* **HllU»gO Twórca wynalazku: Marian Wladyka Uprawniony z patentu: Centrum Badawczo-Projektowe Zeglugi Sródladowej, Wroclaw (Polska) Sprzeglo przeciazeniowe Dziedzina techniki. Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo przeciazeniowe, umozliwiajace rozlaczenie elementu napedzanego od elementu napedowego w przypadku wzrostu przenoszonego momentu obro¬ towego ponad dopuszczalna nastawiona wartosc, przeznaczone do stosowania szczególnie w urzadze¬ niach o duzych predkosciach katowych.Istniejacy stan techniki. W stosowanych dotych¬ czas sprzeglach przeciazeniowych ciernych, moment obrotowy z czesci czynnej na czesc bierna przeno¬ szony jest dzieki sile tarcia wystepujacej miedzy tarczami ciernymi, dociskanymi wzajemnie do sie¬ bie za pomoca sprezyn. Ograniczenie wartosci ma¬ ksymalnego momentu przenoszonego przez sprzeglo jest wynikiem poslizgu miedzy tarczami ciernymi.Znane sa ponadto sprzegla przeciazeniowe klowe, w których moment obrotowy z czesci czynnej na czesc bierna przenoszony jest przez tarcze zaopa¬ trzone w zeby. Tarcze dociskane sa do siebie za po¬ moca sprezyn. W momencie przekroczenia okreslo¬ nego maksymalnego momentu, na skutek pochylenia powierzchni roboczej klów laczacych tarcze oraz odpowiednio dobranej wielkosci sily sprezyny, na¬ stepuje ich wyzebienie sie i obrót tarcz wzgledem siebie.Znane sa równiez sprzegla przeciazeniowe, zao¬ patrzone w wience kulkowe polaczone z czescia czynna i bierna sprzegla za pomoca pierscieni, wy¬ posazonych w osadzone w nich kulki lozyskowe stanowiace elementy sprzegajace.Istota wynalazku. Celem wynalazku jest opraco¬ wanie sprzegla przeciazeniowego, które umozliwi rozlaczenie ukladu na bieg luzem, a ponadto pozwoli na wyeliminowanie z ukladu wszystkich czesci posuwistych obciazonych momentem obrotowym, co z kolei wplynie na zmniejszenie rozrzutu mo¬ mentu wylaczajacego.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie kilku tulei, które sa obrotowo osadzone w obudowie sprzegla i maja w czesci srodkowej po jednym wy¬ stepie wykonanym w ksztalcie korygowanego zeba, przy czym wystepy te wspólpracuja z wybraniami w piascie zebatego napedowego kola. Ponadto na powierzchni czolowej kazdej z tulei naciete sa skos¬ nie kly, które wchodza w zazebienie z wrebami wy¬ konanymi w czopach, osadzonych suwliwie w obu¬ dowie sprzegla.Skosne kly tulei sa dociskane do wrebów czopów za pomoca umieszczonych wewnatrz tulei sprezyn, przy czym sila sprezyn ustalana jest w zaleznosci od okreslonego wymaganiami momentu maksymal¬ nego i regulowana za pomoca sruby.Moment obrotowy przenoszony jest z piasty kola napedowego, poprzez wybrania i wystepy w tulei, na obudowe sprzegla sprezyna z ukladem napedza¬ nym. Rozlaczenie sprzegla uzyskuje sie na skutek wylaczenia sie wystepów ze wspólpracy z wybra¬ niami piasty kola zebatego i wyzebieniu klów tulei z wrebów czopów. 89 48489 484 3 Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku uwi¬ doczniony jest w przykladzie wykonania na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo przecia¬ zeniowe w przekroju wzdluznym, fig. 2 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii A—A, fig. 3 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii B—B.Przyklad wykonania wynalazku. Sprzeglo prze¬ ciazeniowe ma obudowe 1, w której sa obrotowo osadzone tuleje 2 i piasta 3 napedowego kola zeba¬ tego. Kazda z tulei 2 ma na powierzchni czolowej naciete skosne kly 4, a w czesci srodkowej ma wy¬ step 5, który wspólpracuje z wybraniem 6 w pia¬ scie 3, przy czym ilosc wybran 6 odpowiada ilosci tulei 2. Skosne kly 4 wchodza w zazebienie z wre¬ bami 7 wykonanymi w czopie 8, osadzonym suwli- wie w obudowie 1 i dociskane sa do tych wrebów 7 za pomoca sprezyn 9 umieszczonych wewnatrz tulei r2, przy czym sila sprezyn ustalona jest w zaleznosci od okreslonego wymaganiami momentu maksymal¬ nego i regulowana^a* pomoca srub 10.Dzieki zastosowaniu klów 4 i wrebów 7 oraz sprezyn 10, tuleje 2 wspólpracuja z czopami 8 na zasadzie sprzegiel klowych, rozlaczanych w momen¬ cie przekroczenia okreslonego momentu maksymal¬ nego.Moment obrotowy przenoszony jest z piasty 3, poprzez wybrania 6 i wystepy 5 na tuleje 2, któ¬ rych obrót uniemozliwiaja sprzegla klowe powstale z klów 4 i wrebów 7. Moment z tulei 2 przenoszony jest na obudowe 1, sprzezona z ukladem napedza- nym.Po przekroczeniu okreslonego momentu maksy¬ malnego nastepuje wyzebienie klów 4 z wrebów 7 i równoczesnie obrót tulei 2 i wylaczenie wystepów ze wspólpracy z wybraniami 6, co z kolei powo- io duje odlaczenie od napedu obudowy 1 sprzezonej z ukladem napedzanym. PL