Przedmiotem wynalazku jest statyw do wtyczania osi celowej lunety instrumentu w zadane dwa punkty skrajne.Przez punkty te przechodzi linia pomiarowa zwana stala prosta. Wzdluz stalej prostej wyznaczone sa posrednie punkty pomiarowe na przyklad srodki wytoczen ustawia¬ nego korpusu turbiny.Niektóre uklady optyczne lunet uzywane do realizowa¬ nia stalej prostej maja dodatkowo wbudowane ruchome, szklane plytki plaskorównolegle, usytuowane prostopadle do osi celowej i nachylane wokól osi poziomej i pionowej, przecinajacych sie z celowa. Nachylanie plytek pozwala na równolegle przesuwanie osi celowej to jest doprowadzanie jej do pokrycia sie ze stala prosta z duza dokladnoscia lecz w niewielkim zakresie. Lunety te nie maja jednak rozwia¬ zan konstrukcyjnych, które by zapewnialy wychylanie osi celowej z dokladnoscia odpowiadajaca dokladnosciom przesuwan równoleglych.Do wyzej opisanych celów istnieja urzadzenia pomocni¬ cze w postaci statywów, na których umieszczone sa lunety pomiarowe. Pelna jednak realizacja stawianych wymagan odbywa sie kosztem wielkich rozmiarów tych urzadzen, znacznego ciezaru i braku uniwersalnosci. Jedne stanowia konstrukcje wolnostojace, bardzo duze i ciezkie oraz trud¬ ne do stosowania w warunkach montazowych a ponadto dostosowane jedynie do scisle okreslonego typu instru¬ mentu. Inne statywy, przystosowane do ustawiania wprost na elementach turbiny, sa bardzo rozbudowane i ciezkie.Ruch pionowy w tych statywach uzyskuje sie dzieki zasto¬ sowaniu równi pochylej. Charakteryzuja sie one niedosta¬ teczna plynnoscia ruchów oraz znacznymi luzami i napre- zeniami elementów przy blokowaniu w poszczególnych kierunkach.Dla umozliwienia dokladnego wtyczania w stala prosta praktycznie wszystkich typów instrumentów i lunet skon¬ struowano statyw, który umozliwia osiagniecie tego celu dzieki dwuetapowemu wtyczaniu osi celowej.Statyw wedlug wynalazku umozliwia równiez wielo¬ krotna powtarzalnosc, jego ustawienia na stanowisku bez potrzeby regulacji jak i przestawiania lunety, na inne stanowisko pomiarowe.Statyw wedlug wynalazku zostal przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia statyw w przekroju pionowym a fig. 2 - rzut z góry z czesciowymi przekrojami poziomymi przegubu i mechanizmu krzyzowego w plasz¬ czyznie A-A zaznaczonej na fig. 1.Statyw wyposazony jest w uchylny stolik 1, który moze byc wychylany w plaszczyznie poziomej i pionowej. Jeden koniec stolika jest umocowany w sprzegle Cardana 2 zas drugi przeciwlegly koniec stolika w ksztalcie walca 3, jest umieszczony w mechanizmie ruchu krzyzowego 4. Sprze¬ glo Cardana i mechanizm ruchu krzyzowego sa zespolone z plyta nosna 5. Walec 3 uchylnego stolika 1 jest usytuowa¬ ny w mechanizmie ruchu krzyzowego 4 w taki sposób, ze jego os jest zawsze prostopadla do plaszczyzny przecho¬ dzacej przez jedna z osi sprzegla Cardana 2. Plyta nosna 5 jest wsparta na trzech srubachnastawczych 6 ustawianych na niezaleznej podstawie 7.Podstawa jest mocowana na slupie obserwacyjnym lub montowanym elemencie. W górnej powierzchni podstawy 7 sa wykonane nawiercenia stozkowe 8 i kanal pryzmowy 9082290822 9, w które wstawiane sa dwie sruby nastawcze 6 statywu natomiast trzecia srubanastawcza 6 opierasie o plaszczyz¬ ne podstawy 7.Na stoliku 1 plyta 10 osadzona swym wycieciem poprze¬ cznym 11 na trzpieniu 12. W podluzne wsporniki stolika 1 wkrecone sa 3 sruby 13 rozmieszczone, po obydwu stro¬ nach plyty 10, symetrycznie w stosunku do trzpienia 12.Sruby 13 swymi zakonczeniami opieraja sie o boczne plaszczyzny plyty 10 i sluza do jej przesuwania, skrecania i unieruchamiania. Podobnie jak na podstawie 7, na górnej powierzchni plyty 10 wykonane sa nawiercenia stozkowe 14 i kanal pryzmowy 15, które sluza do stabilnego ijednoz¬ nacznego ustawiania dwóch nóg instrumentu lub lunety wzgledem statywu przy wielokrotnym ich zdejmowaniu i zakladaniu/Trzecia noga instrumentu lub lunety opiera sie o plaska powierzchnie plyty 10.Niezalezna podstawe 7 mocuje sie na wypoziomowanej powierzchni slupa pomiarowego o odpowiednio zaprojek¬ towanej wysokosci. Mocowanie niezaleznej plytywykonu¬ je sie dowolniejednym zeznanychsposobów. Usytuowanie slupa obserwacyjnego wyznacza jednoczesnie polozenie niezaleznej podstawy 7. Na podstawie 7 ustawia siestatyw, a na jego plycie 10 lunete lub instrument.Nastepnie sruby poziome i pionowe mechanizmu krzyzo¬ wego 4 oraz plytki plasko-równolegle lunety 16 i 17, sluzace do precyzyjnego przesuwania osi celowej, ustawia sie w srodkowym polozeniu.Za pomoca srub nastawczych 6, statyw wraz z instrumen¬ tem nachyla sie iprzesuwa w kierunkupionowym, a pokre¬ cajac sruby 13 instrument przesuwa sie w kierunku po¬ przecznym i dokonuje czesciowego obrotu wokól trapienia 12. Ruchami tymi doprowadza sie w przyblizeniu do po¬ lo krycia osi celowej z dwoma zadanymi punktami, Scisle pokrycie sie osi celowej z tymipunktami uzyskuje sieprzez nachylanie osi celowej w plaszczyznach poziomej i piono¬ wej obrotem srubnastawczych mechanizmu krzyzowego4.Równolegle przesuniecia osi celowej uzyskuje sie przy wykorzystaniu plytek plasko-równoleglych 16 i 17 lunety. PL