Przedmiotem wynalazku jest wiertnica przeznaczona do wykonywania otworów badawczych, odwadniaja¬ cych do odprowadzania gazów w podziemiach kopaln, zwlaszcza o silnym zagrozeniu gazowym. Wiercenie otwo¬ rów odbywa sie przekrojem pelnym w zakresie do 90° od poziomu do pionu w góre i dól, metoda obrotowa, przy uzyciu pluczki wodnej.Znane wiertnice dolowe pneumatyczne posiadaja stala lub przewozna podstawe, na której mocowane sa prowadnice, niosoace zespól maszynowy zlozony z suportu napedzanego silnikiem z przekladnia, oraz silnika i przekladnia do napedu przewodu wiertniczego. W przedniej czesci prowadnic, wiertnice posiadaja utwierdzony zespól rolek prowadzacych przewód wiertniczy, oraz reczny klucz przesuwny, wspóldzialajacy z wycieciami na koncu rury pluczkowej. Doprowadzenie pluczki do przewodu wiertniczego odbywa sie za pomoca oddzielnej glowicy pluczkowej, mocowanej na koncówce wrzeciona przekladni napedzajacej przewód wiertniczy. Sterowa¬ nie silnikiem obrotów oraz kluczem podtrzymujacym przewód wiertniczy, odbywa sie bezposrednio przy wiertni¬ cy.Konstrukcje tych wiertnic posiadaja ograniczony zasieg manewrowania przez obsluge poszczególnymi dzwigniami, zwlaszcza przy wierceniach otworów nachylonych od poziomu w góre, powyzej 30°. Podczas wier¬ cenia takich otworów musi byc budowany podest dla umozliwienia obsludze operowania kluczem do zacisku przewodu wiertniczego, oraz dzwigniami silnika napedu przewodu wiertniczego. Takie rozwiazania konstrukcyj¬ ne wymienionych zespolów ograniczalo mozliwosci manipulowania dzwigniami, ponadto obsluga narazona byla na bezposrednie dzialanie pluczki wyplywajacej z wierconego otworu, oraz na przebywanie w strefie najwiekszej halasliwosci, wytwarzanej przez silniki.Czynnosci zwiazane z zapuszczaniem i wyciaganiem przewodu wiertniczego trwaly zbyt dlugo w stosunku do czasu wiercenia, oraz nie bylo mozliwosci odchylenia lub zdjecia klucza z prowadnic, przy zalozonym przewodzie wiertniczym, co jest bardzo wazne np. podczas zapuszczania rury obsadowej i cementacji otworu.Przykladem takiego rozwiazania jest wiertnica drenazowa wedlug patentu polskiego nr 47547.Celem wynalazku jest wiertnica dolowa pneumatyczna zlozona ze znanej podstawy prowadnic, suportu, przekladni, wyposazona w specjalne silniki pneumatyczne ze zdalnym sterowaniem, specjalny klucz pneumatycz-1 89 358 ny odchylny do zaciskania przewodu wiertniczego oraz wyposazona w oddzielny pulpit sterowniczy polaczony przewodami gietkimi z mechanizmami wiertnicy, przeznaczony do zdalnego sterowania wszystkimi zepolami wiertnicy. Zlokalizowanie kompleksowego sterowania mechanizmami wiertnicy w jednym miejscu, w odleglosci kilku metrów od wiertnicy, poprawia warunki pracy obslugi oraz przede wszystkim umozliwia wiercenie otwo¬ rów stromych i pionowych w góre, bez koniecznosci budowania podestu i narazenia obslugi na zalewanie plucz¬ ka wyplywajaca z wierconego otworu.Przyklad rozwiazania wiertnicy dolowej pneumatycznej wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku, którego fig. 1 przedstawia widok boczny wiertnicy wraz z pulpitem sterowniczym, fig. 2 - przyklad ustawienia wiertnicy do wiercenia od poziomu w dól, fig. 3 — klucz pneumatyczny odchylny, fig. 4 — schemat sterowania silnikami napedu zerdzi i posuwu, fig. 5 - przyklad zastosowania wynalazku.Wiertnica wedlug wynalazku zlozona ze znanej podstawy 1 znanych prowadnic 2, niosacych suport 3 wraz. z silnikiem pneumatycznym 4 napedzajacym przekladnie napedu przewodu wiertniczego 5 i przewód wiertniczy 6 oraz silnik pneumatyczny 7 napedzajacy przekladnie posuwu 8, - wyposazona jest w przedniej czesci prowa¬ dnic w klucz pneumatyczny odchylny 9, natomiast w tylnej czesci, w odleglosci 3 do 5 m od podstawy posiada przenosny pulpit sterowniczy 10 polaczony przewodami gumowymi liz mechanizmami wiertnicy.Ustawienie wiertnicy na wyznaczony kierunek wiercenia od poziomu do pionu w góre odbywa sie za posrednictwem rozsuwalnej rozpory 12 zakonczonej zaciskiem srubowym 13 laczacym rozpore z prowadnicami wiertnicy 2.Zmiana ustawienia wiertnicy na kierunek wiercenia od poziomu w dól, fig. 2. odbywa sie poprzez zamon¬ towanie rozpory 12 w tylne polozenie wiertnicy, natomiast zamocowanie prowadnic 2 do podstawy 1 w przed¬ niej czesci wiertnicy odbywa sie za posrednictwem uchwytu 14.Przewód wiertniczy 6 prowadzony jest i zaciskany za posrednictwem klucza pneumatycznego 9, który posiada rolki prowadzace 14 oraz odchylana do góry dzwignie 15 po zwolnieniu nakretki 16 ze sruby oczko¬ wej 17. Zaciskanie przewodu wiertniczego uzyskuje sie widelkami 18 polaczonymi z tlokiem 19 za pomoca kolka 20.W dolnej czesci podstawy klucz posiada okular 21 mocowany przegubowo do prowadnic wiertnicy 2 za pomoca sworznia 22. Takie rozwiazanie mocowania umozliwia zdjecie lub odchylenie calego klucza z prowadnic przy zalozonym przewodzie wiertniczym.Sterowanie silnikami napedu przewodu wiertniczego i posuwu, przedstawia fig.4. Ze zródla cisnienia 23, sprezone powietrze przeplywa przewodem gietkim 24 poprzez filtr 25 do rozdzielacza 26. Nastepnie przewodem 27 sprezone powietrze dostaje sie do kadluba silnika 28 powodujac obrót wirników zebatych o uzebieniu daszkowym 29 i 30. Wirnik zebaty 29 napedza poprzez kolo zebate 31 kolo posrednie 32, kolo zdawcze 33 regulator obrotów 34, który jest tak wycechowany, ze przyslania lub odslania kanal wlotowy kadluba 35 powodujac utrzymanie stalej predkosci obrotowej wirników. Otrzymanie prawych lub lewych obrotów walka wyjsciowego 36 uzyskuje sie za posrednictwem nawrotnicy 37 sterowanej cylindrami 38, zasilanymi sprezonym powietrzem przewodami elastycznymi 39 lub 40.Po wykonaniu pracy rozprezone powietrze wydostaje sie z wirników do atmosfery poprzez tlumik halasu 41 zakonczony wylotem 42 usytuowanym w ten sposób, ze powietrze usuwa zanieczyszczenia gromadzone na prowadnicach wiertnicy. PL