Przedmiotem wynalazku jest sposób automatycznej zdalnej kontroli na obiektach niedozorowanych przylaczonych do wspólnego lacza dwutorowego zwlaszcza na traktach telekomunikacyjnych, gdzie liczba obiektów niedozorowanych i odleglosci pomiedzy nimi moga byc dowolnie duze.Dotychczas stosowany jest sposób zdalnej kontroli czujników znajdujacych sie na obiektach niedozorowa¬ nych traktów teletransmisyjnych polegajacy na tym, ze kazdy obiekt niedozorowany posiada generator wysyla¬ jacy stale czestotliwosc przyporzadkowana temu obiektowi do obiektu dozorujacego, a w przypadku zadzialania któregokolwiek czujnika generator przestraja sie na czestotliwosc alarmowa wspólna dla wszystkich obiektów.Obiekt dozorujacy zawiera tyle odbiorników, ile jest przylaczonych obiektów niedozorowanych oraz dodatkowo odbiorniki dla wspólnych czestotliwosci alarmowych. Zadzialanie czujnika na obiekcie niedozorowanym powo¬ duje w obiekcie dozorujacym zanik czestotliwosci przynaleznej alarmujacemu obiektowi niedozorowanemu i pojawienie sie czestotliwosci alarmowej. Sposób ten wymaga szerokiego pasma czestotliwosci, gdyz musi ono miescic w sobie tyle kanalów, ile jest obiektów niedozorowanych i czestotliwosci alarmowych, a zatem moze on byc zastosowany dla ograniczonej i praktycznie nieduzej liczby obiektów niedozorowanych. Nalezy zaznaczyc, ze przy dwóch i wiecej sygnalach alarmowych pochodzacych z wiecej niz jednego obiektu niedozorowanego informacje okreslajace obiekt i przyczyne alarmu nie sa jednoznaczne.Znany jest równiez kodowy sposób zdalnej kontroli obiektów niedozorowanych, w którym w przypadku meldunku o zadzialaniu czujnika przesylane jest slowo kodowe o stalej liczbie bitów, od obiektów niedozoro¬ wanych do obiektu dozorujacego, przy czym pierwsza czesc slowa kodowego zawiera oznaczenie meldujacego obiektu, a druga czesc tresc meldunku. Meldunki sa wysylane automatycznie w przypadku zadzialania czujnika lub tez moga byc wysylane na polecenie otrzymane z obiektu dozorujacego. System ten jest stosowany w energetyce do kontroli pracy zdalnie dozorowanych stacji transformatorowych. Trudnosc zastosowania powyz¬ szego systemu do kontroli obiektów zdalnie dozorowanych traktów telekomunikacyjnych polega na odmiennej konfiguracji rozmieszczenia obiektów zdalnie dozorowanych, które w energetyce sa rozmieszczone gwiazdziscie, a traktach telekomunikacyjnych szeregowo. Stad przy jednoczesnych meldunkach z kilku obiektów w przypadku obiektów rozmieszczonych szeregowo moglyby powstac trudnosci w prawidlowym odbiorze sygnalów.2 89 079 Znany jest takze sposób zdalnej kontroli obiektów niedozorowanych pradem stalym po specjalnie wy¬ dzielonych kanalach przy uzyciu elementów elektromechanicznych, gdzie sterowanie elementami odbywa sie impulsami pradu stalego. System pracuje kaskadowo, gdzie jeden obiekt niedozorowany wywoluje obiekt na¬ stepny. W systemie tym obiekt dozorujacy wywoluje pierwszy obiekt niedozorowany, który dokonuje we wlasnym zakresie kontroli stanu czujników i w przypadku natrafienia na czujnik dzialajacy przekazuje do obiektu dozorujacego informacje w postaci odpowiednich impulsów. Informacje o czujnikach niedzialajacych nie sa przekazywane. Po sprawdzeniu ostatniego czujnika na danym obiekcie niedozorowanym, przekazana jest do obiektu dozorujacego informacja o zakonczeniu kontroli na tym obiekcie a do nastepnego obiektu dozorowanego zostaje przekazane polecenie rozpoczecia kontroli. System wymaga specjalnych kanalów sygnalowych do prze¬ slania pradu stalego a spadek napiecia w torach ogranicza odleglosci pomiedzy obiektami.Istota wynalazku polega na tym, ze przy automatycznej zdalnej kontroli na obiektach dozorowanych zastosowano dodatkowo dwie czestotliwosci a wiec synchronizujaca i kontrolujaca, przy czym czestotliwosc synchronizujaca jest wysylana do toru nadawczego i przy jej pomocy ustawia sie na wszystkich obiektach niedozorowanych znajdujace sie tam urzadzenia funkcjonalne do polozenia wyjsciowego, natomiast za pomoca czestotliwosci kontrolujacej sprawdza sie stan elementów kontrolowanych i zespolów wykonawczych na wywo¬ lywanym obiekcie niedozorowanym, przy czym czestotliwosc kontrolujaca wysylana jest do toru odbiorczego przez obiekty niedozorowane jako sygnal zwrotny dla przekazywania stanu faktycznego na tych obiektach.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia przekazanie informacji z kazdego obiektu niedozorowanego do obiektu nadzorujacego w sposób jednoznacznie okreslajacy miejsce i rodzaj meldunku oraz pozwala na zdalne sterowanie zespolów wykonawczych na dowolnych obiektach niedozorowanych z 'obiektu nadzorujacego.Zródlem informacji przekazywanych do obiektu nadzorujacego sa elementy kontrolowane zainstalowane na obiektach niedozorowanych. Informacje otrzymane z obiektów niedozorowanych moga byc przetwarzane w obiekcie nadzorujacym na dowolny rodzaj sygnalów na przyklad optyczne, akustyczne lub telegraficzne do rejestracji na dalekopisie oraz przekazywane do innego obiektu dozorowanego przylaczonego do wspólnej sieci dozorowania. Poprawna prace systemu zapewnia kontrola wlasna, która sygnalizuje kazda wykryta nieprawidlo¬ wosc funkcjonalna. Dodatkowa zalety rozwiazania jest to, ze na laczu dwutorowym moze byc przeprowadzona bez przeszkód rozmowa telefoniczna dlatego, ze odbywa w naturalnym pasmie akustycznym a cztery czestotli¬ wosci od f! do f4 przebiegaja ponad pasmem rozmownym.Sposób wedlug wynalazku jest blizej objasniony za pomoca rysunku, na którym fig. 1 podaje sposób wlaczenia lacza dwutorowego obiektu nadzorujacego, szeregu obiektów niedozorowanych oraz elementów kontrolowanych, przy czym fig. 2 przedstawia uklad blokowy obiektu nadzorujacego, natomiast fig. 3 pokazuje uklad blokowy obiektu niedozorowanego.Jak pokazano na rysunku uklad do realizacji sposobu sklada sie z trzech elementów to jest lacza dwutoro¬ wego Tn+To,obiektu dozorujacego SN oraz obiektów niedozorowanych SK. Lacze dwutorowe Tn+To posiada tor nadawczy TN oraz tor odbiorczy To. Do lacza dwutorowego jest wlaczonych wiele obiektów niedozorowa¬ nych SK rozmieszczonych w róznych miejscach na duzej odleglosci i posiadajacych dowolna ilosc elementów kontrolowanych C, z których kazdy podaje stan innego parametru np. stan pracy jakiegos urzadzenia zainstalo¬ wanego na miejscu, temperature, wilgotnosc itp. Obiekt nadzorujacy SN jest wlaczony miedzy tor nadawczy i odbiorczy oraz posiada wzmacniacz nadawczy Wn na torze nadawczym Tn i wzmacniacz odbiorczy Wo na torze odbiorczym To. Miedzy wzmacniaczami nadawczym i odbiorczym obiektu nadzorujacego znajduje sie zespól dyspozycyjny ZD, do którego od strony wzmacniacza nadawczego Wn sa wlaczone cztery generatory Gl, G2, G3, G4, wytwarzajace odpowiednie czestotliwosci fx, f2, f3, f4, oraz bramki do nich przynalezne B1,B2,B3,B4, natomiast od strony wzmacniacza odbiorczego Wo sa wlaczone cztery odbiorniki Oi, 02, 03, 04, kazdy dla przyjmowania jednej z wymienionych wyzej czestotliwosci. Ponadto do zespolu dyspozycyjnego ZD jest wla¬ czony zespól identyfikacyjno-manipulacyjny ZIM. Obiekt niedozorowany SK jest wlaczony do toru nadawczego Tn poprzez wzmacniacz odbiorczy Wo oraz do toru odbiorczego Topoprzez wzmacniacz nadawczy Wn. Miedzy wzmacniaczami nadawczym i odbiorczym stacji kontrolowanej znajduje sie takze zespól dyspozycyjny ZD, do którego od strony wzmacniacza odbiorczego Wo sa wlaczone cztery odbiorniki Oi, 02, 03, 04, a od strony wzmacniacza nadawczego Wn sa wlaczone cztery generatory Gi, G2, G3, G4, wytwarzajace odpowiednie czesto¬ tliwosci ^, f2, f3, f4, wraz z bramkami do nich przynaleznymi Bi, B2, B3, B4. Ponadto do zespolu dyspozycyj¬ nego ZD jest wlaczony zespól wykonawczy oraz zespól sygnalizacyjny.Automatyczna kontrola obiektów niedozorowanych SK odbywa sie po obu torach lacza i polega na ko¬ lejnym wywolywaniu z obiektu nadzorujacego SN po jednym z torów lacza, poszczególnych obiektów niedozo¬ rowanych SK. Kazdy obiekt niedozorowany SK przekazuje do obiektu nadzorujacego informacje o stanie zainsta-89 079 / 3 lowanych elementów kontrolowanych C. Jesli zaden z elementów kontrolowanych C obiektu niedozorowanego nie zadzialal to obiekt nadzorujacy SN wywoluje nastepny obiekt niedozorowany SK, natomiast jesli na obiekcie niedozorowanym SK zadzialal którykolwiek z elementów kontrolowanych C, to nastapi sprawdzenie wszystkich elementów kontrolowanych znajdujacych sie na tym obiekcie. Stany sprawdzonych kolejno ele¬ mentów kontrolowanych C sa przekazywane do obiektu nadzorujacego SN, po czym po sprawdzeniu ostatniego elementu kontrolowanego C obiekt nadzorujacy SN wywoluje nastepny obiekt niedozorowany SK. Gdy wszystkie obiekty niedozorowane SK zostaly sprawdzone, wówczas obiekt nadzorujacy SN wywoluje ponownie pierwszy obiekt niedozorowany SK rozpoczynajac nastepny cykl kontroli. W ten sposób przylaczone obiekty sa kontrolowane bez przerwy przekazujac w kazdym cyklu do obiektu nadzorujacego SN aktualne informacje o stanie elementów kontrolowanych C obiektów niedozorowanych SK. Do przekazywania meldunków w opisanym sposobie zastosowano tylko cztery czestotliwosci; fi czestotliwosc wywolawcza, f2 czestotliwosc kontrolujaca, f3 czestotliwosc alarmowa, f4 czestotliwosc synchronizacyjna. Czestotliwosci te sa przesylane w dwóch kie¬ runkach po obu torach lacza dwutorowego Tn+To, przy czym torem nadawczym Tn przekazywane sa sygnaly do obiektów niedozorowanych SK a torem odbiorczym to informacje do obiektu nadzorujacego SN.Wszystkie cztery czestotliwosci sa wysylane stale w linie, ale w róznej kolejnosci, zaleznej od zaistnialej sytuacji. Cykl kontroli rozpoczyna sie od wyslania torem nadawczym z obiektu nadzorujacego czestotliwosci synchronizujacej f4, która jest sterowana przez bramke B4, w postaci impulsu powodujacego ustawienie urzadzen funkcjonalnych na wszystkich przylaczonych obiektach niedozorowanych SK w polozeniu wyjsciowym. Po zakonczeniu impulsu synchronizujacego, obiekt nadzorujacy SN wysyla do toru nadawczego Tn czestotliwosc wywolawcza fi, odbierana przez odbiorniki wszystkich przylaczonych obiektów niedozorowanych SK, ale urza¬ dzenia funkcjonalne zwiazane z odbiornikiem zadzialaja tylko na pierwszym obiekcie niedozorowanym SK, powodujac wyslanie po torze odbiorczym To do obiektu nadzorujacego SN czestotliwosci wywolawczej fi lub kontrolujacej f2, w zaleznosci od stanu elementów kontrolowanych.Obiekt niedozorowany SK moze wysylac czestotliwosc tylko wtedy, gdy odbiera z toru nadawczego Tn czestotliwosc wywolawcza fx, natomiast obiekt nadzorujacy SN moze wysylac czestotliwosc jedynie wtedy, gdy z toru odbiorczego Tonie jest odbierana zadna czestotliwosc. Jesli wiec w torze odbiorczym Topojawi sie jakakolwiek czestotliwosc informacyjna, to obiekt nadzorujacy SN przerywa natychmiast wysylanie do toru nadawczego Tn czestotliwosci wywolawczej fi. W przypadku gdy czestotliwosc odebrana byla czestotliwoscia wywolawcza fi to obiekt nadzorujacy SN, po odebraniu tej czestotliwosci przerywa wysylanie czestotliwosci wywolawczej fi powodujac przerwanie czestotliwosci otrzymywanej z obiektu niedozorowanego SK. Ze wzgledu na to, ze czestotliwosc odebrana byla czestotliwoscia wywolawcza fi po zaniku czestotliwosci w torze odbiorczym To obiekt nadzorujacy SN wysle ponownie czestotliwosc wywolawcza fi powodujac wywolanie drugiego obiektu niedozorowanego.Gdyby czestotliwosc odebrana od obiektu niedozorowanego byla czestotliwoscia kontrolujaca f2, wówczas obiekt nadzorujacy SN zamiast wysylania po raz drugi czestotliwosci wywolawczej fi wyslalby do toru nadzorujacego czestotliwosc kontrolujaca f2.Czestotliwosc kontrolujaca f2 odebrana przez obiekt niedozorowany SK powoduje przekazanie do obiektu nadzorujacego SN informacji o stanie pierwszego elementu kontrolowanego C. Elementy kontrolowane C w stanie niezadzialania powoduja wyslanie po torze odbiorczym To do obiektu nadzorujacego SN czestotliwosci kontrolujacej f2, natomiast elementy kontrolowane C w stanie zadzialania powoduja wyslanie czestotliwosci alarmowej f3. Po sprawdzeniu ostatniego elementu kontrolowanego C obiekt niedozorowany SK wysyla do obiektu nadzorujacego SN czestotliwosc wywolawcza F1? co jest sygnalem zakonczenia sprawdzania elementów kontrolowanych C obiektu niedozorowanego SK, przy czym nadzorujacy SN wysyla do toru nadawczego Tn czestotliwosc wywolawcza fx wywolujac nastepny obiekt niedozorowany SK. Gdy ostatni obiekt niedozoro¬ wany SK zostanie sprawdzony w cyklu kontroli, to obiekt nadzorujacy SN wysyla do toru nadawczego To impuls czestotliwoscia synchronizujaca f4, sprowadzajac wszystkie zespoly funkcjonalne obiektów niedozoro¬ wanych SK do pozycji wyjsciowej, po czym rozpoczyna sie nastepny cykl kontroli.Te same czestotliwosci zastosowane do przekazania z obiektu nadzorujacego SN, do dowolnego obiektu niedozorowanego SK sygnalów sterujacych, które za posrednictwem zespolów wykonawczych zalaczaja i wylaczaja zainstalowane tam urzadzenia. Przy wydawaniu polecen obiekt nadzorujacy SN przerywa cykl kontroli i wysyla do toru nadawczego Tn impuls czestotliwoscia synchronizujaca f4.Na obiektach niedozorowanych SK wszystkie urzadzenia funkcjonalne ustawiaja sie w polozeniu wyjscio¬ wym po czym z obiektu nadzorujacego SN zostaje automatycznie wyslana do toru nadawczego Tn seria impul¬ sów czestotliwoscia alarmowa f3.4 89 079 Impulsy te zostaja odebrane i zarejestrowane we wszystkich obiektach niedozorowanych SK a ich liczba odpowiada numerowi stacji, do której ma byc wyslany sygnal sterujacy. Nastepnie z obiektu nadzorujacego SN zostaje wyslana seria impulsów czestotliwoscia wywolawcza fi lub kontrolujaca f2 w zaleznosci od tego, które urzadzenie powinno byc przylaczone i czy ma byc ono zalaczone lub odlaczone. Po wydaniu serii impulsów zostaje wyslana do toru nadawczego Tn z obiektu nadzorujacego SN czestotliwosc kontrolujaca f2 lub wywo¬ lawcza f3, powodujac na obiekcie niedozorowanym SK uruchomienie okreslonego zespolu wykonawczego.Zadzialanie zespolu wykonawczego przekazane jest do obiektu nadzorujacego SN przy pomocy czestotliwosci alarmowej f3 wysylanej do toru odbiorczego To. Odebranie czestotliwosci alarmowej sygnalizuje zakonczenie zdalnego sterowania i powoduje wyslanie do toru nadawczego Tn impulsu czestotliwoscia synchroniujaca f4, ustawiajaca zespoly funkcjonalne obiektów niedozorowanych SK w polozeniu wyjsciowym. Po zakonczeniu impulsu synchronizujacego rozpoczyna sie normalny cykl kontroli przylaczonych obiektów. W cyklu tym zosta¬ nie równiez wykazany nowy stan ustawionego zdalnie zespolu wykonawczego. PL