Przedmiotem wynalazku jest sposób automatycznej kompensacji skladowej stalej strumienia magnetycznego w transformatorze lub dlawiku, zwlaszczaw zastosowaniu do modemów transmisji danych przeznaczonych do pracy w telefonicznej siecikomutacyjnej. 5 Dotychczas w przypadku pracy transformatorów lub dlawików2 duza skladowa stala pradu, nie stosowana jest automatyczna kompensacja skladowej stalej strumienia magnetycznego, co stwarza trudny problem zagwaranto¬ waniastalosci transmitancji,impedancji i dostateczniema- 10 lych znieksztalcen nielinearnych. Problem ten jest szcze¬ gólnie wazny, gdy skladowa stala pradu w uzwojeniu glównym przybiera w czasie rózne wartosci, czesto o kilka rzedów wielkosci wieksze od maksymalnej wartosci sygna¬ lu uzytecznego zmiennopradowego. Ze wzgledu na wyni- 15 kajace z niedoskonalosci materialów ferromagnetycznych ograniczenie dopuszczalnej indukcji w rdzeniu transfor¬ matora oraz wymagana zazwyczaj mala rezystancje uzwo¬ jen transformatora i duza indukcyjnosc glówna, konieczne jest stosowanie transformatorów z rdzeniem o bardzo 20 duzej dopuszczalnej indukcji. Typowym przykladem jest transformator liniowy modemu transmisji danych prze¬ znaczony do wspólpracy z laczami telefonicznymi komuto¬ wanymi automatycznie. Skladowa stala pradu w uzwoje¬ niu glównym liniowym transormatora moze osiagac war- 25 tosci od 80 do 100 mA. Rezystancja w uzwojeniu glównym powinna miec wartosc co najmniej rzedu kilkudziesieciu omów. Natomiast indukcyjnosc glówna zazwyczaj powin¬ na byc znacznie wieksza od 1 henra. Dla jednoczesnego spelnienia powyzszych warunków konieczne jest zastoso- 30 wanie transformatora lub dlawika równoleglego z rdze¬ niem z blach transformatorowych wysokiej jakosci. Pod wzgledem wielkosci transformator taki jest porównywalny z transformatorem energetycznym zaprojektowanym na moc uzyteczna 100 watów. Faktycznie transformator ten jest tylko transformatorem teletransmisyjnym i jego pod¬ stawowa funkcja jest przenoszenie sygnalów zmiennopra¬ dowych o mocy rzedu od 10 7 do 10"3 wata. Wobec bardzo wydatnej miniaturyzacji pozostalych podzespolów mode¬ mów, wynikajacej z powszechnego juz obecnie wykorzys¬ tania obwodów scalonych, stosowanie w modemach tak wielkich transformatorów stanowi zasadnicza przeszkode dalszego postepu technologii wytwarzania modemów i ich miniaturyzacji, a w szczególnosci uniemozliwia wytwarza¬ nie tak zwanych modemów zintegrowanych.Sposób automatycznej kompensacji skladowej stalej strumienia magnetycznego w transformatorze lub dlawiku wedlug wynalazku polega na tym, ze strumien magnetycz¬ ny kompensujacy jest wytwarzany przez prad dostarczany ze zródla pradowego sterowanego. Prad ten plynie przez dodatkowe uzwojenie pomocnicze transformatora i jest liniowo proporcjonalny do skladowej stalej pradu w uzwo¬ jeniu glównym, przy czym strumien kompensujacy jest równy co do wartosci, a przeciwny co do kierunku wzgle¬ dem strumienia wytwarzanego przezskladowa stala pradu plynacego w uzwojeniu glównym dla dowolnej jej wartos¬ ci, niezaleznie od parametrów sygnalu zmiennopradowego w uzwojeniu glównym, natomiast miedzy uzwojeniem glównym a pomocniczym oraz obwodami zasilania nie ma polaczenia galwanicznego. 9068590685 ^Dzieki zastosowaniu sposobu kompensacji wedlug wy¬ nalazku umozliwione jest zastosowanie w modemach mi¬ niaturowych rdzeni ferrytowych oraz kilkudziesieciokrot- ne zmniejszenie wielkosci i ciezaru transformatora teletra¬ nsmisyjnego i poprawienie wlasciwosci transmisyjnych.Wskutek zminiaturyzowania transformatora liniowego powstaje mozliwosc wytwarzania w kraju modemów zin¬ tegrowanych, o konstrukcji pakietowej, przeznaczonych do bezposredniego montowania wewnatrz konstrukcji, na przyklad terminalu, koncentratora liniowego itp.Sposób wedlug wynalazku zostanie wyjasniony przykla¬ dowo za pomoca rysunku, który przedstawia schemat blokowy automatycznej kompensacji skladowej stalej strumienia magnetycznego w transformatorze.Schemat blokowy zawiera transformator liniowy 1, im- pedancje obciazenia 2, zródlo pradowe sterowane 3, prze¬ twornik 4 do przetwarzania sygnalu zmiennopradowego na stalopradowy, uklad separujacy 5 oraz przetwornik 6 do przetwarzania skladowej stalej na sygnal zmiennopra¬ dowy.Skladowa stalaJl pradu z lacza abonenckiego plynie od zacisku a na wejsciu WE transformatora liniowego 1 przez pierwsza polówke LI uzwojenia glównego LI i L2, przez przetwornik 6 i druga polówke L2 uzwojenia glównego do zacisku b na wejsciu WE. Dla skladowych zmiennych wejscie przetwornika 6 jest zwarte kondensatorem K.Przetwornik 6 przetwarzaskladowastala na sygnal zmien¬ nopradowyo dostateczniewysokiej czestotliwosci, którego jeden z parametrów, na przyklad amplituda, jest ,'iniowo proporcjonalny do wartosci aktualnej skladowej stalej pradu w uzwojeniu glównym LI i L2. Tak uformowany sygnal'zmiennopradowy jest nastepnie transformowany przez uklad separujacy 5 i doprowadzony do wejscia prze¬ twornika 4. Przetwornik 4 przetwarza z powrotem sygnal zmiennopradowy na sygnal stalopradowy, przy czym na¬ piecie na wyjsciu przetwornika 4 zachowuje liniowa pro¬ porcjonalnosc wzgledem zadanego parametru sygnalu zmiennopradowego wychodzacego z przetwornika 6, a za¬ tem zachowuje liniowa proporcjonalnosc wzgledem skla¬ dowej stalej Jl w uzwojeniu glównym LI i L2 transforma- ' tora liniowego 1. Napiecie wyjsciowe przetwornika 4 za¬ pewnia liniowo proporcjonalne wysterowanie zródla pra- ¦" dowego sterowanego 3. PradJ2generowanyprzez to zródlo plynie w obwodzie dodatkowego uzwojenia pomocniczego L4 transformatora 1 i jest on liniowo proporcjonalny do skladowej stalej Jl pradu w uzwojeniu glównym LI i L2 y transformatora 1. Wartosc przekladni miedzy uzwojeniem glównym LI i L2, uzwojeniem kompensacyjnym pomocni¬ czym L4 oraz kierunek podlaczenia uzwojenia pomocni¬ czego dobrane sa tak, abystrumienie magnetycznewytwa¬ rzane przez skladowe stale pradówJl oraz J2 kompenso- waly sie calkowicie. Dzieki zachowaniu liniowej propor¬ cjonalnosci miedzy pradami Jl oraz J2 kompensacja jest zupelna w calym zakresie zmian wartosci Jl. Przez zasto¬ sowanie zródla pradowego 3 o duzej opornosci dynamicz¬ nej, która jest wieksza od dwu do trzech rzedów wielkosci od roboczej impedancji obciazenia 2 dolaczonejdouzwoje¬ nia L3, tlumiennosc wtraceniowa sygnalu uzytecznego wnoszona przez uklad kompensacji skladowej stalej jest pomijalnie mala. PL