PL90340B1

PL90340B1 -

Info

Publication number: PL90340B1
Application number: PL15613972A
Authority: PL
Priority date: 1972-03-31
Filing date: 1972-06-20
Publication date: 1977-01-31

Description

Opis patentowy opublikowano: 15.12.1977 90340 MKP C07d 51/50 C07d 107/00 Int. Cl2. C07H 19/00 p^r^rf I j Twórcawynalazku: ¦ Uprawniony z patentu: I.C.N. Pharmaceuticals Inc. - lrvine, Kalifornia (Stany Zjednoczone Ameryki) Sposób wytwarzania nowych 3-podstawionych 1,2,4-triazolonukleozydów Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania nowych 3-podstawionych 1,2,4-triazolonukleozydów charaktery¬ zujacych sie aktywnoscia przeciwwirusowa jak i przeciwnowotworowa.

Nowe 3 podstawione 1,2,4-triazolonukleozydy przedstawia wzór 1.

Dotychczas znanymi dwoma antybiotykami nukleozydowymi o piecioczlonowych pierscieniach heterocy¬ klicznych sa showdomycyna i pirazomycyna, okreslone nizej podanymi wzorami 3 i 4. Sposród dotychczas poznanych syntetycznych nukleozydowych srodków przeciwwirusowych szczególne znaczenie maja 5-jodo-2'- dezoksyurydyna (C-IDU), 9-0-D-arabinofuranozyloadenina (Ara-A) oraz 1-0-D-arabinofurazynolocytozyna (Ara-C). Z tych substancji dostepna jest tylko 5-IDU (w roztworze 0,1% w szczególnosci jako srodek przeciw- wirusowy. Wada tego zwiazku jest jego slaba rozpuszczalnosc i silna toksycznosc, powodujaca koniecznosc stosowania tego zwiazku w niekorzystnie duzych rozcienczeniach.

Alonsc i inni w „J. Heterocyclic Chem." 7, 1269-72 (1970) opisuja wytwarzanie 1-(/3-D-rybofuranozylo)- -4-karboksamido-1,2,3-triazolu, nie wspominaja jednak o jakiejkolwiek jego aktywnosci biologicznej-Witkowski i Robins w artykule pod tytulem „Synteza chemiczna neukleozydów 1,2,4-triazolowych, pochodnych urydyny, 2'-dezoksyurydyny, tymidyny i cytydyny" (J. Org.Chem. 35. 2635-41), (1970), proponuja rózne analogi 1,2,4-triazolonukleozydowe, jako substancje odpowiednie do wykonywania testów biologicznych, przy czym jednak nie wspominaja o zadnych dzialaniach specjalnych tych zwiazków. Dalsze badania wykazaly, ze sposród podanych analogów tylko 5-bromo-3-nitro-1-(2,3,5-trój-O-acetylo-0-D-rybofuranoi.ylo)-1,2,4-triazol wykazuje niewielka aktywnosc przeciwwirusowa, przy czym przyjmuje sie ze aktywnosc te nalezy przypisac jedynie cytotoksycznosci tego zwiazku.

Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze 3-podstawiony-1-(O-acylozablokowany-0-D-rybofuranozylo)- 1,2,4-triazol o wzorze 2, w którym kazdyz podstawników Ac oznacza grupe acylowa, Y oznacza grupe cyjanowa,2 90 340 poddaje sie reakcji z amoniakiem a nastepnie usuwa blokujace grupy acylowe przez zmydlenie. Stosuje sie zwiazki wyjsciowe o grupach hydroksylowych zablokowanych resztami acylowymL Zwiazki wedlug wynalazku wykazuja aktywnosc przeciwwirusowa, w postaci nie zacylowanej czyli „odblokowanej7' wykazuja znacznie wieksza rozpuszczalnosc w wodzie niz dotychczas znane nukleozydowe srodki przeciwwirusowe. Szczególnie korzystny jest nowy 1-(/J-D-rybofuranozylo-1,2r4-triazolo-3-karboksamido- nukleozyd, który charakteryzuje sie bardzo szerokim zakresem skutecznosci przeciwwirusowej oraz przeciwguzo- wej.

Ester metylowy kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego oraz 3-cyjanotriazol moga sluzyc, jako produkty wyjsciowe do syntezy 1,2,4-triazolonukleozydów wedlug wynalazku. Pierwszy z wymienionych zwiazków mozna wytwarzac za pomoca utleniania 3-metylo-1,2,4-triazolu i nastepujaca potem estryfikacje otrzymanego kwasu metoda Cipensa i Grinsteina (porównaj „Latvijas PSR Zinatnu Akad Vestis". Kim. Ser. (1965) (2) 204-08, porównaj CA. 63, 13243, 1965). 3<:yjano-1,2#4*riazol wytwarza sie w drodze wielostopniowej syntezy podanej przez Cipensa i innych (locsitj. Zwiazek ten mozna otrzymywac w sposób jeszcze bardziej korzystny stosujac reakcje addycji miedzy dwucyjanem a hydrazyna, przy czym powstaje hydrazyd kwasu 1-cyjanoforminidowego oraz nastepujaca potem cyklizacje w ortomrówczanie trójetylowym katalizowana przez kwas. Zgodnie z jednym z wariantów otrzymuje sie z wydajnoscia ilosciowa pochodna trójmetylosililowa estru metylowego kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w reakcji z heksametylo-dwusilazanem pod chlodnica zwrotna, a nastepnie wprowadza sie ja w reakcje z odpowiednim 0 acylowanym (zacylowanym przy tlenie) halogenkiem cukru, przy czym powstaje na przyklad mieszanina zlozona z estrów metylowych O-benzoilowanych kwasów 1-0-D-rybofura- nozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego oraz 5 karboksylowego zgodnie ze schematem 1 reakcji. W schemacie tym symbol Bz oznacza grupe benzoilowa. Ester metylowy kwasu 3-karboksylowego izoluje sie za pomoca krystalizacji czastkowej, albo korzystnie metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemionkowym. Odben- zoilowanie i aminoliza daja amid kwasu 1 -(/3-D-rybofuranozylo)-1.2 4-triazolo-3 karboksylowego.

Najlepsza metoda syntezy polega na stapianiu w obecnosci kwasowego katalizatora odpowiednio podsta¬ wionego triazolu z cukrem zablokowanym acylami przy atomach tlenu (w tym przypadku z 1 0-acetylo-2,3£- trój-O-trójbenzoilo-0-D-rybofuranoza)f po czym nastepuje odblokowanie i aminoliza, jak to wynika ze schematu 2 reakcji.

Albo tez do stapiania stosowac 2-cyjano-l,2.4-triazol po czym powstaly 3-cyjano-1-(2,3.5-trój-0-acetylo-j3- D-rybofuranozylo-1.2,4 triazol przeprowadzac w aktywny 3-karboksamido nukleozyd za pomoca reakcji z nad¬ tlenkiem wodoru w obecnosci wodnego roztworu amoniaku. Jednakze wydajnosc jest mniejsza niz w przypadku stapiania z estrem metylowym kwasu 1,2,4-triazolo karboksylowego.

Pomimo, ze wynalazek opisano ze szczególnym uwzglednieniem zablokowania grupami acetylowymi lub benzoilowymi grup hydroksylowych w pozycjach 2'-, 3'- i 5-reszty cukrowej, to jednak zaznacza sie, ze do zabezpieczenia tych grup hydroksylowych przed reakcjami ubocznymi, na przyklad przed dehydratacja (podczas syntezy substancji czynnych, stanowiacych przedmiot wynalazku) mozna stosowac wszelkie odpowiednie acyle Sutherland i inni w „Biochim.et.. Biophys. Acta" str. 148 107 (1967) podaja, ze zacylowanie cyklicznych nukleotydów wywiera korzystny wplyw na transport komórkowy Wolne grupy hydroksylowe reszty cukrowej nukleotydów i nukleozydów wedlug wynalazku mozna zacylowac inaczej w celu zwiekszenia rozpuszczalnosci w lipidach albo na przyklad wprowadzac grupy alkilo albo alkarylosulfonylowe na przyklad tozylowe. mezylowe, brozylowe, nizylowe itd..

Pomimo, ze jako grupe opuszczajaca pozycje 1' wyzej wspomnianego reagenta cukrowego podano acetyl albo w przypadku sililowania - chlorowiec, to jednak nalezy zaznaczyc, ze mozna zastosowac kazda reszte zdatna do zastapienia i odszczepienia w postaci produktu ubocznego.

Pomimo, ze w powyzszej czesci opisu w celach wyjasnienia wynalazku posluzono sie grupami |3-D-rybofu- ranozylowa i ksylofura nozy Iowa to jednak nalezy zaznaczyc, ze wynalazek przewiduje równiez zastosowanie innych reszt cukrowych, na przyklad 2'-dezoksy-0-D-rybofuranozylu, 2'-dezoksy a-D-rybofuranozylu i/3-D-arabi- nofuranozylu. W przypadku 2' nukleozydów cukrami wyjsciowymi moga byc 2dezoksy-1,3 5-trój-0acetylo-D-rybofuranoza albo 1-0-acetylo-2- dezoksy~3,5-dwu-0-(p-toluilo)-D-rybofuranoza Te ostatnia otrzymuje sie dzialajac na chlorek 2 dwu-0-(p-toluilo)-D-rybofuranozylu octanem rteci II w czterohydrofuranie.

Arabinozylotriazolo-nukleozydy wytwarza sie metoda sililowania, przy czym stosuje sie chlorek 2,3,5-trój-O-benzoilo-D-arabinofuranozylu.

Wobec stwierdzonej aktywnosci biologicznej rybofuranozylotriazoli wedlug wynalazku prawdopodobna wydaje sie równiez aktywnosc odpowiednio podstawionych arabinofuranozylotriazoli, zwlaszcza ze wzgledu na znaczna aktywnosc przeciwwirusowa zwiazku „Ara-A" i zwiazku „Ara—C". Podobnie znana aktywnosc przeciw¬ wirusowa 5-jodo-2'-dezoksyurydyny pozwala przewidywac aktywnosc biologiczna odpowiednich 2'-dezoksy-0O -90 340 3 -rybofuranozylotriazoli, skoro poznano aktywnosc rybofuranozylotriazoli wedlug niniejszego wynalazku, z* 'la¬ szcza przeciw wirusom zawierajacym DNA, jak wirusy typu 1 Herpes i typu 2 Herpes. Jednakze dla zwiazków tych w badaniach wobec wirusów wedlug nizej podanego przykladu XVI nie stwierdzono wcale aktywnosci przeciwwirusowej, co nalezy oczywiscie przypisac niezdolnosci enzymów zawartych w hodowli tkankowej do fosforylowania wolnych nukleozydów, których reszty cukrowe nie zawieraja w pozycji 2 atomów tlenu w polozeniu trans.. Dlatego tez te nukleozydy nalezaloby przed podaniem syntetycznie ufosforylowac do przypuszczalnie aktywnej postaci 5'-fosforanu. Ewentualnie postepowania mozna 5"-fosforan przed podaniem scyklizowac, przy czym zachodzace in viwo odszczepienie daje aktywny metabolit 5'-fosforanowy Fosforylacja odbywa sie zasadniczo jak wyzej opisano i prowadzi do wytworzenia rybotydów.

Podane ponizej przyklady sluza do wyjasniania niniejszego wynalazku. Czesci i procenty o ile nie wskazano inaczej, oznaczaja czesci i procenty wagowe Temperature podano w stopniach Celsjusza. Wszystkie zabiegi odparowywania wykonywano w wyparnikach rotacyjnych pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze °C.

Przyklad I. Ester metylowy kwasu 1-(2l3/5-trój-O-benzoilo-B0T-rybofuranozylo)-1 2,4-tria£olo-3-karb- oksy lowego i ester metylowy kwasu i 1 (2,3,5,0-benzoilo /3-D-rybofuranozylo)-1,2,4 triazolo 5-karboksy Iowego (Metoda sililowania).

(A) Wytwarzanie estru metylowego kwasu N-UrójmetylosililoM^^-triazolo 3 lcarboksylowego. Zawiesine 14,0 g (110 mM) estru metylowego kwasu 1 2,4-triazolo 3-karboksylowego i 100 ml szesciometylodwusilazanu, stosujac mieszanie, utrzymuje sie we wrzeniu pod chlodnica zwrotna dopóty, az przestanie sie wydzielac wolny amoniak (okolo 2 godzin). Nadmiar szesciometylodwusilazanu usuwa sie pod zmniejszonym cisnieniem.

Otrzymuje sie przy tym 20.6 g (100%) N-trójmetylosi I ilowej pochodnej estru metylowego kwasu 1,2.4-triazolo-3- -karboksylowego.

(B) Rybozylowanie halogenkiem cukru Roztwór, zawierajacy 20 6 g (110mM) estru metylowego kwasu N-trójmetylosililo)-1,2,4-triazolo 3-karboksylo/vego i 52,5 g (100 milimoli) bromku2,3,5-trój-0-benzoilo-D"fybo- furanozylowego w 300 ml bezwodnego acetonitrylu utrzymuje sie wciagu 3 dni w temperaturze 25°C. Usuwa sie rozpuszczalnik, a pozostalosc przekrystalizowuje z etanolu. Po ponownym przekrystalizowaniu tego materia¬ lu z mieszaniny etanolu z octanem etylowym, jak równiez po chromatografii kolumnowej przesaczów na zelu krzemionkowym za pomoca chloroformu otrzymuje sie czysty ester metylowy kwasu 1-(2,35-trój€-benzoilo-j3- -D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w ilosci 25,1 g (44,0%) o temperaturze topnienia 137-139°C.

Analiza: Dla C30H25N3O obliczono: C 63,04 H 441 N 7,35 znaleziono: C 62,91 H4,17 N 7,10 Skladnik przesuwajacy sie szybciej w kolumnie zelu krzemionkowego przykrystalizowuje sie z etanolu otrzymujac 13,2 g (23%) estru metylowego kwasu 1-(2,3,5-trój-0-benzoiloj3-D-rybofuranozylo)1,2,44riazolo 5- karboksylowego o temperaturze topnienia 122°—124°C.

Analiza: Znaleziono: C 63,20 H435 N 7,12 Przyklad II. Ester metylowy kwasu 1-(2 3,5-trój-O-benzoilo-0-D-rybofuranozylo)-1 2,4-triazolo-karb¬ oksylowego. Mieszanine zlozona z 12,7 g (100 mM) estru metylowego kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego i z 55,4 g (110mmM) 1-0-acetylo-2,3,5-trój-0-benzoiloj3D-rybofuranozy ogrzewa sie w lazni olejowej utrzymy¬ wanej w temperaturze 160—165°C. Po stopieniu cukru, mieszajac, dodaje sie 400 mg fosforanu bis(p-nitrofenylo- wego), po czym mieszanine pod zmniejszonym cisnieniem ogrzewa sie do temperatury 160—165°C wciagu —20 minut. Po przekrystalizowaniu pozostalosci z mieszaniny octanu etylowego z etanolem otrzymuje sie 42,5 g (74,5%) produktu o temperaturze topnienia 137-139°C.

P rzy,k l ad III. Ester metylowy kwasu 1-(2.3,5-trój-0-acetylo^-D-rybofuranozylo)-1,2,4*riazolo-3-kar- boksylowego. Mieszanine 12,7 g (0,10 M) estru metylowego kwasu 1 2,4 triazolo-3 karboksylowego z 31,8 g (0,10 M) 1,2,3,5-cztero-O-acetylo^-D-rybofuranozy ogrzewa sie w lazni olejowej utrzymywanej w temperaturze 160-165°C az do stopnieniai cukru. Nastepnie dodaje sie 250 g fosforanu bis-p-nitrofenylowego i mieszajac ogrzewa sie dalej jeszcze w ciagu 15—20 minut. Pozostalosc rozpuszcza sie w goracym benzenie Roztwór filtruje sie. Do przesaczu dodaje sie cykloheksanu, otrzymujac 30 Og (77,8%) produktu krystalicznego o temperaturze topnienia 107-109°C.

Analiza:dla C15Hi9N309 Obliczono: C 46,75 H 4,97 N 10,91 Znaleziono: C 46.88 H 5J03 N 10,644 90 340 Przyklad IV. Ester metylowy kwasu 1-(j3-D-rybofuranozyloM,2 4 triazolo-3-karboksylowego. Roz¬ twór 25,0 g (43,9 mM) estru metylowego kwasu 1-(2,3,5-trój-0-benzoilo-/3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-ka- rboksylowego i 400 mg roztworu metylenu sodowego w metanolu (200 ml) utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 45 minut pod chlodnica zwrotna.. Roztwór zobojetnia sie preparatem Bio-Rad AG 50 X 2(H) i filtruje.

Nastepnie przesacz zageszcza sie do konsystencji syropu Po przekrystalizowaniu tego syropu z mieszaniny metanolu z octanem etylowym otrzymuje sie 8J0 g (70,5%) produktu o temperaturze topnienia 117-119°C Analiza:dla C9H13N306 obliczono: C41/70 H 5 06 N16 21 znaleziono: C41.57 H 5,13 N 16/16 Przyklad V. (A) Amid kwasu 1-(/J-D-rybofuranozylo)-12 4*riazolo-3-karboksylowego. Metoda 1.

Roztwór 16,0g (28,0 mM) estru metylowego kwasu 1-(2 S^-trój-O-benzóilo-jS D-rybofuranozylo) -1,2,4-triazolo- 3-karboksylowego w 300 ml metanolu uprzednio nasyconego w temperaturze 0°C bezwodnym amoniakiem, utrzymuje sie wciagu 3 dni w temperaturze 25°C. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik i przekrystalizowuje produkt z etanolu. Otrzymuje sie przy tym 6,7 g (98%) substancji o temperaturze topnienia 174—176°C. Dzieki przekrystalizowaniu tego produktu z rozwodnionego etanolu otrzymuje sie druga krystaliczna forme tego nukleozydu o temperaturze topnienia 166—168°C.

Analiza: Dla CsHj 2 N4Os Obliczono: C 39,34 H 4.95 N22S4 Znaleziono: C 39,08 H 5,10 N 22.67 (B) Amid kwasu 1-(/3-D-rybofuranozylo)-1,2,4«triazolo-3-karboksylowego (Metoda 22).. Roztwór 10,0 g (26,0 mM) estru metylowego kwasu 1-(2,3.5trój-0-actylo-j3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w 70 ml metanolu, uprzednio nasyconego w temperaturze 0°C bezwodnym amoniakiem, utrzymuje sie wciagu 18 godzin w zamknietej kolbie wysokopreznej w temperaturze 25°C. Produkt przekrystalizowuje sie z etanolu, otrzymujac 5,70 g (90.0% amidu) kwasu 1-(/3-D-rybofuranozylo)-1,2.4-triazolo 3-karboksylowego.

(C) Amid kwasu 1-(j3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego. (Metoda 3). Mieszanine zlozona z 705 mg (2,0 mM) 3-cyjano-1-(2,3,5-trój-0-acetylo-j3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolu, 20 ml 28% wodnego roz¬ tworu amoniaku i 3,0 ml 30% nadtlenku wodoru, stosujac mieszanie, utrzymuje sie w ciagu 6 godzin w tempera¬ turze 25°C. Nastepnie dodaje sie dalsza 3,0-miiilitrowa porcje 30% nadtlenku wodoru, po czym miesza sie dalej wciagu 12 godzin w temperaturze 25° C. Nadmiar nadtlenku wodoru rozklada sie za pomoca czerni platynowej.

Roztwór filtruje sie i przesacz odparowuje do sucha. Pozostalosc rozpuszcza sie w metanolu i do roztworu dodaje 5,0 g zelu krzemionkowego, po czym usuwa sie rozpuszczalnik. Mieszanine, zawierajaca zel krzemionko¬ wy wprowadza sie na kolumne zaladowana zelem krzemionkowym. Elucja mieszanina octanu etylowego z metanolem (1 :1) prowadzi do otrzymania 250 mg (51,2%) amidu kwasu 1-(j3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo- -3-karboksylowegOo < Przyklad VI. Sól amonowa 1-(j3-D-rybofurazylo)-1,2#4-triazolo-3-karboksamido-5'-fosforanu.. Roztwór 259 mg (1,00 mM) estru metylowego kwasu 1-(j3-D-rybofuranozylo)1,2,4-triazolo-3-karboksylowego 3.0 ml fos¬ foranu trójmetylowego i 0,20 ml tlenochlorku fosforu miesza sie w ciagu 1,5 godziny w temperaturze 0°C. Naste¬ pnie dodaje sie wody z lodem, po czym otrzymany roztwór zobojetnia sie wodnym roztworem wodorowegla¬ nu sodowego. Wyciaga sie roztwór chloroformem oziebia faza wodna do temperatury 0°C i nasyca amoniakiem.

Roztwór trzyma sie 16 godzin w temperaturze 25°C i filtruje. Przesacz odparowuje sie do malej objetosci.

Dodanie etanolu powoduje stracanie sie osadu, który rozpuszcza sie w wodzie i wprowadza na kolumne zaladowana preparatem Bio-Rad AG50—X2(NH4) (20 ml). Po zageszczeniu frakcji zawierajacych nukleotyd, otrzymuje sie sól amonowa 1-(/}-D-rybofuranozylo)-1 t2,4-triazolo-3-karboksamido-5'-fosforanu w ilosci 190 mg (55,0%).

Analiza:dlaC6H16N508P-H20: Obliczono: C 26,74 H 5,05 N 19,50 Znaleziono: C 26,78 H 5,23 N 19,68 Przyklad VII. Amid kwasu 1-(j3-D-ksylofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego. Mieszanine zlozona z 12,7 g (40,0 mM) cztero-O-acetylo-D-ksylofuranozy, 5,08 g (40,0 mM) estru metylowego kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego i 50 mg fosforanu bis-p-nitrofenylowego ogrzewa sie w ciagu 20 minut w lazni olejowej utrzymywanej w temperaturze 160—165°C. Pozostalosc oziebia sie i rozpuszcza w chloroformie.

Surowy produkt oczyszcza sie za pomoca chromatografii na zelu krzemionkowym przy uzyciu mieszaniny chloroformu z acetonem (20 ': 1). Czesc (2,0 g) oczyszczonego estru metylowego kwasu 1-(2,3,5-trój-O-actylo-0- -D-ksylofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego traktuje sie w ciagu 16 godzin w temperaturze 25°C metano-90 340 5 lem, który uprzednio nasycono amoniakiem gazowym. Usuwa sie rozpuszczalnik. Pozostalosc przekrystalizowuje sie z rozcienczonego etanolu, otrzymujac przy tym 0,70 g produktu o temperaturze topnienia 194-196,5°C.

Analiza: dla C8 Hj 2 N405 Obliczono: C 39,34 H 4,95 N 22,94 Znaleziono: C 39,18 H 4,82 N 22,97 Przyklad'VIII. Amid kwasu 1-(2,3,5-trój-0-acetylo-i3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylow- ego. Rozwór 488 g (2,00 mM) amidu kwasu 1-(j3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w 10,0 ml pirydyny, zawierajacej 1,0 ml bezwodnika octowego, trzyma sie wciagu 22 godzin w temperaturze 0—5°C.

Nastepnie dodaje sie 1,0 ml etanolu, po czym miesza roztwór wciagu 2 godzin w temperaturze pokojowej Odparowuje rozpuszczalnik, a do pozostalosci dodaje wody. Mieszanine ekstrahuje sie chlorkiem metylenu (trzema porcjami po 20 ml kazda). Nastepnie warstwe wodna wyciaga sie wodnym roztworem wodoroweglanu sodowego i woda. Faze organiczna suszy sie siarczanem magnezu, filtruje i odparowuje przesacz do konsystencji syropu, który wprowadza sie na kolumne zelu krzemionkowego. Produkt eluuje sie mieszanina chloroformu z metanolem (19:1) i otrzymuje czysty produkt w postaci bezpostaciowej substancji stalej w ilosci 560 mg (75,6%).

Analiza dla C14H18N408 Obliczono: C 45,40 H 4,90 N 15,13 Znaleziono: C 45,36 H 4,66 N 14,90 Jezeli amid kwasu 1-(2,3,5-trój-0-acetylo-/J-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego podawac doustnie 2 razy dziennie wciagu 9 dni w dawkach po 125 i 250 mg (kg) doba myszkom zakazonym wirusem Influenza A2 (Jap. 305), to liczba zwierzat przezywajacych, jak równiez sredni czas przezycia zwierzat potraktoyyanych wyraznie wzrastaja w porównaniu z odpowiednimi wynikami otrzymanymi na zwierzetach kontrolnych.

Przyklad IX. Amid kwasu 1-j3-D-arabinofuranozylo)-1,2,4 triazolo-3-karboksylowego. Roztwór zawie rajacy w 100 ml bezwodnego chlorku metylenu 4,12 g (22,0 mM) estru metylowego kwasu N-trój-metylosililo)-1- ,2,4-triazolo-3-karboksylowego i 8,78 g (20,0 mM) chlorku 2,3,5-trój-O-benzoilo-D-arabinofuranozylu, utrzymuje sie wciagu 48 godzin w temperaturze 25°C. Roztwór odparowuje sie do sucha, pozostalosc rozpuszcza w chlorku metylenu, po czym przemywa sie roztwór wodnym roztworem wodoroweglanu sodowego i woda.

Roztwór w chlorku metylenu suszy sie siarczanem magnezowym i filtruje po czym przesacz zageszcza sie do konsystencji syropu, który nastepnie wprowadza sie na kolumne zelu krzemionkowego napelniona benzezen Eluowanie kolumny mieszanina benzenu z eterem (7 : 3) daje 1,9 g syropowatego produktu. Produkt ten traktuje sie mililitrami metanolu, nasyconego w temperaturze 0°C bezwodnym amoniakiem. Zabieg ten prowadzi sie wciagu 48 godzin w kolbie wysokopreznej w temperaturze 25°C. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik. Pozo¬ stalosc poddaje sie krystalizacji chlorku metylenu z cykloheksanem. Otrzymuje sie przy tym 1,3 g (12,6%) amidu kwasu 1-(2,3,5-trój-O-benzoilo-0-D-arabinofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego o temperaturze topnienia 100-102°C.

Analiza dla C29H30N4O5 Obliczono: C 67,69 H 5,88 N 10,89 Znaleziono: C 67,82 H 5,70 N 10,94 Zawiesine czerni palladowej w 20 ml metanolu przygotowuje sie za pomoca redukcji wodorem 300 mg chlorku palladu. Do zawiesiny dodaje sie roztwór 600 mg kwasu 1-(2,3,5-trój-O-benzoilo-0-D-arabinofuranozylo)- 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w 25 ml metanolu. Te mieszanine wstrzasa sie w aparacie do wodorowania pod cisnieniem 1,7 kg/cm2 wciagu 2 godzin w temperaturze 20°C. Odsacza sie katalizator, roztwór przepuszcza sie przez kolumne napelniona Amberlitem IR45 (OH) (15 ml). Usuwa sie rozpuszczalnik, po czym przekrystalizo¬ wuje sie pozostalosc z etanolu. Otrzymuje sie przy tym 250 mg (88,5%) produktu o temperaturze topnienia 189-191°C.

Analiza dla C8H12N405 Obliczono: C 39,34 H 4,95 N 22,94 Znaleziono: C 39,25 H 4,86 N 23,09 Przyklad X. (A) 1-0-acetylo-2-dezoksy-3,5-dwu-0-p4oluilo-D-rybofuranoza. Mieszanine, zlozona z 15,6 g (40,0 mM) chlorku 2-dezoksy-3,5-dwu-0-p-toluilo-D-rybofuranozylo. 12,7 g (40,0 mM) octanu rteci II i 200 ml tetrahydrofuranu poddaje sie mieszaniu wciagu 10 godzin w temperaturze 25°C. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik,, po czym do pozostalosci dodaje sie chloroformu. Mieszanine ekstrahuje sie 30% wodnym roztworem jodku potasowego (cztery porcje po 60 ml) i woda. Faze organiczna suszy sie siarczanem magnezu, filtruje i zageszcza do konsystencji syropu (16,0 g 97,0%). Po przekrystalizowaniu czesci tego produktu z,mieszaniny cykloheksanu z benzenem otrzymuje sie substancje czysta o temperaturze topnienia 88—91 C.6 90 340 Analiza dla C23H24O7 obliczono: C 66.98 H 5 87 Znaleziono: C 67,23 H 5,97 (B) Ester metylowy kwasu H2-dezoksy-3r5-dwu-0-p-toluilo-a-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksy- lowego i ester metylowy kwasu 1-(2-dezoksy-3,5-dwu-0-p-toluilo-^-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksyl- owego. Mieszanine zlozona z 4,54 g (11.0mM) 1-0-acetylo-2-dezoksy 3,5-dwu-O-p-toluilo-D-rybofuranozy 1,27 g (10,0 mM) estru metylowego kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego i 10 mg fosforanu-bis-p-nitrofenylo- wego, stosujac mieszanie, ogrzewa sie wciagu 10—15 minut pod zmniejszonym cisnieniem w lazni olejowej o temperaturze 150°C. Pozostalosc rozpliszcza sie w chlorku metylenu, roztwór filtruje sie i nastepnie przemy¬ wa wodnym roztworem wodoroweglanu sodowego i woda. Faze organiczna suszy sie ponad siarczanem magnezu, filtruje i zageszcza na syrop. Chromatografia kolumnowa tej mieszaniny anomerów na zelu krzemionkowym daje anomer a, który przekrystalizowuje sie z mieszaniny cykloheksanu z chlorkiem metylenu, otrzymujac 780 mg produktu czystego o temperaturze topnienia 94—95°C.

Analiza dla C25H25N3O7 Obliczono: C 62,62 H 5,26 N 8,76 Znaleziono: C 62,44 H 5,16 N 8,64 Kolejne frakcje eluatu z kolumny zelu krzemionkowego zawieraja mieszanin anomerów a i/3. Frakcje te laczy sie i oczyszcza dalej metoda chromatografii na zelu krzemionkowym przy uzyciu chloroformu. Otrzymuje sie przy tym anomer 0 w postaci syropu.

(C) Amid kwasu 1-(2-dezoksy-j3-D-rybofuranozylo)-(1,2,4-triazolo-3-karboksylowego. Roztwór 650 mg (1,35 milimola estru metylowego kwasu 1-(2-dezoksy-3,5-dwu-0-p-toluilo^-D-rybofuranozylo)-1^,4-triazolo-3-k- arboksyiowego w 20 ml metanolu, uprzednio nasyconego w temperaturze 0°C bezwodnym amoniakiem, utrzy¬ muje sie w temperaturze 25°C wciagu 3 dni w zamknietej butli wysokopreznej. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik i chromatografuje pozostalosc na kolumnie zelu krzemionkowego i przy eluowaniu za pomoca mieszaniny octanu etylowego z metanolem (9 .1). Otrzymuje sie 250 mg (80,8%) amidu kwasu 1-(2-dezoksy0- -D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego, jako bezpostaciowa substancje stala.

Analiza dla C8 Hj 2 N404 Obliczono: C 42,10 H 3,30 N24,55 Znaleziono: C41,86 H 5,12 N 24,49 (D) Amid kwasu 1-(2-dezoksy-a-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego. Roztwór 780 g (1,63 mM) estru metylowego kwasu 1-(2-dezoksy-3,5-dwu-0-p-toluilo-a-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karbo- ksylowego sie zamknietej kolbie wysokopreznej w temperaturze 25°C wciagu 3 dni. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik, a surowy produkt chromatografuje sie na kolumnie zelu krzemionkowego. Eluacja mieszanina octanu etylowego i metanolu (9:1) daje amid kwasu 1-(2-dezoksy-a-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboks- ylowego w ilosci 350 mg (94,4%), jako produkt bezpostaciowy.

Analiza dla C8 H! 2 N4O4 Obliczono: C 42,10 H 5,30 N 24,55 Znaleziono: C41,88 H 5,48 N 24,29 Chcac te sama metode zastosowac do przeksztalcenia poszczególnych anomerycznych estrów metylowych w odpowiadajace im amidykwasów karboksylowych, mozna mieszanine anomerycznych estrów metylowych, otrzymana wedlug punktu (B) poddac reakcji z amoniakiem przy czym powstaje mieszanina a i/J-anomerów karboksamidów.

Przyklad XI. Srodki przeciwwirusowe wedlug wynalazku poddaje sie badaniu ich na aktywnosc wobec wielkich i malych wirusów zarówno zawierajacych DNA i jak zawierajacych RNA metoda oceny wirusów (metoda VR) Sidwella i in. (Appl. Mierobiol. 22, 797 (1971). V.R.>1,0 oznacza definitywna aktywnosc przeciwwirusowa. V.R.< 0,5—0,9 oznacza mierna aktywnosc przeciwwirusowa a V.R.0,5 oznacza ze stwierdzo¬ no zaledwie nieznaczna albo, ze nie stwierdzono dostrzegalnej aktywnosci przeciwwirusowej. W ponizszym zestawieniu wyników dla porównania podano wartosci dla znanych srodków przeciwwirusowych otrzymane za pomoca prób na pojedynczej warstwie komórek KB albo RK13 hodowanych na plytkach ze sztucznego tworzywa Microtest II (Faloon Plastics). Sposród wirusów uzytych do wykonania prób typ 1 Herpes Labialis powoduje (zimne stany zapalne) Herpes-koratitis i Herpes Encephalitis-Typ2 Herpes powoduje Herpes genitalis, rozpowszechniona i zarazliwa postac schodzenia narzadów rodnych. Mycoma powoduje smierc królików domowych i dzikich, poprzedzona schorzeniem dróg oddechowych i silna opuchlina.. Pseudorabies powoduje zarazliwe porazenie rdzenia przedluzonego znane równiez u bydla, owiec, swin, psów i nurków, jako choroba „mad itch". Wirus Parainfluenzy powoduje slabe zaatakowanie górnych dróg odechowych u czlowieka, zwlaszcza u malych dzieci, ma lacznosc z zapaleniem spojówek u bydla. Vaccinia jest niezjadliwa postacia90 340 7 wirusa ospy i jest stosowana do szczepien ochronnych przeciw ospie. Stosowanie jej jest czesto zwiazane z niepozadanymi dzialaniami ubocznymi. Ehino-Typ 13 jest jednym z wielu wirusów, powodujacych zwykle przeziebienie.

Wyzej podany zwiazek 1 badano na królikach i chomikach. W dawkach nietoksycznych stwierdzono wyrazna aktywnosc przeciw Keratitis (Anti-HSV-Keratitisltvitat). Zwiazek ten przeciwdziala wyraznie rozwojo¬ wi zmian wystepujacych na zakazonych HSV ogonkach myszek, jesli zostanie podany domiejscowo w miesjcu zakazenia. Zwiazek ten badano równiez wobec wirusa Influenzy 12, Influenzy B i Parainfluenzy 1, przy czym stwierdzono bardzo wysoka jego aktywnosc przeciwwirusowa. Jak wynika z tablicy 1 zwiazek ten wykazuje- znacznie szerszy zakres aktywnosci przeciwwirusowej, niz IDU, Ara-A, albo Ara-C. Oprócz wyzej wskazanej aktywnosci przeciwwirusowej amid kwasu 1-(|8-D-rybofuranozylo)-1,4-triazolo-3-karboksylowego hamuje wzrost bakterii Pseudomonas aeroginosa oraz grzybków Candida albicans i Cryptococcus digluents.

Wszystkie zwiazki od 1 do 6 wykazuja niska cytotoksycznosc i sa rozpuszczalne w srodowiskach wodnych.

Amid kwasu 1-(/3-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego wykazuje jeszcze interesujaca aktyw¬ nosc przeciwguzowa. Trzem grupom myszek C 57 Blk (6) po 6 myszek w kazdej grupie) podano podskrórnie Adenocarcinoma 755. Dwie grupy otrzymywaly ten zwiazek (100 mg)kg X 7 dni i 200 mg/kg X 7 dni) dootrzew- nowo, podczas gdy trzecia grupa, sluzaca jako kontrolna, otrzymywala tylko roztwór soli. 16-dnia tak potraktowane zwierzeta wykazaly 18% wzgl. 63 zahamowanie guza w porównaniu ze zwierzetami kontrolnymi.

W podobnych doswiadczeniach myszkom DBA (2 zaszczepiono komórki Leukemii L-1210 (1 X 105 komórek na 1 zwierze). Stwierdzono wzrost przezywa I nosci o 31% w porównaniu ze zwierzetami kontrolnymi po potrakto¬ waniu tym zwiazkiem (250 mb/kg X 7 dni). Jezeli podawac ten zwiazek w dawkach (250 mg/kg X 14 dni), to stwierdza sie przezycie 80% zwierzat (myszek), którym wszeczpiono Ascites carsinema Ehrlicha. Dalej stwierdzono aktywnosc in vivo przeciwko Hepatoma-Novikoff.

Dalej stwierdzono, ze sam amid kwasu 1,2,4-triazolo-3-karboksylowego wykazuje wyrazna aktywnosc przeciwwirusowa. Zbadanie tego zwiazku wyzej opisana metoda daje dlan nastepujace wartosci VR: wobec Herpes Typ 1 — 0,6, 1,0, Vaccinia — 0,8 i Parainfluenza 0,6, 0,6. Zwiazek ten badany wobec wirusów Adano- i Rhino- typów 13 wykazuje odpowiednie nastepujace wartosci przeciwwirusowe: 0,0, wzgl. 0,3.

Claims

1. Zastrzezenie pat en towe Sposób wytwarzania nowych 3-podstawiona eh 1,2,4-triazolonukleozydów o wzorze 1,zn,amienny tym, ze 3-podstawiony -1-(O-acylozablokowany-0-D-rybofuranozylo)-1,2,4-triazol o wzorze 2 w którym kazdy z podstawników Ac oznacza grupe acylowa, Y oznacza grupe cyjanowa, poddaje sie reakcji z amoniakiem, a nastepnie usuwa blokujace grupy acylowe przez zmydlenie.8 90 340 o c > CD "c CD c o 5 .h <: co o. > 1— m U II co E o 3 2 3 CN g- a •* & £ LO O c** o Q o o Q <£> o O. ^. ^ o o o Q -„ oq Q o LO O CH Q ^ «l Q r>X oq o r* o o o o Ol Q Q o o Q O Q o LO o Q Q Q O Q o o o o ^- o O. o ?q o °o o co ó LO o ca ^r o o o CN O LD O 0Q. CD oa o o o o 00.. 00 CD o" r^ oo d o r- cn oo o o «-* o i-* O O ^. «- N - LN. o 1190 340 H2NCC .N HO ^i N- X, OH OH Wzórl *¦ AcO N' > V^ o HOCHa^O^I ^—r HO OH AcO OAc Wzór 2 H2NC HN N Wzór 3 HO HXH^O\i HO HO Wzór 4 o rVc-ocH3 BzOCH; BzO OBz i—r BzO OBz INzór 6 Schemat 190 340 0 CH30C(j^J BzXH2 OAc CHJDCC^ r^ BzO OBz H2N ¦// O A % BzOCH. HOCH BzO OBz HO OH Wzór 7 Schemat 2 NCX N HONH2/ G MU HONHC: H2NCf NH (H2/Pd) Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl