Przedmiotem wynalazku jest przetwornik obro¬ towo-impulsowy z wyczuwaniem kierunku obrotów stosowany zwlaszcza w pamieciach tasmowych.Znany jest przetwornik obrotowo-impulsowy stosowany w ukladach pomiarowo-kontrolnych.Wspomniany przetwornik sklada sie z czesci me- chaniczno-optycznej i ukladu elektronicznego. Uklad przetwornika obrotowo-impulsowego zawiera dwa elementy pomiarowe oraz czujnik kierunku przesu¬ niecia, przy czym ten ostatni jest utworzony z dwóch torów. Kazdy z tych torów zawiera uklad negacji, dwa uklady formujace, dwa uklady iloczy¬ nów logicznych i jeden uklad bramki logicznej.Dzialanie ukladu przetwornika obrotowo-impul¬ sowego z czujnikiem kierunku przesuniecia jest opisane nizej. Dwa ciagi sygnalów prostokatnych, przesuniete wzgledem siebie o pól okresu, uzyskane za pomoca dwóch elementów pomiarowych, umie¬ szczonych w odleglosci jednej czwartej podzialki skali, sa przylozone kazdy z osobna na wejscie okre¬ slonego toru, z tym, ze pierwszy ciag sygnalów prostokatnych, podany na wejscie pierwszego ukla¬ du formujacego pierwszego toru i na wejscie ukladu negacji pierwszego toru, jest równiez podany na wejscia obu ukladów iloczynów logicznych drugiego toru i na odwrót, drugi ciag sygnalów prostokat¬ nych, podany na wejscie pierwszego ukladu formu¬ jacego drugiego toru i na wejsciu ukladu negacji drugiego toru, jest równiez podany na wejscia obu ukladów iloczynów logicznych pierwszego toru.Sygnal z pierwszego ukladu formujacego pierw¬ szego toru jest podany na pozostale wejscie pierw- szego ukladu iloczynu logicznego pierwszego toru, natomiast sygnal z ukladu negacji pierwszego toru jest podany poprzez drugi uklad formujacy pierw¬ szego toru na pozostale wejscie drugiego ukladu iloczynu logicznego pierwszego toru- Sygnaly z obu ukladów iloczynów, logicznych pierwszego toru sa podane na wejscia ukladu bramki logicznej pierw¬ szego toru. Sygnal z pierwszego ukladu formuja¬ cego drugiego toru jest podany na pozostale wejscie pierwszego ukladu logicznego drugiego toru, nato¬ miast sygnal z ukladu negacji drugiego toru jest podany poprzez drugi uklad formujacy drugiego toru na pozostale wejscie drugiego ukladu iloczynu logicznego drugiego toru. Sygnaly z obu ukladów iloczynów logicznych drugiego toru sa podane na wejscia ukladu bramki logicznej drugiego toru. Sy¬ gnaly z obu ukladów bramek logicznych sa podane w zaleznosci od potrzeb dalszej obróbce elektronicz¬ nej np. jesli jest wymagane okreslenie kierunku ruchu w formie poziomu napiecia stosuje sie wtedy przerzutnik typu R-S, na którego wejscia sa dopro¬ wadzone ciagi impulsów z wyjsc ukladów bramek logicznych, przy czym „1" logiczna na wyjsciu tego przerzutnika okresla jeden kierunek przesuniecia, natomiast „0" logiczne oznacza kierunek przeciwny.Jak wynika z zasady dzialania ukladu czujnika kierunku przesuniecia oddzialywuja na niego oprócz sygnalów podstawowych równiez dwa dodatkowe 90 792( 90 3 ciagi krótkotrwalych impulsów, okreslajacych mo¬ ment powstania czola impulsu, wytworzonych przez zrózniczkowanie impulsów prostokatnych i uksztal¬ towanie w forme prostokatna przez uklady for¬ mujace.Znany przetwornik obrotowo-impulsowy z czuj¬ nikiem kierunku przesuniecia ma, jak wyzej wyka- . zano, skomplikowany uklad elektroniczny i z tego powodu jest nieekonomiczny w zastosowaniu.Celem wynalazku jest uproszczenie ukladu ele- - ktronicznego przetwornika obrotowo-impulsowego z wyczuwaniem kierunku.Cel ten osiagnieto, stosujac w ukladzie tego prze¬ twornika przerzutnik typu D, na którego wejscie ¦[¦ ¦ programujace jest podany pierwszy ciag sygnalów i *. prostokatnych, uzyskanych za pomoca pierwszego 4 elementu pomiarowego przetwornika obrotowo-im¬ pulsowego, a na wejscie zegarowe jest podany ciag sygnalów prostokatnych, uzyskanych za pomoca dru¬ giego elementu pomiarowego przetwornika obroto¬ wo-impulsowego przy czym obydwa ciagi sygnalów prostokatnych sa przesuniete wzgledem siebie o pól okresu, natomiast elementy pomiarowe przetworni¬ ka obrotowo-impulsowego sa umieszczone w odle¬ glosci jednej czwartej podzialki skali.Przetwornik obrotowo-impulsowy z wyczuwa¬ niem kierunku obrotów wedlug wynalazku ma uklad elektroniczny bardzo prosty i przez to ekonomiczny w zastosowaniu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad elektro¬ niczny blokowo-ideowy przetwornika obrotowo-im¬ pulsowego z wyczuwaniem kierunku obrotów, fig. 2a — przebiegi impulsów przylozonych na wejsciach czujnika kierunku w przypadku okreslonego kie¬ runku, a fig. 2b — przebiegi impulsów przylozonych na wejscia czujnika kierunku w przypadku kierun¬ ku przeciwnego kierunkowi okreslonemu z fig. 2a.Przetwornik obrotowo-impulsowy z wyczuwaniem kierunku obrotów sklada sie z czesci mechaniczno- -optycznej 1 i z ukladu elektronicznego, przy czym ten ostatni jest utworzony z dwóch elementów pomiarowych 2,. 3 przetwornika obrotowo-impulso¬ wego oraz z przerzutnika 4 scalonego typu D, sta¬ nowiacego czujnik kierunku obrotów. Czesc mecha- niczno-optyczna 1, lacznie z% elementami pomiaro¬ wymi 2, 3 przetwornika obrotowo-impulsowego, wytwarza dwa ciagi sygnalów prostokatnych, prze¬ sunietych wzgledem siebie o pól okresu. Pierwszy ciag sygnalów prostokatnych, uzyskanych z pierw¬ szego elementu pomiarowego 2, jest podany na wejscie programujace we5 przerzutnika 4. Drugi ciag sygnalów prostokatnych, uzyskanych z drugie¬ go elementu pomiarowego 3, jest podany na wejscie zegarowe we6 przerzutnika 4.Dzialanie przerzutnika 4 jest opisane nizej.Przenoszenie stanu napieciowego wejscia progra¬ mujacego we5 przerzutnika 4 na pierwsze wyjscie 7 tego przerzutnika 4 odbywa sie przy dodatnim zboczu impulsu prostokatnego przylozonego na wej¬ scie zegarowe we6, przy czym stan na wyjsciu drugim 8 tego przerzutnika 4 jest zerowy.W przypadku gdy na wejscie zegarowe we6 prze¬ rzutnika 4 nie jest przylozony impuls prostokatny, 792 4 czyli istnieje na tym wejsciu we6 poziom zerowy napiecia, wówczas na wyjsciach bramek 9, 10 prze¬ rzutnika 4 jest wymuszony dodatni poziom napiecia, natomiast na wejsciach ustawiajacych 15, 16 jest poziom dodatni napiecia. Zakladajac, ze przerzutnik 4 zostal uprzednio wyzerowany, to~"znaczy ze na jego wyjsciu pierwszym 7 istnieje poziom zerowy napiecia, zas na wyjsciu drugim 8 istnieje poziom dodatni napiecia, mozna wyjasnic prace przerzut- nika 4 w przypadku, gdy na jego wejsciu progra¬ mujacym we5 jest poziom dodatni napiecia, czyli jest przylozony impuls prostokatny lub gdy na tym wejsciu programujacym we5 jest poziom zerowy napiecia, czyli impuls prostokatny nie jest przylo- zony. Jezeli na wejsciu programujacym we5 prze¬ rzutnika 4 istnieje poziom dodatni napiecia, wów¬ czas na wyjsciu bramki 11 przerzutnika 4 istnieje poziom zerowy napiecia, a na wyjsciu bramki 12 przerzutnika 4 istnieje poziom dodatni napiecia.Przylozenie impulsu prostokatnego na wejscie ze¬ garowe we6 przerzutnika 4 powoduje, podczas nara¬ stania zbocza tego impulsu, zmiane stanu napiecio¬ wego na jednym z wejsc bramek 9, 10 przerzut¬ nika 4.Poniewaz na drugim wejsciu bramki 10 istnieje poziom zerowy napiecia, to bramka 10 ta nie zmie¬ nia stanu napieciowego. Bramka 9 ma na pozosta¬ lych wejsciach dodatnie poziomy napiecia. W zwiaz¬ ku z tym dodatni skok napiecia przylozony na so wejscie zegarowe we6 powoduje na wyjsciu bramki 9 stan zerowy napiecia i w konsekwencji wymusze¬ nie stanu dodatniego napiecia na wyjsciu pierw¬ szym 7 przerzutnika 4. Na wyjsciu drugim 8 prze¬ rzutnika 4 pojawia sie zerowy poziom napiecia, poniewaz na wejsciach bramki 13 przerzutnika 4 sa dodatnie poziomy napiecia. Jezeli na wejsciu pro¬ gramujacym we5 istnieje poziom zerowy napiecia, wówczas na wyjsciu bramki 11 przerzutnika 4 istnieje dodatni poziom napiecia. Dodatnie poziomy 40 napiecia istnieja równiez na wyjsciach bramek 9, , wymuszone zerowym poziomem napiecia na wej¬ sciu zegarowym we6. Na wyjsciu bramki 12 prze¬ rzutnika 4 istnieje poziom zerowy napiecia. Przy¬ lozenie prostokatnego impulsu na wejscie zegarowe 45 we6 powoduje, podczas trwania zbocza impulsu, na jednym z ciowego. Poniewaz na wyjsciu bramki 9 dodatni stan napiecia jest wymuszony zerowym poziomem napiecia podanym z wyjscia bramki 12 na wyjsciu 50 jej nie ma zmiany stanu napiecia. Na wyjsciach bramki 10 istnieja dodatnie stany napiecia podane z wyjscia bramki 9, z wyjscia bramki 12 oraz z wej¬ scia zegarowego we6. Na wyjsciu bramki 10 pojawia sie poziom zerowy napiecia, który wymusza dodatni 55 stan napiecia na wyjsciu drugim 8 przerzutnika 4 poprzez bramke 13.Na wejsciach bramki 14 istnieja wówczas dodatnie stany napiecia, w zwiazku z tym na wyjsciu tej bramki 14, czyli na wyjsciu pierwszym 7 przerzut- 60 ' nika 4 pojawia sie zerowy poziom napiecia. Pozio¬ my stanu napiec na wyjsciach 7, 8 przerzutnika 4 sa poddane w miare potrzeby dalszej obróbce ele¬ ktronicznej w ukladach elektronicznych nie poka- 65 zanych na rysunku.90 792 \ W/,. i fig. 2 PL