Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczenia aparatury elektrycznej przed uszkodzeniem wskutek niepozadanego wzrostu napiecia zasilania, powodujacy odlaczanie zródla zasilania od odbiornika energii w przypadku niepozadanego wzrostu napiecia zasilania.Dotychczas znane uklady zabezpieczen zawieraja uklad bistabilny, który w momencie wzrostu napiecia zasilania zmienia swój stan poczatkowy, powodujac zadzialanie ukladu wykonawczego odlaczajacego zródlo zasilania.Uklady te odznaczaja sie niska czuloscia co wynika z zastosowania rezystorowego dzielnika linearnego na wejsciu ukladu bistabilnego, jak równiez stosunkowo mala szybkoscia dzialania, niepozwalajaca na wspólprace z szybkimi tyrystorowymi urzadzeniami wykonawczymi o szybkosciach dzialania rzedu kilku nsek. Ta mala • szybkosc dzialania.ukladu zabezpieczajacego wywolania jest drugim czasem regeneracji ukladu bistabilnego, zwiazanym z zastosowaniem elementu rezystorowego w petli sprzezenia zwrotnego ukladu bistabilnego. Ponadto ustalanie sie stanu stabilnego ukladu bistabilnego, warunkujacego zadzialanie urzadzenia wykonawczego jest przypadkowe, co powoduje, ze zalaczenie ukladu zabezpieczajacego wymaga dodatkowych operacji.Uklad zabezpieczenia wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze w ukladzie bistabiinym, w petle sprzezenia zwrotnego, miedzy kolektor drugiego tranzystora i baze pierwszego tranzystora ukladu bistabilnego, jest zalaczona dioda Zenera przy czym baza pierwszego tranzystora ukladu bistabilnego jest polaczona na dzielnik rezystorowo-diodowy zawierajacy diode Zenera zalaczona miedzy biegun zródla zasilania i rezystor polaczony z masa.Zalaczenie w petli sprzezenia zwrotnego ukladu bistabilnego diody Zenera powoduje, ze po zalaczeniu napiecia zasilajacego, uklad bistabilny znajduje sie zawsze w wymaganym stanie poczatkowym oraz zmniejsza czas regeneracji ukladu bistabilnego, co powoduje znaczne zwiekszenia szybkosci dzialania ukladu, do rzedu nsek.Zalaczenie diody Zenera w dzielnik rezystory ustalajacy punkt pracy pierwszego tranzystora ukladu bistabilnego zwieksza znacznie czulosc ukladu poprzez dokladne ustalenie progu dzialania ukladu przy niepozadanym wzroscie napiecia zasilania.2 90 452 Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony na rysunku przedstawiajacym schemat ideowy ukladu zabezpieczajacego aparature elektryczna przed uszkodzeniem wskutek niepozadanego wzrostu napiecia zasilania.Uklad wedlug wynalazku zawiera dwa tranzystory pracujace w ukladzie bistabilnym. Wstanie poczatkowym tranzystor T1 jest zatkany, a tranzystor T2 przewodzi. Kolektor tranzystora T2 jest polaczony, z baza tranzystora T1 petla sprzezenia progowo-napieciowego za pomoca diody Zenera D2, co powoduje, ze z chwila wlaczenia napiecia Uz zasilajacego uklad bistabilny, w ukladzie tym ustala sie wymagany stan poczatkowy. Przewodzenie tranzystora T2 powoduje zadzialanie urzadzenia wykonawczego UW, które zalacza napiecie kontrolowane Uk do aparatury odbiornika. Napiecie kontrolowane U|< zasilajace aparature jest podawane na wejscie ukladu bistabilnego za pomoca regulowanego dzielnika diodowo-oporowego, w którym dioda Zenera D zapewnia zmiane stanu ukladu bistabilnego dopiero po przekroczeniu napiecia wstecznego diody D1 wystepujacego na skutek awaryjnego wzrostu napiecia Uk» W wyniku zmiany stanu ukladu bistabilnego, tranzystor T1 przewodzi, a tranzystor T2 zostaje zatkany, co powoduje zadzialanie urzadzenia wykonawczego UW i odlaczenie napiecia U|< od aparatury, chroniac ja przed uszkodzeniem. Dzielnik diodowo-oporowy zawierajacy rezystory R1 i R2 oraz diode Zenera D1, pozwala dokladnie ustalic próg zadzialania ukladu przy wzroscie napiecia kontrolowanego U|<. Do kasowania stanu, który nastepuje po przekroczeniu przez napiecie U|< dopuszczalnej wartosci, sluzy urzadzenie kasujace, wykonane w postaci przycisku zawierajacego PZ. PL