Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania odpornego na strzepienie brzegu tkaniny, wykonanej co najmniej w czesci z przedzy termoplastycznej, w którym to sposobie odcina sie krawedz tkaniny, gdy takowa opuszcza krosno i jest naprezona.Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do wytwarzania odpornego na strzepienie brzegu tkaniny, zawierajace elektryczna komore ogrzewcza, sluzaca do przepuszczania przez nia w sposób ciagly strumienia sprezonego powietrza, do której to komory dolaczony jest przewód dla odplywu tego strumienia powietrza.Znane sa krosna tkackie, w których dla wprowadzania watku do przesmyku stosuje sie czólenka: wytwarzaja one o równym, nie strzepiacym sie brzegu zwanym krajka. Gladkie nie strzepiace sie brzegi materialu uzyskuje sie równiez za pomoca odpowiednich operacji dziania. Nowsze maszyny do wytwarzania materialów wlókienniczych, a zwlaszcza pewne krosna bezczólenkowe, wprowadzajace watek w inny sposób, wytwarzaja material, który wzdluz jednego podluznego brzegu ma krawedz wystrzepiona i wygladajaca nierówno. W miare, jak takie urzadzenie do wytwarzania materialów spotykaly sie z rosnacym powodzeniem na rynku, czyniono wysilki w kierunku opracowania urzadzen i sposobów uzyskiwania w wytwarzanych materia¬ lach gladkiego brzegu. W tym celu zaopatrywano maszyny w ostrza lub noze do ciecia lub przycinania wprowadzanej przedzy. Czynione byly propozycje uzycia elementów nagrzewanych, znanych jako „gorace druty", w typowej postaci elektrycznego drutu oporowego, przez który przepuszcza sie prad celem nagrzania go w stopniu dostatecznym dla umozliwienia przecinania wlókien termoplastycznych. Oba te znane sposoby nastreczaly trudnosci i wykazywaly wady. W przypadku ostrza lub noza zaostrzona krawedz tnaca staje sie szybko tepa i niewydajna. Gorace druty sa stosunkowo kruche i moga pekac. Ponadto druty takie gromadza osad zmiekczonego materialu wlókienniczego, który tworzy powloke izolujaca cieplnie, wywolujac zmniejszenie wydajnosci. Podobne trudnosci i wady wystepowaly w tych przypadkach, gdzie dotychczas proponowane przecinanie materialu w pewnym miejscu posrednim na jego szerokosci. Przy takim przecinaniu mozna zastosowac stosunkowo szerokie urzadzenie do wytwarzania dwóch lub wiekszej liczby szerokosci materialu, mniejszych od najwiekszej szerokosci osiagalnej w danym urzadzeniu.2 90 033 Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwarzania brzegu tkaniny odpornego na strzepienie, bez koniecznosci stosowania nozy lub ogrzewanych drutów, a takie skonstruowanie urzadzenia do wytwarzania takiego brzegu tkaniny.W mysl wynalazku cel powyzszy zostal osiagniety w ten sposób, ie odcinanie krawedzi tkaniny odbywa sie za pomoca skierowanego na jej powierzchnie waskiego strumienia goracego, sprezonego powietrza o temperatu¬ rze co najmniej 260°C i szybkosci w przyblizeniu co najmniej 1830 m/min.Sluzace do takiego odcinania brzegu tkaniny lub dzianiny urzadzenie wedlug wynalazku odznacza sie tym, ze wspomniana komora ogrzewcza dla sprezonego powietrza jest zaopatrzona w odkryte druty grzejnikowe, usytuowane wzdluz kierunku przeplywu strumienia sprezonego powietrza, z którym stykaja sie bezposrednio, przy czym komora ogrzewcza dla sprezonego powietrza jest osadzona na krosnie tkackim, wyposazonym w rozplnke, sluzaca do wzdluznego naprezania tkaniny schodzacej z krosna z wystajacymi koncami nitek watku na tym odcinku, na którym ta tkanina jest wzdluznie naprezona, a na jedna strone tkaniny jeit skierowany wylot przewodu sprezonego powietrza.Wedlug dalszej korzystnej cechy wynalazku, urzadzenie posiada tez plyte podtrzymujaca, usytuowana pod tkanina w miejscu, w którym strumien goracego, sprezonego powietrza trafia od góry w tkanine.Ten sposób rozdzielania tkaniny jest skuteczny niezaleznie od tego, czy material sklada sie tylko z przedzy o charakterze termoplastycznym, mieszanej termoplastycznej i naturalnej, czy tez tylko naturalnej. Jest rzecza zrozumiala, ze strumien nagrzanego powietrza o duzej predkosci nie ulega stepieniu i nie gromadzi pozostalosci materialu wlókienniczego, które powodowalyby zmniejszenie wydajnosci. Najlepiej, gdy strumien powietrza pod cisnieniem uzyskuje sie przez przepuszczanie sprezonego powietrza przez odpowiedni grzejnik. Powietrze sprezone przy zetknieciu z materialem wlókienniczym powinno miec temperature co najmniej wystarczajaca do zmiekczenia skladnika termoplastycznego przedzy tworzacej material i poruszac sie z predkoscia co najmniej wystarczajaca do rozdzielenia zmiekczonej przedzy. Przez odciecie przedzy tworzacej material droga uderzenia jej strumieniem nagrzanego powietrza o duzej predkosci, zwlaszcza tam, gdzie uzywa sie przedzy termoplastycz¬ nej lub czesciowo termoplastycznej, uzysk jje sie wzmocniony brzeg odporny na wystrzepienie wskutek zmiekczenia i sklejenia wlókien przedzy.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia maszyne wytwarzajaca material wlókienniczy z urzadzeniem do rozdzielania tkaniny wedlug wynalazku, w widoku perspektywicznym, fig. 2 — czesc urzadzenia z fig. 1 w powiekszeniu, w widoku z góry, fig. 3 — urzadzenie w widoku z boku, czesciowo w przekroju, wedlug linii 3—3 z fig. 2; fig. 4 — urzadzenie w widoku z boku czesciowo w przekroju, wedlug linii 4—4 z fig. 2; i fig. 5 — powiekszony widok fragmentu urzadzenia, czesciowo w przekroju, wedlug linii 5—5 z fig. 4. Zalaczone rysunki sa oparte na zalozeniu, ze wynalazek jest wykorzystany w krosnie tkackim typu bezczólenkowego, wskazanym ogólnie odnosnikiem 10 na fig. 1. Wytwarzany na tym krosnie 10 material F przesuwa sie od nicielnicy, gdzie splata sie watek z osnowa, ku przedpierscieniowi 11 krosna, przy czym czesc brzegowa materialu styka sie zrozpinka 12. W sasiedztwie przedpierscienia 11 material przechodzi po walcu odbiorczym 14, który utrzymuje go wstanie naprezonym i w polozeniu zgodnym z ustalona droga przesuwu. Jak to bedzie uwydatnione dalej bardziej szczególowo, waznym punktem jest, aby material byl naprezony i prowadzony wzdluz ustalonej drogi. Na krosnie 10 osadzone jest urzadzenie do rozdzielania materialu F w poblizu jego wzdluznego brzegu bocznego. Urzadzenie rozdzielajace, oznaczone ogólnie jako 15, kieruje strumien nagrzanego gazu o duzej predkosci i powoduje jego uderzenie o material w celu odciecia tegoz.W przedstawionej postaci urzadzenia uzyty sprezony gaz stanowi w szczególnosci sprezone powietrze.Powietrze to doprowadza sie do urzadzenia 15 przewodem 16, polaczonym z wlasciwym zródlem. Urzadzenie ma komore ogrzewcza 18, cieplnie izolowana, w której jest umieszczony elektryczny oporowy grzejnik 19 z drutami oporowymi 20, dookola których kieruje sie przeplywajace sprezone powietrze (fig. 4 i 5). Prad elektryczny doprowadza sie do drutów 20 odpowiednimi przewodami 21, 22 ze zródla. Do wynalazku moga byc oczywiscie zastosowane równiez inne gazy lub grzejniki. Nagrzane sprezone powietrze, wychodzace z grzejnika 19, kieruje sie przewodem wylotowym 24 ku ustalonej drodze przesuwu materialu F, w kierunku naprezonego odcinka tego materialu. Nalezy zauwazyc, ze zgodnie z wazna cecha wynalazku miejsce uderzenia jest polozone po wewnetrznej stronie bocznego brzegu materialu. W przedstawionym rozwiazaniu powoduje sie uderzenie strumienia nagrzanego powietrza o material F pod katem 90° do kierunku jego przesuwu. W miejscu uderzenia material przechodzi ponad lezaca pod nim plyta podtrzymujaca 25, majaca otwór na przepuszczenie strumienia powietrza. O ile material jest naprezony wzdluz ustalonej drogi przesuwu, prowadzony po tej drodze i podparty plyta 25, to uderzenie strumienia nagrzanego powietrza przecina jego wlókna. Zwlaszcza w przypadkach, gdy przedza materialu wykonana jest przewaznie lub wylacznie z materialów termoplastycznych, zmiekczenie jej zapewnia utworzenie wzdluz bocznego brzegu materialu krawedzi odpornej na wystrzepianie.90 033 3 W przedstawionym rozwiazaniu plyta podtrzymujaca 25 i obudowa 18 urzadzenia 15 sa utrzymywane w polozeniu roboczym przez wspornik 26 przytwierdzony do przedpierscienia 11 krosna 10 odpowiednimi elementami mocujacymi. Jednym z konwencjonalnych typów bezczólenkowej maszyny tkackiej, do której zastosowano niniejszy wynalazek, jest maszyna DRAPER DSL, produkowana w USA przez DRAPER DIVISION of ROCKWELL INTERNATIONAL Doswiadczenia, zebrane z wyzej opisanym urzadzeniem, przedstawionym na zalaczonych rysunkach, wykazaly, ze zadowalajace dzialanie uzyskuje sie w pewnym obszarze temperatur i predkosci.Niezaleznie od bardziej konkretnych przykladów, które beda podane nizej, mozna ogólnie stwierdzic, ze dzialanie zgodne z zasada wynalazku zachodzi, gdy powietrze jest nagrzane co najmniej do temperatury wystarczajacej do zmiekczenia skladników termoplastycznych w przedzy. Jak wskazuja ogólnie dostepne zródla opisowe dotyozaoe termoplastycznych materialów wlókienniczych, poliestry miekna w obszarze od okolo 229,4 do 243,3eC I topia ile w temperaturze lezacej w granicach od okolo 243,3 do 287,8°C. Nylon mieknie w obszarze ponizej 260°C. Polipropylen mieknie w obszarze od okolo 135 do 165,5°C i topi sie w obszarze od okolo 160 do 176,7°C. Mozna uwazac, ze te obszary temperatury przedstawiaja zakres skutecznosci dzialania wynalazku; zostaly one uznane za obszary robocze dla mieszanin przedz termoplastycznych i naturalnych oraz samych przedz naturalnych. Doswiadczenia z ukladami wedlug wynalazku wykazaly zadowalajace dzialanie - przy takim asortymencie materialów w temperaturze co najmniej okolo 500°C. W przypadku zastosowania elektrycznego grzejnika oporowego, niezbedna temperature zapewnia uzycie napiecia rzedu 40 do 70 V do grzejnika o mocy 500 W odpowiadajacej napieciu roboczemu 110 V. Co do predkosci przeplywu, to pierwsze doswiadczenia z opisanym tu urzadzeniem sugeruja zastosowanie predkosci co najmniej okolo 2440 m/min.Dalsze doswiadczenia wykazaly wspólzaleznosc cisnienia powietrza zasilajacego, temperatury nagrzania powi* trza oraz predkosci przeplywu powietrza przez zwezke o srednicy okolo 1,4 mm. Przykladowo doplyw powietrza przy cisnieniu okolo 0,11 kG/cm2 bez nagrzewania dal predkosc okolo 1680 m/min. Przy zastosowa¬ niu napiecia okolo 35 V powietrze bylo nagrzewane do temperatury okolo 232,2°C, a predkosc wyniosla okolo 2290 m/min. Przy cisnieniu okolo 0,293 kG/cm2 i bez nagrzewania predkosc wyniosla okolo 3050 m/min. Przy zastosowaniu napiecia okolo 55 V powietrze bylo nagrzewane do temperatury okolo 271,1°C, a predkosc wzrosla do okolo 3800 m/min.Jednym z przykladów materialu, który byl podczas wytwarzania zadowalajaco przecinany sposobem wedlug wynalazku, jest stosunkowo lekki material koszulowy otrzymywany przez zwykly splot przy 1,74 nitkach oshowowych na 1 mm i nitkach watkowych w liczbie 1,58 nitki na 1 mm. W tkaninie tej nitki osnowowe i watkowe stanowil poliester o skrecie zerowym, denier 250. Zadowalajace rozdzielanie tego stosunkowo lekkiego materialu uzyskano przy cisnieniu powietrza okolo 0,035 kG/cm2 i napieciu okolo 50 V.Inny przyklad materialu rozdzielanego zadowalajaco sposobem wedlug wynalazku stanowila tkanina kolorowo tkana o wadze jednostkowej okolo 285 g/m2 z przedza watkowa ze 100% bawelny oraz przedza osnowy o skladzie 65% poliestru i 35% bawelny. Na jednym brzegu bocznym i w srodkowej czesci pasma materialu wprowadzono ograniczona liczbe nitek przedzy osnowowej ze 100% poliestru celem zapewnienia lepszego wzmocnienia brzegów wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku. Zadowalajace przecinanie uzyskano przy cisnieniu powietrza okolo 0,283 kG/cm2 i napieciu rzedu 50 V. PL