Przedmiotem wynalazku jest sposób uzyskania zalozo¬ nego rozstawienia krawedzi sterujacych wielokrawedzio- wego rozdzielacza, polegajacy na wykonaniu tulei na goto- wo oraz dopasowania rozstawienia krawedzi sterujacych suwaka do tulei.Wymagania dla rozdzielaczy okreslaja koniecznosc zgodnosci wzajemnego polozenia odpowiadajacych sobie krawedzi"sterujacych tulei i suwaka z dokladnoscia rzedu mikrometrów. Dotychczasowe sposoby wykonania do¬ kladnego rozstawienia krawedzi sterujacych polegaja na dopasowaniu odleglosci krawedzi suwaka do wymiarów rozstawienia krawedzi tulei wykonanej na gotowo, przy czym wymiary tulei okreslane sazapomocauniwersalnych przyrzadów pomiarowych. Sposób ten nie zapewnia odpo¬ wiedniej jakosci rozdzielacza, poniewaz pozornie doklad¬ ne utrzymanie wymiarów nie gwarantuje uzyskanie wy¬ maganej charakterystyki przeplywowej na skutek bledów ksztaltu krawedzi, plaszczyzn tworzacych krawedzie lub bledów baz pomiarowych. Inny sposób - znany na przy¬ klad z ksiazki T.M. Baszta: Razczoty konstrukcji samólet- nych, gidrawliczeskich ustrojów. Wyd. Oborongiz, Mosk¬ wa, 1961, roz. VI- polega na skladaniu tulei rozdzielacza z pierscieniami o dlugosciach równych rozstawieniu kra¬ wedzi sterujacych. Wada tego sposobu jest koniecznosc bardzo ciasnego pasowania tulei zlozonej z pierscieni w korpusie, najczesciej na goraco. Zdarzaja sie jednak przypadki rozsuwania sie pierscieni po gwaltownych sko¬ kach cisnienia czynnika roboczego.Celem wynalazku bylo uzyskanie uproszczonej techno- 30 logii wykonania rozdzielacza, o prawidlowej charakterys¬ tyce przeplywowej.Sposób zalozonego rozstawienia krawedzi sterujacych wielokrawedziowego rozdzielacza- bazujacy na wykona¬ niu tulei na gotowo oraz dopasowaniu rozstawienia krawe¬ dzi sterujacych suwaka do tulei - polega wedlug wynalaz¬ ku na tym, ze rozstawienie krawedzi sterujacych suwaka wykonuje sie poczatkowo z naddatkiem w stosunku do zalozonego rozstawienia poszczególnych krawedzi steru¬ jacych tulei, po czym sporzadza sie wykresy przeplywu w funkcji polozenia suwaka dla wszystkich szczelin steru¬ jacych w warunkach przeplywu przy stalym wspólczynni¬ ku strat miejscowych i stalym spadku cisnienia, a naste¬ pnie na uzyskanych wykresach nanosi sie zalozone rozsta¬ wienia krawedzi sterujacych przy zerowym przeplywie i porównujac je z rzeczywistym rozstawieniem okresla sie naddatki na krawedziach sterujacych suwaka niezbedne do usuniecia.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wykonanie pary suwakowej o dokladnej charakterystyce wymaganej przez konstruktora, przy wyeliminowaniu trudnych i precyzyj¬ nych pomiarów rozstawu krawedzi sterujacych wewnatrz otworu tulei. Równiez nie zachodzi koniecznosc narzuca¬ nia wysokich wymagan dla wewnetrznych plaszczyzn prostopadlych do osi tulei, które na przecieciu z cylindry¬ cznym otworem suwaka tworza krawedzie sterujace oraz eliminuje sie dokladna obróbke baz pomiarowych na czo¬ lach tulei. Sposób wedlug wynalazku nadaje sie zwlaszcza do rozdzielaczy typu tloczek-tuleja, stosowanych w hy¬ draulicznych lub pneumatycznych urzadzeniach steruja- 9073490734 cych, w których medium robocze w okreslony sposób pod wzgledem ilosci i kierunku winno byc skierowane do i od elementów wykonawczych takich jak np. silownik lub silnik obrotowy. Rozdzielacze stosowane sa we wzmacnia¬ czach hydrauliczn/ch i penumatycznych, stanowiacych elementy sterujace w serwosystemach samolotów, rakiet, obrabiarek sterowanych programowo itp. Ponadto, roz¬ dzielacze rozumiane jako urzadzenia konstrukcyjne za¬ wierajace zespól tloczek-tuleja, mechanizm sterujacy, przylacze itd. stosowane sa szeroko w ukladach hydrauli¬ cznych i pneumatycznych obrabiarek, maszyn roboczych, pojazdów itp.Sposób wedlug wynalazku zostanie blizej wyjasniony w przykladowym zastosowaniu do czterokrawedziowego rozdzielaczahydraulicznego o dzialaniuproporcjonalnym, przedstawionego schematycznie na fig. 1. Sklada sie on z tulei 1 i tloczka 2. Wtulei 1 sa wykonaneczterykrawedzie sterujace Ktl - Kt4, a na tloczku 2 - tez cztery krawedzie sterujace Ksl - Ks4, które wspóltworza cztery szczeliny sterujace SI - S4.Przyklad I. Po wykonaniu krawedzi sterujacych Ktl - Kt4 tulei 1 na gotowo i wykonaniu rozstawienia krawedzi sterujacych KS1 - KS4 suwaka 2 z naddatkami, dokonuje sie pomiaru przeplywu Q przez szczeliny sterujace SI- S4 w funkcji polozenia X suwaka 2 wzgledem tulei 1, przy stalym spadku cisnienia i dla liczby He wiekszej od 150.Wyniki pomiaru zostaja naniesione na wykres, pokazany na fig. 2, w postaci krzywych SIO, S20, S30 i S40 przypo¬ rzadkowanych szczelinom SI, S2, S3 i S40. Na osi odcie¬ tych nanosi sie punkty a, b, c i d powstale z przeciecia prostoliniowych czesci krzywych SIO - S40 z ta osia.Nastepnie na osi odcietych, w dowolnym miejscupomie¬ dzy punktami b i c, obiera sie punkt A, jako srodkowe polozenie suwaka 2 wzgledem tulei 1. Przy zalozeniu, ze rozdzielacz w zerowympolozeniuwinien posiadac teorety¬ cznie zerowy przeplyw i nie powinien posiadac przekrycia krawedzi sterujacych oraz ze przeplywdla jednego poloze¬ nia suwaka 2, róznego od srodkowego, winien byc ten sam przez szczeliny S2 i S3 lub S2 i S4, naddatki do zdjecia na krawedziach suwaka 2 wynosza: Xl dla krawedzi KS1, X2 dla krawedzi KS2, X3 dla krawedzi KS3 i X4 dla krawedzi KS4, Po wykonaniu tej czynnosci gotowy rozdzielacz ma wykres przeplywu Q w funkcji polozenia X suwaka 2, w postaci pokrywajacych sie krzywych Sil, S31 oraz S21 i S41, przedstawionych na fig. 2.Przyklad II. Przy zalozeniu, ze rozdzielacz w srodko¬ wym polozeniu powinien posiadac jednakowe przekrycie dla wszystkich krawedzi, o dlugosci XO, po wykonaniu wszystkich czynnosci jak w przykladzie I i sporzadzeniu wykresu przeplywu SIO - S40 (fig. 3), na osi odcietych, w prawo i w lewo od punku A nanosi sie odcinki XO jako wartosci przekryc dla poszczególnych szczelin steruja¬ cych. Naddatki do zdjecia na krawedziach KS1 - KS2 wynosza odpowiednio X10, X20, X30 - iX40. Po usunieciu io tych naddatków gotowy rozdzielacz posiada charakterys¬ tyki S12 i S32 oraz S22 i S42 (fig. 3). „ Przyklad III. Przy zalozeniu, ze rozdzielaczwsrodko¬ wym polozeniu powinien miec jednakowe szczeliny po- czatkowe dla wszystkich krawedzi sterujacych o dlugosci XO, po wykonaniu wszystkich czynnoscijak w przykladzie Ii sporzadzeniu wykresów przeplywu SIO-S40 (Fig. 4),na osi odcietych w prawo i w lewo od punktu A nanosi sie odcinki XO, jako wartosci poczatkowych szczelin. Nad- datki do zdjecia na krawedziach KS1 - KS4 wynosza odpowiednio Xli, X21, X31 i X41. Po usunieciu tych naddatków rozdzielacz ma charakterystyki S13 i S33 oraz zS23iS42. PL