PL90559B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek do hamowania wzrostu roslin, zwlaszcza o wlasciwosciach chwastobój¬ czych, który jako substancje czynna zawiera co najmniej jedna pochodna 5-nitropirymidyny o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza reszte alkilowa o 1-6 atomach wegla, reszte alkenylowa o nie wiecej jak 5 atomach wegla, nizsza reszte cykloalkilowa, alkoksyalkilowa, cyjanoalkilowa lub hydroksyalkilowa, symbol R2 i R3, kazdy, niezaleznie, oznacza atom wodoru lub reszte alkilowa, o 1-4 atomach wegla, R4 oznacza nizsza reszte alkilowa lub cykloalkilowa i Rs oznacza atom wodoru lub nizsza reszte alkilowa, chlorowcoalkilowa,alkoksyIo¬ wa, alkiloaminowa lub dwualkiloaminowa lub atom chlorowca, ewentualnie w postaci soli addycyjnej z kwasem nieorganicznym lub organicznym.Pewne sposród pochodnych 2,4-dwu(podstawionych przy grupie aminowej)-pirymidyn sa wymienione we francuskim opisie patentowym nr 1 572 620 jako zwiazki o wlasciwosciach grzybobójczych i owadobójczych.W holenderskim wylozeniowym opisie patentowym nr 1572620 sa wymienione podstawione pirymidyny jako zwiazki o wlasciwosciach grzybobójczych zwlaszcza wobec fitopatogennych grzybów roslin owocowych i wa¬ rzyw, w niemieckim opisie patentowym DOS 2223644 sa omówione 2-alkilotio-5-nitro-4,6-dwuaminopirymidyny jako zwiazki chwastobójcze i hamujace wzrost roslin.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku jak i jej sole addycyjne z kwasami wykazuja nieoczekiwany wplyw hamujacy na metabolizm roslin bez powodowania takich uszkodzen roslin jakie wywolywane sa przez substancje chwastobójcze stosowane po wzejsciu roslin i dlatego tez pod tym wzgledem znacznie przewyzszaja wlasciwosci zwiazków wymienionych w niemieckim wylozeniowym opisie patentowym DOS nr 2223644.Jako nizsze reszty alkilowe we wzorze 1, odpowiednie sa reszty o prostym lub rozgalezionym lancuchu zawierajace 1-6 atomów wegla, jak np. reszta metylowa, etylowa, n-propylowa, izopropylowa, n-butylowa, izobutylowa, ll-rzed.-butylowa, Ml-rzed.-butylowa, n-pentylowa, n-heksylowa i izomeryczne reszty alkilowe2 90 559 o 5-6 atomach wegla. Nizsze reszty alkilowe o 1 wzglednie 2-6 atomach wegla o prostym lub rozgalezionym lancuchu weglowym stanowia równiez czesc alkilowa podstawników alkoksyIowyeh, chlorowcoalkilowych, hydroksyalkilowych,cyjanoalkilowych i alkiloaminowych.Jako reszty alkenylowe we wzorze 1, odpowiednie sa reszty o prostym lub rozgalezionym lancuchu weglowym, zawierajace 3—5 atomów wegla, jak np. reszta propenylowa,butenylowa,pentenylowa,a zwlaszcza alkilowa, metallilowa, 3-metylobutenylowa lub n-butenylowa.Jako reszty cykloalkilowe odpowiednie sa reszty o 3—6 atomach wegla w pierscieniu jak np. reszta cyklopropylowa, cyklobutylowa, cyklopentylowa i cykloheksylowa.Jako reszty chlorowcoalkilowe odpowiednie sa zwlaszcza takie jak reszta trójfluorometylowa i trójchloro- metylowa, a sposród chlorowców zarówno fluor, chlor, brom i jod.Sposród soli addycyjnych wymienia sie sole z kwasami nieorganicznymi i mocnymi kwasami organicznymi, jak zwlaszcza z kwasami chlorowodorowym, bromowodorowym, fluorowym, siarkowym, azotowym, fluorobo- rowym (HBF4), nadchlorowym, metylo- lub etylosiarkowym, kwasem ehlorowcobenzoesowym, trójchloroocto¬ wym i aromatycznymi kwasami sulfonowymi, takimi jak kwas metanosulfonowy lub p-toluenosulfonowy.Szczególnie korzystna substancje czynna srodka wedlug wynalazku stanowia te zwiazki o wzorze 1, w którym Rj oznacza reszte alkilowa o 2-6 atomach wegla, reszte cykloalkilowa o 3-5 atomach wegla lub reszte alkeny Iowa o,3 lub 4 atomach wegla, R2 oznacza atom wodoru, R3 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, R4 oznacza grupe metylowa, etylowa lub izopropykwa,a R5 oznacza reszte metoksyIowa, matyIowa, lub etylowa, trójfluorometylowa lub trójchlorometylowa, a zwlaszcza metylowa.Szczególnie korzystna substancje czynna srodka wedlug wynalazku stanowia równiez te zwiazki o wzorze 1, w którym umiejscowione w polozeniach 4 i 6 podstawione reszty aminowe sa niejednakowe i/lub co najmniej jeden z symboli R, lub R4 oznacza rozgaleziona reszte alkilowa o 3—5 atomach wegla.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku oddzjalywuja w rozmaity sposób na wzrost roslin, jak hamujaco, opózniajaco, a przede wszystkim uniemozliwiaja kielkowanie. Pochodne pirymidyny o ogólnym wzorze 1, stosowane sa w ogólnie przyjetych ilosciach i jak nizej podano nie wykazuja toksycznego dzialania na rosliny po ich wzejsciu, ale hamuja wzrost wzdluzny roslin róznych gatunków i sprzyjaja stanom spoczynku paczków. Przy stosowaniu substancji czynnej w bardzo wysokich dawkach rzedu ponad 10 kg/1 hektar rosliny moga ulegac rozmaitym uszkodzeniom nawet po ich wzejsciu, a nawet i zmarniec.Niektóre sposród zwiazków okreslonych wzorem 1, wykazuja poza tym równiez i wlasciwosci grzybobój¬ cze, zwlaszcza wobec grzybowych wyrosli pochodzenia roslinnego.Nowe substancje czynne sa szczególnie odpowiednie w zabiegach przeprowadzanych na zbozu i runi.W przypadku zbóz zostaje zahamowany wzrost wzdluzny bez zmniejszenia plonu i np. jesli po wzejsciu roslin takich jak pszenica jara, zyto, owies i ryz (rosliny w stadium dwulisci) traktuje sie je 0,05% zawiesina co najmniej jednego z nastepujacych substancji czynnych, jak 2-metylo-4-etyloamino-6-(3'i3entyloamJno)-5-nitropirymidyna; 2-metoksy-4,6 2-metylo-4,6-dwu-(etyloamino)-5-nitropirymJdyna. 2-metoksy-4-(3'-pentyloamino)-5-njtrO'6-etyloaminopirymidyna; 2-metylo-4-(2'-pentyloamino)-6^etyloamino-5-nitropirymidyna i 2"Chloro-4,6-dwu-(izopropyloamjno)-5-nitropirymjdyna; to po uplywie 21 dni stwierdza sie 50-60% zahamowanie wzrostu wzdluznego,ale rosliny sa silne i ciemnozielo¬ ne. Podobne wyniki uzyskuje sie w przypadku roslin ozdobnych jak np. lmpatiensspp.,Chrysanthemum iSoia, po potraktowaniu 0,1% zawiesina substancji czynnej. I w tym przypadku stan roslin doswiadczalnych po dokonanym zabiegu jest równiez dobry. Po zabiegu dokonanym na uprawie runi, wzrost wzdluzny rozkrzewio¬ nych roslin zostaje opózniony, przy zwiekszeniu rozkrzewiania. Chwasty wystepujace w runi, jak np. silnie i szybko wysiewajace sie Poa annua, mniszek pospolity, rosliny babkowate (Plantaginaceae), oset itp., po dokonanym zabiegu zostaja usuniete z runi w wyniku silnego zahamowania ich kielkowania i wzejscia. Zahamo¬ wanie wzrostu wzdluznego mieszanki murawy, zlozonej z Poa pratensis, Festuca oyina, Festuca rubea i^olium wynosi 30-70% po zastosowaniu substancji czynnej w ilosci 5 kg na 1 hektar.Srodek wedlug wynalazku moze byc równiez stosowany jako regulator wzrostu dla zmniejszenia ilosci plonu lub rozrzedzenia rozmieszczenia owoców, albo do zrywania owoców, np. w przypadku roslin cytrusowych lub do opóznienia kwitniecia jak równiez jako srodek defoliacyjny oraz zapobiegajacy wzrostowi pedów bocznych np. tytoniu, pomidorów, roslin ozdobnych, winorosli (vitis yinlfera L.).Do wyzej wymienionego celu szczególnie odpowiednie jest piec uprzednio wymienionych zwiazków.Nalezy zwlaszcza podkreslic zdolnosc tych zwiazków do hamowania wzrostu pedów bocznych roslin tytoniu i hamowania wzrostu pedów magazynowanych bulw, np. bulw roslin ozdobnych, kartofli lub cebuli. Nitropirymi-90 559 3 dyny stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku zastosowane w niewielkich ilosciach powoduja ze potraktowane rosliny wykazuja wieksza odpornosc na susze, mróz i wieksze zasolenie gleby, jak równiez moga zwiekszyc ilosc cukru w trzcinie cukrowej.Srodek wedlug wynalazku mozna jednak stosowac równiez jako srodek chwastobójczy przed wzejsciem roslin w róznych uprawach, jak zboza, kukurydzy, ryzu, bawelny soi, sorgo, buraków cukrowych,ziemniaków, fasoli orzechów ziemnych itp. srodek ten stosuje sie w róznych ilosciach w zaleznosci od okresu stosowania, zazwyczaj w ilosci 0,1-10 kg substancji czynnej na 1 hektar w przypadku zabiegu dokonywanego po wzejsci u roslin, a dla upraw runi zwlaszcza w ilosci do 5 kg na 1 hektar. W celu odchwaszczania walów kolejowych, terenów pod instalacje fabryczne oraz ulic itp., zazwyczaj stosuje sie 30 kg substancji czynnej na 1 hekttfr.Przewazajaca ilosc zwiazków okreslonych wzorem 1 i wymienionych przykladowo w nizej podanej tablicy II, stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku jest zwiazkami nowymi nieopisanymi dotychczas w literaturze,dotychczas znano zaledwie kilka takich zwiazków, tj. takie o wzorze 1, w którym Rs oznacza wodór lub reszte metylowa, a równoczesnie R2 i R3 oznaczaja atomy wodoru z tym, ze Rt i R4 oznaczaja jednakowe nizsze reszty alkilowe tj. reszte metylowa lub 11 l-rzed.-butyIowa. Sposób wytwarzania tych znanych zwiazków podany jest w J.ChemSoc. 1970 str.494; 1965 str.3770 i w J-App.Chem. 74 (1954).Szczególnie aktywnymi substancjami czynnymi sa nowe 5-nitropirymidyny o wzorze 1, okreslone wzorem 2, w którym R't oznacza reszte alkilowa o 1—6 atomach wegla reszte alkenylowa o nie wiecej jak 5 atomach wegla, reszte cykloalkilowa lub nizsza reszte hydroksyalkilowa lub cyjanoalkilowa, R'2 i R'3 kazde, oznacza atom wodoru lub nizsza reszte alkilowa, R'4 oznacza reszte alkilowa o 2—6 atomach wegla lub reszte cykloalkilowa a R'5 oznacza reszte metyloksyIowa, reszte alkilowa o 1—4 atomach wegla, reszte dwumetyloami- nowa lub trójchlorowcometylowa. Sposród tych zwiazków wybitnie zwiekszona aktywnoscia charakteryzuja sie te zwiazki o wzorze 2, w którym R's oznacza nizsza reszte alkilowa, zwlaszcza metylowa, R't i R'4 oznaczaja reszte cykloalkiiowe lub alkilowe, z których co najmniej jedna ma rozgaleziony lancuch weglowy a podstawione reszty aminowe w pozycji 4 i 6 sa niejednakowe.Nowe 5-nitropirymidyny o wzorze 2 mozna wytworzyc przez kolejne poddanie reakcji odpowiedniej 4,6-dwuchlorowco-5-nitropirymjdyny o ogólnym wzorze 3, w którym R'5 ma znaczenie takie jak okreslone dla wzoru 2, a Hal oznacza atom chlorowca, korzystnie chloru lub bromu, z amina o wzorze 4 i/lub o wzorze 5, w których to wzorach R't, R'2, R'3 i R'4 maja znaczenie takie jak podane dla wzoru 2, prowadzonej w obecnosci srodka wiazacego kwas i ewentualnie rozpuszczalnika i/lub rozcienczalnika. Przy uzyciu róznych amin o wyzej podanych wzorach 4 i 5, proces wymiany prowadzony etapami zalezy zarówno od temperatury jak i czasu trwania reakcji oraz uzytego rozpuszczalnika. Reakcje zazwyczaj prowadzi sie w temperaturze od -60°C do +120°C, z tym, ze reakcje wymiany pierwszego atomu chlorowca przeprowadza sie celowo w temperaturze od —60°C do +20°C, a wymiane drugiego atomu chlorowca w temperaturze 10—50°C lub w wyzszej.Jako rozpuszczalniki lub rozcienczalniki stosuje sie w tych reakcjach wode, ketony, jak aceton lub metyloetyloketon, eter i zwiazki typu eteru jak dioksan lub tetrahydrofuran, alifatyczne i aromatyczne weglowo¬ dory i chlorowcoweglowodory, dalej nitryle, jak acetonitryl, N,N-dwualkilowane amidy Jak dwumetyloformamid lub sulfotlenki, jak dwumetylosulfotlenek, jak i mieszaniny tych rozpuszczalników.Jako srodek wiazacy kwas stosuje sie zasady nieorganiczne, takie jak zwlaszcza wodorotlenki, wodorowe¬ glany i weglany- metali alkalicznych i-meta Ii ziem alkalicznych. Mozna jednak równiez stosowac zasady organiczne, jak trzeciorzedowe aminy, takie jak trójalkiloamina, dwualk iloamina, pirydyna i zasady pirydynowe.Srodkiem wiazacym kwas moze byc równiez nadmiar kazdej z uzytych do reakcji amin o wzorze 4 lub 5, ale zwlaszcza stosuje sie wodorotlenek sodu lub wodorotlenek potasu.Produkty posrednie otrzymane po wymianie jednego atomu chlorowca na reszte aminy o wzorze 4 lub 5, stanowiace pochodne 4(6)-amino-6-(4)-chlorowco-5-nitropirymidyny sa w przewazajacej czesci zwiazkami nowy¬ mi i,mozna je wyodrebnic ze srodowiska reakcji w znany sposób.W celu wytworzenia pochodnych 4,6-dwuamino-5-nitropirymidyny o wzorze 2, w których R'5 oznacza reszte dwumetyloaminowa lub metoksyIowa, jako produkt wyjsciowy stosuje sie pochodne 2,4,6-trójchlorowco- -nitropirymidyny lub 2-alkilotio-4/6-dwuchloro-5-nitropirymldyny.Atom chlorowca wystepujacy w tych zwiaz¬ kach w polozeniu 4 i 6 wymienia sie na reszte aminowa wedlug wyzej podanego sposobu, a chlorowiec wystepujacy w polozeniu 2 otrzymanego zwiazku zastepuje sie reszta odpowiedniej aminy lub alkoholu.Wyzej opisane reakcje prowadzi sie w temperaturze 30-120°C, a jako srodek wiazacy kwas i rozpuszczalni¬ ki albo rozcienczalniki stosuje sie zwiazki uprzednio wymienione.Wymiane grupy RS w 2-alkilotio-4,6 metanolanu metalu alkalicznego w obecnosci rozpuszczalnika lub rozcienczalnika prowadzi sie zwlaszcza walkanolu takim jak uzyty alkanolan albo w dwumetylosulfotlenku, 2-metoksyetanolu itp., w temperaturze 0-120°C otrzymujac odpowiednia 4,6 W celu wytworzenia soli addycyjnych, pochodne pirymidyny o wzorze 1, poddaje sie w znany sposób reakcji z kwasem nieorganicznym lub organicznym, zwlaszcza z mocnymi kwasami, takimi jak kwas chlorowco- wodorowy, siarkowy, fluoroborowy,fosforowy, alkilosiarkowy itp.Wiele sposród produktów wyjsciowych i posrednich stosowanych do wytwarzania nowej substancji czynnej o wzorze 2, jest zwiazkami nowymi, nie opisanymi w literaturze i dlatego tez wlasciwosci tych zwiazków o wzorze 6, objasnionym w tablicy 1 podano nizej. Zwiazki te mozna wytworzyc wedlug metod przytoczonych w jednym z dalej podanych przykladów. W tablicy 1 symbole t.t.lub t.wrz. oznaczaja odpowiednio temperature topnienia i/lub temperature wrzenia w °C.Wynalazek ilustruja podane przyklady, z których przyklady I—III objasniaja sposób wytwarzania substan¬ cji czynnej, przyklad IV i V wlasciwosci chwastobójcze substancji czynnej przy stosowaniu przed wzejsciem roslin i po wzejsciu roslin, natomiast przyklad VI sposób wytwarzania niektórych postaci srodka wedlug wynalazku.Przyklad I. Do roztworu 60,0 g 2-metylotio-4,6-dwuchloro-5-nitropirymidyny, w 750 ml absolutnego metanolu, w temperaturze okolo 35°C, bez chlodzenia, wprowadzono powoli 50 g etyloaminy w postaci gazowej, po czym mieszanine mieszano jeszcze wciagu 2 godzin w temperaturze pokojowej, a nastepnie odparowano do sucha pod obnizonym cisnieniem w temperaturze 45°C. Pozostalosc zawieszono w 500 ml wody, po czym oddzielono od wody i przemyto woda. Produkt przekrystalizowano z mieszaniny heksanu z pentanem uzytych w proporcji jak 10 :1. Otrzymana 2-metylotio-4,6-dwu-etanoloamino-5-nitropirymidyna wykazuje tem¬ perature topnienia 130-131°C. 11,25 g 4,6-dwu-etyloamino-2-metylotio-5-nitropirymidyny zadano 200 ml absolutnego metanolu,po czym dodano 20 ml trójetyloaminy, a w koncu 3,2 g metylanu sodu rozpuszczonego w 50 ml absolutnego metanolu i mieszajac utrzymywano w temperaturze 90°C pod chlodnica zwrotna w ciagu 20 godzin,a nastepnie ochlodzo¬ no do temperatury pokojowej. Roztwór wlano nastepnie do 2 litrów lodowej wody utrzymujac mieszanine ,w temperaturze 25°C za pomoca dodania malej ilosci lodu. Wytracone krysztaly odsaczono, przemyto woda i suszono wciagu 10 godzin w temperaturze 70°C nad KOH pod cisnieniem obnizonym za pomoca pompki wodnej. Otrzymano 9,3 g 2-metoksy-4-dwu-etyloamino-5-nitropirymidyny o temperaturze topnienia 98-100°C.Po rekrystalizacji z eteru izopropylowego otrzymano zóltawe krysztaly o temperaturze topnienia 103—105°C.Przyklad II. Do roztworu 3,7 g 2,4,6-trójchloro-5-nitropirymidyny w 50 ml etanolu, w temperaturze 0°C wprowadzono 3g gazowej etyloaminy i roztwór utrzymywano wciagu 30 minut w temperaturze 5—10°C w koncu odparowano do sucha w temperaturze 30°C pod obnizonym cisnieniem. Pozostaly osad przemyto woda i wysuszono. Otrzymana 2-chloro-4,6-dwu-etyloaminopirymidyna wykazywala temperature topnienia 130-132°C. Jezeli metanolowy roztwór 2-chloro-4,6-dwu-etyloamino-5-nitropirymidyny ogrzewa sie w obecnos¬ ci metylanu sodu, to postepujac wedlug drugiej czesci przykladu I otrzymuje sie 2-metoksy4,6-dwu-etyloamino- -5-nitropirymidyne.Przyklad III. 30g (0,114)2-metylomerkapto-4-etyloamino-5-nitro-6-(3-pentyloamino)-pirymidyny rozpuszczono w 400 ml metanolu, po czym do otrzymanego roztworu dodano 8,1 g (0,1514) metylano sodu rozpuszczonego w 100 ml metanolu, razem z 20 ml trójetyloaminy. Mieszanine utrzymywano w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 16 godzin, po czym odparowano,zadano 200 ml wody,trzykrotnie wyekstraho¬ wano eterem, ekstrakty eterowe wysuszono MgS04, odsaczono i odparowano eter.Jako pozostalosc otrzymano 21,1 g 2-metoksy-4-etyloamino-5-nitro-6-(3-pentyloamino)-pirymidyny o temperaturze wrzenia 162°C/0,001 tora. Wydajnosc reakcji wyniosla 74,5% wydajnosci teoretycznej.Analiza Obliczono: 50,87% C 7,47% H, 24,72% N, - %S; Znaleziono: 51,53% C, 7,66% H, 24,45% N,< 0,3%S.W podobny sposób wytworzono zwiazki wymienione w tablicy II, w której okreslono znaczenie symboli Rj -R5 dla poszczególnych zwiazków o wzorze 1 jak i wlasnosci fizyczne otrzymanych zwiazków.W tablicy tej symbole t.t i t.wrz. oznaczaja odpowiednio temperature topnienia i temperature wrzenia w °C.Przyklad IV. Okreslanie wlasciwosci chwastobójczych substancji czynnej srodka wedlug wynalazku przy zastosowaniu srodka przed wzejsciem roslin.A. Substancje czynna srodka wedlug wynalazku zmieszano ze skompostowana ziemia stosujac 32 mg substancji czynnej na 1 litr ziemi, co odpowiada uzyciu substancji w ilosci 16 kg na 1 hektar,oraz w ilosci 8 mg substancji czynnej na 1 litr ziemi, co odpowiada wartosci 4 kg substanq'i na 1 hektar. Ziemia ta wypelniono doniczki o glebokosci 5 cm, w których wysiano badane nastepujace rosliny: solanum lycopersianum, setaria italica, Avena sativa, Lolium perenne,Sinapis alba i Stellaria media.Doniczki utrzymywano w cieplarni w temperaturze 22-25°C przy 50-70% wilgotnosci wzglednej po¬ wietrza. Po uplywie 20 dni przeprowadzono ocene uzyskanych wyników wedlug nastepujacej skali ocen:90 559 5 1 = rosliny obumarle 2—8 = kolejne stopnie zmniejszajacych sie uszkodzen 9 - rosliny nieuszkodzone (kontrolne).B. Bezposrednio po wysianiu badanych roslin powierzchnie gleby w doniczkach spryskano wodna zawiesina substancji czynnej, wytworzona z 25% proszku do spryskiwania. Doniczki utrzymywano w cieplarni w tempera¬ turze 22-25°C przy 50-70% wilgotnosci wzglednej powietrza. Ocene uzyskanych wyników przeprowadzono po uplywie 28 dni.Jako rosliny doswiadczalne zastosowano nastepujace: chwasty, jak Cyperus esculentus, Lolium multiflo- rum, Alopecurus myosuorides, Digitaha sanguinalis, Amaranthus docendens Setaria italica, Echinochloa crusgalli i Rotboellia exelt, a jako rosliny uprawne: soje (glyoine hyspida), bawelne (gossypium herbaccara), kukurydze (Zea Mais), pszenice (Triticum yulgare), lucerne (Medigo sativa), ryz (Oryza), buraki cukrowe (Beta) i sorgo (Sorghum hybridum).Ocene uzyskanych wyników przeprowadzono wedlug skali podanej w czesci A przykladu, z tym, ze substancje czynna stosowano w ilosci odpowiadajacej uzyciu 2 kg i 4 kg substancji na 1 hektar.W wyniku przeprowadzonego badania stwierdzono wybitne chwastobójcze dzialanie srodka wedlug wynalazku na wyzej wymienione chwasty,przy nie uszkodzeniu roslin uprawnych.Wedlug metody opisanej powyzej w czesci przykladu oznaczonej symbolem B, przebadano zwiazki wymienione w tablicy II przykladu III, stosujac te zwiazki odpowiednio w ilosci 4 kg na 1 hektar i 2 kg na 1 hektar. Uzyskane wyniki przedstawiono w tablicach III i IV, przy czym tablica III ilustruje wyniki uzyskane przy postepowaniu wedlug metody opisanej powyzej w czesci przykladu oznaczonej symbolem A, a w tablicy 4 wyniki dla postepowania wedlug metody B, z tym ze w tablicy 4 wyniki uzyskane przy stosowaniu substancji czynnej w ilosci 4 kg na 1 hektar podano przed przecinkiem, a wyniki uzyskane przy stosowaniu 2 kg substancji czynnej podano po przecinku w odnosnych kolumnach.Z przebadanych zwiazków, szczególnie dobre wlasciwosci chwastobójcze przy stosowaniu przed wzejsciem roslin wykazuja nastepujace: 2-chloro-4HZopropyloamino-6-pentylo-(3)-amino-5-nitropirymidyna, 2-chloro-4,6-dwu-izopropyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy4,6-dwu-etyloamino-5-nitropjrymidyna(, 2-metoksy-4-ll-rzed-butyloamino-6-metyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy-4-etyloamino-6-lll-rzed-butyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy-4,6-dwu-izopropyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy-4-ll-rzed-butyloamino-6-etyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy-4-pentylo-(3)-amino-6-etyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metylo-4-pentylo-(3)-amino-6-etyloamino-5-nitropirymidyna, 2-metoksy-4-izopropyloamino^6-pentylo-(3)-amino-5-nitropirymidyna, 2-dwumetyloamino-4-izopropyloamino-6-pentylo-(3)-amino-5-nitropirymidyna i odpowiednie 2-izopropylo- i 2-trójfluorometylo-pirymidyny.Przyklad V. Okreslenie wlasciwosci chwastobójczych substancji czynnej srodka wedlug wynalazku przy zastosowaniu srodka po wzejsciu roslin.Niektóre sposród substancji czynnych srodka wedlug wynalazku wykazuja zdolnosc zwalczania chwastów, przy stosowaniu po wzejsciu roslin i rozwiazania problemu chwastów Avena Fatua (dziki owies) w uprawach zbóz takich jak pszenica, jeczmien i owies i w zwiazku z ta wlasciwoscia znacznie przewyzszaja 2-metylotio-4-[-pentylo- -(3-amino]-6-izopropyloamino-5 nitropirymidyny opisane w niemieckim wylozeniowym opisie patentowym DOS 2 223 644, jak i ester etylowy kwasu N-benzoilo-N-(3,,4'r-dwuchlorofenylo)-2-aminopropionowego znany pod nazwa f,Suffix". Powyzsze wlasciwosci wykazuja zwlaszcza 2-metylo-4-[pentylo-(3)^mino]-6-€tyloamino-5-nit- ropirymidyna stanowiaca nowa substancje czynna srodka wedlug wynalazku — okreslona nr 62 w tablicy 2.Badania aktywnosci chwastobójczej przy stosowaniu srodka wedlug wynalazku po wzejsciu roslin przeprowadzono na chwastach Ayena fatua w zbozach. Rosliny zbóz i chwastu Avena fatua wysiano w róznych doniczkach o wymiarach 18-18-20 cm i utrzymywano w cieplarni w temperaturze 15-17°C az do osianiecia stadium 2 lisci, po czym rosliny hodowano dalej w temperaturze dziennej 15-20°C i nocnej 5-7°C az do osiagniecia stadium 3 lub 4 lisci. Po uzyskaniu roslin w stadium 3—4 lisci spryskano rosliny i glebe wodna zawiesina substancji czynnej stosujac w tych badaniach 5 róznych stezen substancji czynnej. Rosliny utrzymywa¬ no dalej w temperaturze dziennej 15—20°C i po uplywie 66 dni od dokonanego zabiegu przeprowadzono ocene6 90 559 uzyskanych wyników.Badania przeprowadzono przy stosowaniu zbóz, jak pszenica /pszenica twarda, gatunku „Probus" i „Zenith",oraz chwastu Avena fatua (typ Francja,Szwajcaria i Maroko).Uzyskane wyniki przedstawiono w tablicy 5 gdzie symbol A oznacza substancje czynna srodka wedlug wynalazku oznaczono nr 62 w tablicy 2, symbol B oznacza 2-metylotio-4-[pentylo-(3)-amino]-6-izopropyloami-" no-5-nitropirymidyne znana z niemieckiego wylozeniowego opisu patentowego DOS 2 223 644, symbol C oznacza „Suffix" - stanowiacy znana substancje porównawcza. Substancje czynne stosowano w ilosciach: 8, 4, 2, 1 i 0,5 kg na 1 hektar co odpowiada ilosciom: 03; 0,4; 0,2;, 0,1 i 0,05 g na 1 m2. Ocene przeprowadzono wedlug skali: 1 = rosliny calkowicie obumarle 9 = rosliny nieuszkodzone (stan normalny zgodny z kontrola) 1-8 = kolejne stopnie uszkodzen.Jak wynika z przedstawionych danych zwiazek A w porównaniu ze znanymi zwiazkami B i C tolerowany jest równie dobrze a nawet i nieco lepiej przez wszystkie gatunki pszenicy, przy czym wykazuje wyraznie lepsze dzialanie chwastobójcze wobec róznych typów chwastu Avena fatua.Przyklad VI. Wytwarzanie srodka wedlug wynalazku. Srodek wedlug wynalazku wytwarza sie wedlug ogólnie znanych metod, przez staranne zmieszanie substancji czynnej o wzorze 1, z odpowiednim nosnikiem ewentualnie przy dodaniu obojetnych wobec substancji czynnej rozpuszczalników lub zawiesin.Srodek moze byc wytwarzany w postaci preparatów stalych, jak proszki do rozpylania, rozsiewania, granulaty, granulaty z otoczka, granulaty napawane i granulaty jednorodne, albo w postaci koncentratów zdolnych do tworzenia zawiesin w wodzie, takich jak proszek zwilzaIny, pasty i emulsje lub w postaci cieklych preparatów, jak roztwory. Wszystkie wymienione wyzej preparaty wytwarza sie wedlug ogólnie znanych zasad. Srodek wedlug wynalazku moze równiez zawierac inne biologicznie czynne substancje, jak substancje owadobójcze, grzybobójcze, bakteriobójcze, bakteriostatyczne lub nicieniobójcze, w celu poszerzenia zakresu biologicznego dzialania. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do hamowania wzrostu roslin zwlaszcza o wlasciwosciach chwastobójczych, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera co najmniej jedna pochodna 5-nitropirymidyny o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza reszte alkilowa o 1—6 atomach wegla, reszte alkenylowa o nie wiecej jak 5 atomów wegla, nizsza reszte cykloalkilowa, alkoksyalkilowa, cyjanoalkilowa lub hydroksyalkilowa, symbol R2 i R3 kazdy, niezaleznie, oznacza atom wodoru lub reszte alkilowa o 1-4 atomach wegla, R4 oznacza nizsza reszte alkilowa lub cykloalkilowa, a R5 oznacza atom wodoru lub nizsza reszte alkilowa, chlorowcoalkilowa alkoksylowa, alkiloaminowa lub dwualkiloaminowa, albo atom chlorowca, ewentualnie w postaci soli addycyjnej z kwasem nieorganicznym lub organicznym.
2. 2. Srodek wedlug zastrz.,1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera 2-metykM-[pentylo- -(3)Hamino]-6-etyloamino-5-nitropirymdyne.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, z n,a m i e n n y tym, ze jako substancje czynna zawiera 2-chloro44zopropy loamino-6-pentylo-(3)-amino-5-nitropirymidyne.
4. 4. Srodek wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera 2-chloro-4,6 izopropyloamino-5-nitropirymjdyne. Tablica 1 Wlasnosci fizyczne Cl CjHjNH- 3-pentylo-NH- N-rzed.,C4H9-NH- i-C3H7-NH Cl Cl Cl Cl Cl SCH9 CH, CH, H Cl O. 58-60° t.t. 61-63° t.t 42-44° t.wrz.87/0,001 tora t.t. 72-74°90 559 7 c 5 o ^ ^ rX óo ? ? - 5 Jr lo io ^ 4-: +- «0 4-* 4- 4-^ C O (N ,Q«Q *~~ 1 o o ii II Q LO 00 o o_K ^ CN «Q«Q «-. *-: +-: CM o CO CM LO O -1 II O Sq^. o co (O LO LO CO LO LO o A iQ A - i— i- t- CO II II II O o o ©^ CO 5aSoSa~ g LQ O 7 i II LO o CO So*-. °LO 8 4-J C 4- 4-* 4^ C -M LO r-* "l *- H So c °cv *" 1 o *¦ ¦M 4- XXXIIXIXI X I w r« CJ O X X X X C* C4 C» f* cj u u o X I X (j o cj o CJ O O CJ U " » ,," " „" m n et <* m « i i lii I I I i U. II U. U- U- U U u o o u I I .1 .1 .1 .1 .1 .1 .1 o o cj cj o o u X X X X X O XXCJXXIXXIIXXCJXIXIX XX X «cjr x x «x u .1 o o cj u x" i* x" x x J* i* x* « i* x* x* « x* x* cT x* -r* I%B cj* cjocjcjcj.Icjcjcjocjoocjcj.Icj cjo.I I X X I X X xxuxxxxxxxxxxxxxx xxx T •4 ——• •n X CJ _L U T ** 1 X O 1 X CJ II Cl I X cj O CJ .1 CJ I U CJ X o C) 1 «n X CJ X CJ 1 w X o X o 1 o I x -^ o .1 a i o o i x o I „ f - X X x x V a o „ uli i u o - o X u X o 1 ^ e» • I Si x , rI «V V CJ .1 1 X u t2 _ CN (n ^ Ifl (O r^OOOJOi-CNCO^rLOCOr^OOOPt-CMCO^LOCp ^ *-*-*-t-*-,-i-*-<-<-CNCMCMCMCNCNCM8 90 559 o o I- H o I- o Q O O O H H h- o w ^ 10 Q Q Q Q O O O O o i- LO O O t T sa: a ~ 8 l* *< in o o * Q o °. °io o o o o o o o oo ^ o o o Oo o o o o o o S CO ^ °« v« u ^./-k — Siwcom coco^^tcoKooTT <9 K* co o o lóopcsi T ! T ^ oo <- ^ I ^ *¦ *" r ii * Q I I ^ b: o m ^- I «- ¦m+j<-| 3j-«-| *i 5j §? 5? +-; -4-; -*-* +-J <-j 3» ^—• ^—¦ ^—* 2» +-j . ?» 3 £ "°- O o CO O) I 9 i CO 1 CN O CO O) *- o «- r- \ O r^ . Si- N i- O ri T *- O). XXXIX «•» I ** n I I rt XI „II „ * I u u u u u o u ~ ~ ~ - - OO I O O O x i ~*~i «OOOOOOOOOOOC CjOOOOOOOOOOOC U I I i ! I i I I I i I , u \ Tli i i a S i z z z z z I I I I I X X XXI XII X X I I (J O U IIIIIIIIIIIII IIIII.IIIIIOIIIIIIIII u I o I I n I x I X L O X 1 I u o o x u .1 o = o o ej i I I I O U .1 U .1 ** M ** xii rt ._ io u "O t V o l o ± o =. o o -II X X « I x 2 U o. II O = 0000 1 . o o ± IIIIIIIIII IIIIIIIIIIIIIIIIOIIIIII a % ^. o I ! I o _r -o I co- *» N O V I -1- -r -T <* " -T *_? -T ** t^ * w * ".Tm - —» __ . — _ —. —. —, _i_ .— -—. -. .—. y u v IOrIIu'1 X« X ^ XXJl XT,,llO. a pv a a i a x" a i i a ^ a a & a a V & - i & i i S- i x « cT i x ^ j f x •K1*n V „ . i i \ i j o v o o Co„i°«VuV«ux ' «ooiiiooi° 1=1 l=loo.Iolcloio = ol i = o o I loo.I c V c* „ w O -rj O O tj O -J? -r ®* t- nr fr nr I X N I X N I fi 8 a 8 R g 8 S-.« SSSBSsSSSSSSSSSKSSSSSfcgffig8 (DOlNlO)01*COM-»OOCbJO)C7I.^WM-» 1 o X o X * o _L ** 1 O X o I w 1 o X M 1 o o X o o o o ? X * M < * X X £ O • « o * | O O i i i o p r O "D o 'l o o o o < zi x x ?» u O ^ X I . * o o O X X o < z 3 II O X 1 o X o M X 1 o I o I — 1 -1 4 1 O xxxpxxxxxxxxxxnxxxxx X X o u X o I o X o I « o JE O X D 6 JE 1 O X o X o X o X <* o X w o I o yk openty o X o X 3 o * X 1 o X o X — s 1 o XIX OOXXIXXXXIX X? O I X I X I X oooooooooooooooooooo XXXXXXXXXIXXXXXIXXXX W W Ul D ^ II Ol dl co o r" S ro S 8 - 1 °o O ^ ""o P 8 -i o (DMO)^-»nJO)-»nIMU1-»^n N Ca) oooooo-k^i^roo)-kooo-»« o I I I I °° I i °° I I lcol--Ll (O 00 O) ^ | J O) I vi sl O) I (Jl Q ^ W ^o °o H Mo H % °o £ °°o "o °o ± Wo So °o °o O O ro o 699 0610 90 559 Zwiazek nr 28 33 36 43 49 62 62 Stezenie kg/ha 16 16 16 16 16 16 4 Tabl num Sala 2 2 2 7 4 - - i ca 3 BU Sata 1 1 1 1 2 - 1 na sal 1 7 3 3 6 6 1 2 E Lati 3 1 2 1 3 - — pis Sina 8 3 5 8 7 2 4 laria Stal 6 1 1 9 6 - 2 Zwiazek nr 13 33 36 38 43 47 58 59 62 63 krowe ta buraki cu 3 6.7 4.9 6,7 9,9 9,9 8,9 8.9 7.9 2,2 3.7 welna c2 9.9 7.9 9.9 9,9 9,9 9,9 9,9 9,9 7,9 7,8 ia glycine a 9,9 7,8 7,9 9,9 2,9 9.9 9,9 9,9 9,9 9,9 Ta Rosliny uprawne ryza) Ddny ryz (0 £ 1,1 1,2 3,4 yza) chy ryz (Or ^ C/) 6,8 2.7 3,8 6,6 6,7 4,5 2.6 6.6 3.3 7.7 0 »3 o 6.7 8.6 2.2 4,7 8,8 9,9 6.9 8.8 2,6 1,2 b i i c a Ib ku rydza (Z s. 6,6 9.9 3,7 8.8 9,9 9.9 8.9 8,9 7,8 3,6 4 cum) :enica (Triti £ 6.8 7,9 9,9 5,7 9,9 9,9 7,8 3,8 5.6 2.3 cago) cerna (Med" 5 9,9 8.9 9.9 9,9 9,9 8.9 7.8 7,9 5,6 6,8 sntus perus escule 1 9 9 8 8 7 orum lium multif o _i 8,8 2,3 1.2 3,3 3,5 3.3 2.6 7.8 1,2 1,2 yos opecurus m < 7.7 2.2 1,1 2,3 2,3 2,2 2,8 7,8 1,1 U Chwasty JZ gitaria sangi Q 1,3 1.1 1,1 2,2 1,3 2,3 1,1 2,2 1,1 1,1 Amaranthus 3,4 1,1 2,2 3,4 2,2 5.9 3,4 3,4 1,1 1,2 taria italica $ 2,6 1,1 1,1 1,2 7.7 4,7 4,5 2,8 1,1 U rusgalli hinochloa c O tu 2,3 1,1 1,1 1,1 1,2 2,2 1,2 2,3 1,1 1,1 elt. ttboallia ex o 4,3 1,1 1,1 2,3 6,7 6,8 2,4 6,6 2,2 2,2 Tablica 5 Stezenie Rosliny uprawne (pszenica) Twarda „Zenith" „Probus" Francja;-r Avena fatua Szwajcaria Maroko kg/ha Zwiazek A , 8 9 9 9 9 8 4 2 1 0.5 8 4 2 1 0,5 8 4 2 1 0,5 8 4 2 1 0,5 8 4 2 1 0.5 8 4 2 1 0,5 99999 69999 11111 11266 11222 B 44689 88999 46799 12244 13557 12235 C 67999 99999 79999 34669 13799 4449090 559 RK N Wzór i RrV N ¦o* lA/zór 2 W. NH- zor J Ri \Nzor 5 / \/ XR2 Wzór 4 N 02N ir N B Wzór 6 PL