Przedmiotem wynalazku jest elektroda uziemiajaca stosowana w urzadzeniach przesylowych wysokiego napiecia stalego w celu dolaczenia przewodu powrotnego pradu roboczego poprzez ziemie w przypadku uszkodzenia jednego z przewodów linii napowietrznej biegnacej nad dobrze przewodzacym gruntem.Urzadzenia przesylowe wysokiego napiecia stalego sluza do przesylania na bardzo duze odleglosci energii elektrycznej w postaci pradu stalego. Przy tym sposobie przesylania energii uzyskuje sie znacznie mniejsze straty w porównaniu z urzadzeniami przesylowymi pradu zmiennego.W zasadzie takie urzadzenie przesylowe wysokiego napiecia stalego sklada sie z podstacji prostowniczej, znajdujacej sie w poblizu urzadzenia wytwarzajacego prad na przyklad w poblizu elektrowni wodnej i z podstacji falownikowej, która na drugim koncu linii przesylowej przetwarza z powrotem prad staly na prad zmienny lub na prad trójfazowy. Jesli zostanie uszkodzony jeden z przewodów, na przyklad przewód powrotny z podstacji prostowniczej, wtedy jest wymagane przynajmniej na krótko skierowanie pradu z powrotem przez ziemie, aby nie bylo konieczne odlaczanie urzadzenia. Do tego celu musza byc przewidziane uziomy, które w sposób nieprzerwany moga przewodzic prad 1800 A wzglednie 3300 A w ciagu 72 godzin. Jesli obie wyzej wspomniane podstacje znajduja sie w poblizu morza, mozna zastosowac bez klopotów elektrody morskie. Material uzyty na te elektrody musi byc odporny na korozje powodowana przez wode morska. Jesli natomiast obie podstacje znajduja sie wewnatrz ladu, wtedy moga byc zastosowane jedynie elektrody uziemiajace.Takie elektrody sa znane. Rozróznia sie elektrody glebinowe i powierzchniowe. Uziomy glebinowe maja te zalete, ze odprowadzaja prad w glebsze warstwy ziemi i w zwiazku z tym unika sie w znacznym stopniu lub wydatnie obniza w stosunku do uziomów powierzchniowych niebezpieczenstwo napiec krokowych, jak równiez niebezpieczenstwo elektrodynamicznej korozji sasiadujacych w gruncie metalowych instalacji. Oczywiscie uziomy glebinowe wymagaja znacznych nakladów na prace górnicze i wchodza w rachube tylko wtedy, jesli ma sie przypadkowo do dyspozycji jakis opuszczony szyb. Uziomy glebinowe sa zazwyczaj uksztaltowane w postaci gwiazdy tzn. od srodkowego punktu doprowadzenia odchodzi promieniowo 4 lub 6 a takze 8 czesci elektrody.Zarówno znane uziomy glebinowe jak równiez znane uziomy powierzchniowe posiadaja przewodnik metalowy otoczony przewodnikiem koksowym. Jest wazne, aby tego rodzaju uziom byl umieszczony w zasadzie ponizej2 90 060 zwierciadla wód gruntowych, gdyz w przypadku przeplywu pradu woda otaczajaca uziom wyparowuje lub tez jest wypierana przez elektrosmoze i w zwiazku z tym musi byc uzupelniana. Jesli taka elektroda uziemiajaca wyschnie, nie nadaje sie juz do stosowania. Nie jest równiez mozliwa jej regeneracja.Celem wynalazku jest dostarczenie elektrody uziemiajacej przy uniknieciu wyzej wymienionych wad.Zwlaszcza nalezy unikac tego, aby cala elektroda uziemiajaca musiala byc wykopywana z gruntu w przypadku jej uszkodzenia. • Zadanie to zostalo zgodnie z wynalazkiem rozwiazane za pomoca elektrody znamiennej tymf ze sklada sie ona z kilku oddzielnych dolaczonych niezaleznie od siebie pojedynczych elektrod, które moga byc laczone za pomoca odlaczników.Dalsze wykonania i korzystne ulepszenia wynalazku wynikaja z zastrzezen patentowych.Taka elektroda uziemiajaca jest zalecana do stosowania w takich okolicach, gdzie teren jest stosunkowo twardy, przy czym do glebokosci okolo 2 m lub 3 m pod powierzchnia jest dostateczna wilgoc lub tez woda gruntowa. Dzieki temu ze elektroda sklada sie z kilku pojedynczych elektrod, moze ona byc zastosowana w dowolnej formacji i powierzchni gruntu* na przyklad jedna elektroda pojedyncza moze znajdowac sie w dolinie a inna na wzniesieniu. Oczywiscie obowiazuje warunek, zeby pod powierzchnia tego wzniesienia znajdowala sie woda gruntowa. Równiez jest mozliwe umieszczenie pojedynczych elektrod w tych miejscach doliny, w których zwierciadlo wód gruntowych, znajduje sie praktycznie na powierzchni. Moze dojsc do tego, ze pojedyncze elektrody nie beda rozmieszczone na luku kola lub na linii prostej, lecz wzdluz biegu strumienia tworzac line nieregularna. Glówna korzysc wynikajaca z zastosowania pojedynczych elektrod polega na tym, ze w przypadku uszkodzenia pojedynczej elektrody moze byc ona bardzo szybko poddana renowacji lub naprawie.W tym celu pojedyncza uszkodzona elektrode odlacza sie za pomoca odlacznika a inne pojedyncze elektrody przejmuja na ten okres czasu przewodzenia pradu.Dalsza korzyscia jest to, ze przez prosty pomiar pradu w pojedynczych doprowadzeniach mozna zlokalizowac uszkodzenie tzn. znalezc wadliwa pojedyncza elektrode.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie konfiguracje elektrody uziemiajacej zgodnie z wynalazkiem, fig. 2 — inna konfiguracje tej elektrody, fig. 3 — inna konfiguracje pojedynczych elektrod a fig. 4 — przekrój poprzeczny pojedynczej elektrody.W przedstawionym na rysunku przykladzie, elektroda uziemiajaca wykonana zgodnie z wynalazkiem posiada ogólem szesc elektrod pierscieniowych 1 które sa rozmieszczone na luku kola.Pojedyncze elektrody sa polaczone poprzez przewody 2 z przewodem centralnym 3;który na przyklad za pomoca linii napowietrznej 4 jest dolaczony do podstacji przesylowej wysokiego napiecia stalego 5. Poszczegól¬ ne doprowadzenia miedzy przewodem centralnym 3 i pojedyncza elektroda 1 moga byc przerwane za pomoca odlacznika 6. W ten sposób kazda poszczególna elektroda pojedyncza moze byc odlaczona od innej elektrody pojedynczej.Poszczególne elektrody pojedyncze moga byc równiez rozmieszczone zgodnie z fig. 2 w postaci zygzaka, zamiast jak na fig. 1 na luku kola. Takie rozmieszczenie zalezy w istocie od terenu i moze byc calkowicie zmienione, na przyklad stosownie do uksztaltowania doliny. Równiez tu doprowadzenia 2 moga byc rozlaczone za pomoca odlaczników 3.Kazda elektroda pojedyncza sklada sie zasadniczo ze znajdujacego sie w srodku metalowego przewodnika 7 otoczonego przewodnikiem koksowym 8. Zaleca sie stosownie przewodnika koksowego o wymiarach przekroju bocznego 50 X 50 cm.Oczywiscie moze byc równiez zastosowane takie samo wykonanie, w którym zamiast pojedynczej elektrody pierscieniowej stosuje sie elektrode gwiazdzista, albo elektrode utworzona z dwu lezacych na jednej linii przewodników.Przy ukladaniu kazdej elektrody pojedynczej nalezy zwrócic uwage równiez na to , aby zostala ona umieszczona zasadniczo ponizej najnizszego zwierciadla wód gruntowych. W ten sposób unika sie wysuszenia elektrody w wyniku elektrosmozy lub cisnienia termicznego. PL