Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen* generatora napiecia o ksztalcie trójkatnym szczególnie przydatny do stosowania w mikserach trickowych w urzadzeniach TV.Dotychczas znany jest uklad generatora napiec o ksztalcie trójkatnym zbudowany tak, ze zawiera uklad elektryczny zbudowany na tranzystorach z których pierwszy polaczony jest baza poprzez dzielnik napiecia ze zródlem zasilania do którego dolaczony jest takze jego emiter. Natomiast kolektor pierwszego tranzystora polaczony jest z kolektorem drugiego tranzystora, przeciwnego typu oraz z kondensatorem z którego otrzymuje sle impulsy o ksztalcie trójkatnym. Baza drugiego tranzystora polaczona jest przez dzielnik napiecia ze zródlem zasifania, za* emiter przez rezystor z kolektorem tranzystora przelaczajacego, do którego bazy doprowadza sie zewnetrzne impulsy napiecia wyzwalajacego o ksztalcie prostokatnym. Natomiast emiter tego tranzystora polaczony jest ze zródlem napiecia zasilania ©przeciwnej polaryzacji niz napiecie zasilania poprzednich tranzystorów. Tranzystor ukladu generatora pradu stalego, zawsze przewodzi a plynacy przez niego prad, stele laduje kondensator polaczony z jego kolektorem, co powoduje liniowa zmiane napiecia na kondensatorze.Tranzystor przelaczajacy przez czesc okresu nie przewodzi, natomiast w drugiej czesci okresu przewodzi. Prad wtedy plynie przez oba tranzystory. Gdy prad ten jest wiekszy od pradu tranzystora generatora pradu stalego, to napiecie na kondensatorze zmienia sie liniowo lecz w przeciwnym kierunku i ma ksztalt trójkatny. Istota pracy tego generatora jest ladowanie kondensatora pradem stalym zas rozladowanie, pradem impulsowym. Przy stalych elementach generatora, amplituda sygnalu napieciowego zalezy od czasu ladowania kondensatora, to jest od czestotliwosci jego pracy. Niekorzystne jest to, jesli generator ma pracowac w okreslonym regulowanym zakresie czestotliwosci.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu generatora impulsów napiecia o ksztalcie trójkatnym i regulowanej plynnie czestotliwosci. Impulsy wytwarzane, winny byc stabilne I powinny miec duza liniowosc zboczy. Do budowy generatora nalezy zastosowac oprócz ukladów na tranzystorach, takze uklady scalone.Zgodnie z celem wynalazku zagadnienie techniczne rozwiazano tak, ze wykorzystuje sie uklad znanego dotychczas generatora impulsów napiecia o ksztalcie trójkatnym, odpowiednio przystosowany w polaczeniu2 89 758 t separatorem, ukladami komparatorów i ukladami przerzutników bistabilnych przeznaczonych do sterowania ukladu przelaczajacego, bez potrzeby doprowadzania zewnetrznych impulsów wyzwalajacych. Generator wedlug wynalazku zbudowany jest na tranzystorach, z których pierwszy polaczony jest kolektorem z kolektorem drugiego tranzystora przeciwnego typu oraz z kondensatorem i bezposrednio lub przez uklad separujacy polaczony jest z wejsciami dwóch komparatorów lub wzmaniaczy operacyjnych, których drugie wejscia sa polaczone ze zródlem zasilania. Wyjscia komparatorów polaczone sa z przerzutnikiem bistabilnym, który dalej polaczony jest przez uklad sprzegajacy z baza tranzystora przelaczajacego, znajdujacego sie w ukladzie generatora napiecia o ksztalcie trójkatnym, polaczonego emiterem ze zródlem zasilania. Kolektor tranzystora przelaczajacego, polaczony jest przez tranzystor ustalajacy prad rozladowania z kondensatorem, do którego przylaczony jest takie kolektorem tranzystor pracujacy jako generator stalopradowy. Na kondensatorze tym, powstaja impulsy napiecia o ksztalcie trójkatnym. Dla regulacji liniowosci zbocza impulsów, przylaczony Jest rezystor, regulowany potencjometrycznie, pomiedzy baza i kolektorem tranzystora obwodu generatora pradu stalego, zas suwak potencjometru polaczony jest poprzez kondensator sprzegajacy, z wyjsciem ukladu separujacego. Pomiedzy baza tranzystora generatora pradu stalego i baza tranzystora ustalajacego prad rozladowania, przylaczony jest rezystor regulowany, przeznaczony do regulacji czestotliwosci pracy generatora, który pracuje jako generator wolnobiezny, bez doprowadzonych z zewnatrz sygnalów impulsów wyzwalajacych.Jezeli wymagana jest praca ukladu, jako generatora wyzwalanego impulsami zewnetrznymi, to wtedy wspomniany wyzej uklad generatora Impulsów napiecia o ksztalcie trójkatnym zawiera dodatkowy uklad kluczujacy, zbudowany na tranzystorze, do bazy którego doprowadzone sa z zewnatrz sterujace impulsy wyzwalajace. Kolektor tranzystora polaczony jest wtedy z kolektorem tranzystora generatora pradowego, zas emiter z masa ukladu. Zewnetrzne impulsy sterujace doprowadza sie bezposrednio lub przez uklad odwracajacy polaryzacje, dó wejscia dodatkowego przerzutnika bistabilnego polaczonego z bramka logiczna typu AND, które to uklady przylaczone sa pomiedzy wyjsciem jednego zkomparatorów i wejsciem pierwszego przerzutnika bistabilnego. Uklad polaczen generatora zbudowany wedlug przedlozonego wynalazku, wytwarza i daje na wyjsciu sygnaly napieciowe o ksztalcie trójkatnym, przy czym czestotliwosc tych sygnalów moze byc regulowana w zaleznosci od potrzeby. Sygnaly te maja stabilna amplitude. Ze wzgledu na powysze cechy, generator jest bardzo przydatny w urzadzeniach mikserów tricków stosowanych w studio telewizyjnym.Przyklad wykonania ukladu polaczen generatora napiec o ksztalcie trójkatnym wedlug wynalazku, przedstawiony jest rta rysunku, który przedstawia schemat ideowy generatora. Zgodnie z rysunkiem uklad posiada znany generator napiecia o ksztalcie trójkatnym, który zawiera generator pradu stalego zbudowany na tranzystorze Ttr którego kolektor polaczony jest z kondensatorem C i kolektorem drugiego tranzystora T2.Emiter tranzystora T{ polaczony jest przez regulowany dzielnik oporowy R5, R7 ze zródlem napiecia zasilania +Uz i baza poprzez rezystor R1# takie polaczony ze zródlem zasilania +Uz. Natomiast w obwodzie bazy, tranzystory Tx, T2 posiadaja przylaczony dzielnik napiecia R2, R3, w którym jeden rezystor R2 regulowany jest potencjometrycznle. Kolektor trazystora Tj polaczony jest z kondensatorem C oraz dalej z wejsciem separatora , którego wyjscie dolaczone jest do wejsc komparatorów \lt l2, których wyjscia dolaczone sa do obwodu przerzutnika bistabilnego l3a, l3b. Przerzutnik ten polaczony jest przez uklad sprzegajacy Rs, Cs z baza tramystora T3 przelaczajacego, polaczonego emiterem z ujemnym zródlem zasilania -Uz oraz poprzez diode Dj z baza tranzystora. Jednoczesnie kolektor wspomnianego trazystora T3 jest polaczony przez rezystor R6 zemrtereln tranzystora T2, którego kolektor polaczony z kondensatorem C i kolektorem tranzystora Tj zawierajacego rezystor R^ regulowany przylaczony pomiedzy baza i emiterem, przy czym suwak tego rezystora jest polaczony poprzez kondensator i wejsciami komparatorów I,, l2. W przypadku pracy generatora w ukladzie wyzwalanyrri impulsami zewnetrznymi, równolegle do kondensatora C, przylaczony jest dodatkowy tranzystor T4 polaczony kolektorem do kolektorów tranzystorów Tlt T2. Do bazy tranzystora T4 doprowadzony jest sygnal zewnetrzny. Ponadto impulsowy zewnetrzny sygnal wyzwalajacy doprowadzany Jest przez uklad Odwracajacy polaryzacje l4 polaczony z dodatkowym przerzutnikiem bistabilnym 13d do którego dolaczone jest wyjscie komparatora I*. Przerzutnik bistabilny l3d zbudowany na elementach logicznych typu NAND jest polaczony z przerzutnikiem l3a i dalej poprzez uklad sprzegajacy Rs, Cs z baza tranzystora T3. Sygnal zewnetrzny pierwotnie o polaryzacji dodatniej, doprowadzony jest poprzez uklad (odwracajacy polaryzacje l4, do przerzutnika l3d, gdzie podlega zsumowaniu z sygnalem przychodzacym z komparatora l2 i nastepnie sygnal ten steruje przerzutnik bistabilny l3a, l3b. Natomiast sygnaly z wyjscia przerzutnika l3a, l3b steruja tranzystor kluczujacy T3 z wyjscia którego ujemne zbocza impulsów kluczujacych powoduja zatkanie tranzystora T4.W tym czasie kondensator C laduje sie pradem plynacym przez tranzystor Tt. Napiecie na kondensatorze C rosnie liniowo I osiaga wartosc, równa napieciu istniejacemu miedzy rezystorami Rd i R'd. W tym czasie na wyjsciu komparatora it wystapi ujemny skok napiecia, który powoduje zmiane stanu przerzutnika l3a# l3b, co z kolei powoduje Wejscie w nasycenie tranzystora T3. Wtedy prad plynie przez tranzystory T2, T3, rozladowuje69 758 3 lie kondensator C, na którym napiecia malaje liniowo I po pewnym czasie osiaga wartosc równa zerp, natomiast na komparatorze l2 wystapi ujemny skok napiecia, co powoduje zmiane stanu przerzutnika l3a# l3b i zatkanie tranzystora T,. Od te| chwili napiecie na kondensatorze wzrasta i cykl sie powtarza. Nadejscie dodatniego Impulsu kluczujacego powoduje wejscie w nasycenie tranzystora T4 i zatkanie tranzystora T3, w wyniku tego generator przestaje pracowac do czasu znikniecia impulsu kluczujacego. Natychmiast wtedy zaczyna generowac dodatnie zbocze Impulsu trójkatnego. Czestotliwosc pracy ukladu generatora impulsów trójkatnych jest zalezna od pradów plynacych przez tranzystory Tj, T2 i daje sie regulawac przez zmiane napiec na bazach tych tranzystorów. PL