Przedmiotem wynalazku jest sposób regeneracji katalizatora, zwlaszcza katalizatorów stosowanych w procesach krakmgu katalitycznego prowadzone¬ go w warstwie fluidalnej.Znane sa sposoby regeneracji, w których zawie¬ rajacy koks, zuzyty katalizator fluidalny regene¬ ruje sie w strefie regeneracji. W szczególnosci, sze¬ roko przebadano sposoby regeneracji zuzytego ka¬ talizatora fluidalnego sluzacego do krakkigu kata¬ litycznego lub odwodarndenda. W tych opisach pa¬ tentowych, w którydi usilowano rozwiazac pro¬ blemy dotyczace regeneracji zuzytego katalizato¬ ra fluidalnego, zwykle proponowano rozwiazanie problemu maksymalnego usuniecia koksu osadzo¬ nego na katalizatorze, usilujac jednoczesnie zapo¬ biec, lub wyeliminowac utlenianie tlenku wegla do dwutlenku w przestrzeni regeneracyjnej. Spo¬ wodowane to bylo (potrzeba zabezpieczenia cyklo¬ nów lufb innych urzadzen znajdujacych sie w stre¬ fie regeneracji przed zniszczeniem, gdyz dopalaniu towarzysza zwykle bardzo wysokie temperatury w fazie rozcienczonej lub gazowej, w przestrzeni regeneracyjnej. Wysokie koszty, zwiazane z pro¬ jektowaniem i budowa urzadzen wytrzymujacych wysokie temperatury dopalania w strefie regene¬ racji, zniechecaly zwykle do stosowania tego sy¬ stemu. W dodatku, grozba eksplozji wywolanej za¬ paleniem strumienia zawierajacego tlenek wegla, w wielkim urzadzeniu, w którym istnieje nadmiar wolnego tlenu, odstrasza od prób zastosowania do¬ palania w regeneratorach.Specjalisci zajmujacy sie problemami rafineryj¬ nymi próbowali najpierw wykorzystywac cieplo spalania tlenku wegla do dwutlenku wegla (dopa¬ lanie), przepuszczajac gaz spalinowy (gaz porege- neracyjny) z .regeneratora do kotla, w którym cieplo wydzielajace sie podczas utleniania tlenku wegla, wykorzystywano do wytwarzania pary wy¬ sokocisnieniowej lub do podgrzewania surowca.Dodatkowa korzyscia, wynikajaca z tak prowadzo¬ nego procesu, bylo wyeliminowanie tlenku wegla z gazu wypuszczanego do atmosfery.Przykladem badan, w których próbowano kon¬ trolowac dopalanie tlenku wegla, jest sposób we¬ dlug opisu patentowego St. ZjedrL Ameryki nr 3161 583. W tym opisie, oraz w wielu innych, po¬ dobnych rozwiazaniach, zaadoptowano taki system sterowania procesem, w którym pomiary tempera¬ tur w fazie gestej i rozrzedzonej regeneratora wy¬ korzystywano do regulowania ilosci doprowadza¬ nego powietrza do regeneracji, w celu zapobieze¬ nia dopalaniu w strefie regeneracji. W innych opi¬ sach mierzono zawartosc tlenku w gazie spalino¬ wym i ilosc .produktów regeneracji w gazie prze¬ puszczanym przez strefe regeneracji, w celu utrzy¬ mywania zawartosci wolnego tlenu w gazie spali¬ nowym na mozliwie najnizszym poziomie (korzy¬ stnie jest, utrzymywanie stezenia tlenu w gazie poregeneracyjnym ponizej 1% objetosciowego).Oczywiscie we wszystkich tych sposobach kontroli dazy sie do niedopuszczenia do dopalania, w ja¬ kiejkolwiek czesci strefy regeneracji. 89 01589 015 Nieoczekiwanie stwierdzono, ze mozliwe jest bez¬ pieczne zainicjowanie i prowadzenie dopalania w strefie regeneracji. Dakladniej mówiac, mozliwe jest prowadzenie reakcji calkowitego dopalania w gestej warstwie katalizatora fluidalnego, znaj¬ dujacej sie w dolnej czesci strefy regeneracji.T# dotychczas nieznana i niepraktykowana me¬ toda, daje mozliwosc uzyskania znacznych korzy¬ sci, takich jak: zmniejszenie ilosci wydalanego tlenku wegla, mozliwosc kontroli temperatury ka¬ talizatora, wpuszczanego do strefy reakcji fluidal¬ nej w temperaturze wyzszej niz uzyskiwana w zwyklych procesach regeneracji. W dotychcza¬ sowych sposobach regeneracji, dodaniu ciepla do ukladu fluidalnego towarzyszylo zwykle uzycie — jako surowca — ciezszej frakcji, co powoduje wzrost ilosci osadzonego koksu, lub podgrzanie su¬ rowca do wyzszej temperatury.Zwiekszona ilosc ciepla nie pochodzi z utlenia¬ nia tlenku wegla. Stwierdzono, ze przez zastoso¬ wanie sposobu wedlug wynalazku dopalania w ge¬ stej warstwie w strefie regeneracji, mozna wyeli¬ minowac powyzsze sposoby doprowadzania ciepla.Dodatkowe cieplo mozna wytwarzac i odpowiednio, odzyskiwac z gestej warstwy katalizatora w strefie regeneracji. Korzystne jest utrzymywanie reakcji dopalania w gestej warstwie, gdyz, jesli realkcja dopalania obejmie czesc fazy rozrzedzonej regene¬ ratora, a szczególnie te czesc, w której znajduja sie cyklony lub inne urzadzenia, powstaja miej¬ scowe przegrzania, spowodowane brakiem odpo¬ wiedniej gestosci katalizatora w fazie rozrzedzo¬ nej, czyli czynnika odprowadzajacego cieplo wy¬ bielane podczas utleniania. Natomiast w gestej warstwie strefy regeneracji, gdzie gestosc kataliza¬ tora jest znacznie wieksza niz w fazie rozrzedzonej, mozna prowadzic dopalanie, gdyz obecny tam ka¬ talizator, jako czynnik odprowadzajacy cieplo * za¬ pobiega zniszczeniu urzadzen w strefie regene¬ racji Stwierdzono równiez, ze w celu zainicjowania i prowadzenia dopalania w gestej warstwie strefy regeneracji, nalezy utrzymywac w tej warstwie pewna minimalna temperature.Sposób wedlug wynalazku polega na kontrolo¬ wanym utlenianiu tlenku wegla do dwutlenku we¬ gla, w gestej warstwie katalizatora, w urzadzeniu do jego regeneracji. Podczas Utleniania kontroluje sie szybkosc doplywu swiezego gazu regeneracyj¬ nego do strefy regeneracji, przez pomiar tempe¬ ratury w gestej wamsitwie tej strefy.Sposób wedlug wynalazku obejmuje kontrole utleniania tlenku wegla do dwutlenku wegla ¦w., strefie regeneracji, w procesie konwersji na ka¬ talizatorze fluidalnym, w którym w strefie rege¬ neracji utrzymuje sie gesta faze zuzytego katali¬ zatora, z (osadzonym na nim koksem. Sposób ten obejmuje dalej przepuszczanie swiezego, zawieraja¬ cego tlen gazu regeneracyjnego, z szybkoscia kon¬ trolowana w podany wyzej sposób, przez gesta warstwe, w warunkach regeneracji Warunki te obejmuja utlenianie osadzonego na katalizatorze koksu oraz utlenianie tlenku wegla (bedacego -pro¬ duktem utleniania koksu), do dwutlenku wegla, we wspomnianej gestej warstwie, a nastepnie usu¬ wanie swiezo zregenerowanego katalizatora i zu¬ zytego gazu poregeneracyjnego ze strefy regene¬ racji.Do regulowania szybkosci doplywu gazu regene- lacyjnego do strefy regeneracji wykorzystuje sie punktowy pomiar temperatury w gestej warstwie katalizatora. Gaz doprowadza sie z taka szybko¬ scia, by utrzymywac stala temperature w miejscu pomiaru temperatury w warstwie.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze temperature gestej warstwy zloza fluidalnego pod¬ nosi sie do 649°C przez co inicjuje sie dopala¬ nie — spalanie CO do C02, a nastepnie przy sta¬ lym mierzeniu temperatury gestej warstwy zloza reguluje sie dostarczanie gazu zawierajacego tlen do komory regeneracji tak, aby utrzymac tempe¬ rature gestej warstwy zloza na poziomie powyzej 649°C, w której zachodzi zasadniczo calkowite spa¬ lenie OO do C02.Inne zastosowanie sposobu wedlug wynalazku polega na polaczeniu procesu konwersji na kata¬ lizatorze fluidalnym, który, po zuzyciu, regeneruje sie w strefie regeneracji gazem zawierajacym tlen, a po" regeneracji wychodzi z tej strefy wraz z zu- zytym gazem poregeneracyjnym, z utrzymywaniem gestej warstwy zuzytego katalizatora w strefie re¬ generacji, w warunkach regeneracji, które Obej¬ muja utlenianie koksu osadzonego na zuzytym ka¬ talizatorze oraz utlenianie tlenku wegla (bedacego produktem utleniania koksu) do dwutlenku w ge¬ stej warstwie, oraz z ukladem .regulacji, obejmuja¬ cym polaczenie regulatora ze strefa regeneracji, w celu regulowania szybkosci doprowadzania swie¬ zego gazu regeneracyjnego do tej strefy.w zalez- nosci od sygnalu wyjsciowego, polaczenie czujnika temperatury ze strefa regeneracji, dla okreslania temperatury gestej warstwy strefy regeneracji i wytwarzania sygnalu temperaturowego odpo¬ wiedniego do wskazanej temperatury, oraz porów- 40 nywanie odebranego sygnalu temperaturowego i wytwarzanie sygnalu wyjsciowego przesylanego do regulatorów utrzymujacych zadana temperatu¬ re, w gestej warstwie strefy regeneracji.Dawniej panowala w przemysle rafineryjnym 45 powszechna jednomyslnosc co do tego, ze dopalanie .tlenku wegla do dwutlenku wegla powinno byc wykonywane wylacznie w kotlach, umieszczonych u wylotu gazu spalinowego ze strefy regeneracji.W sposobie wedlug wynalazku regeneracja moze 50 sie odbywac w urzadzeniu z materialu odpornego na wysokie temperatury i scieranie, które ma miejsce w procesach regeneracji w fazie fluidal¬ nej. W sposobie regeneracji wedlug wynalazku mozna stosowac takie urzadzenia. regulacyjne jak; 55 zawory regulacyjne do regulacji doplywu i odply¬ wu z regeneratora, uklady alarmowe do sygnali¬ zacji przekroczenia temperatury górnej i dolnej, pomocniczy uklad dopirowadzenda powietrza, który mozna wykorzystac w strefie regeneracji dla uzy- 60 skania dodatkowej ilosci powietrza w gestej war¬ stwie katalizatora; (powietrze to mozna uzyc do uzyskania maksymalnego dopalenia lub do schlo¬ dzenia urzadzen w fazie rozrzedzonej), urzadzenia do regulacji cisnienia strumieni wejsciowych 65 i. wyjsciowych, co pozwala na utrzymywanie od-5 89 015 6 powiedniego stalego cisnienia w strefie regenera¬ cji i urzadzeniach towarzyszacych, uklady dopro¬ wadzenia pary wodnej, sluzacej do chlodzenia cze¬ sci xegneratara Juto katalizatora w regeneratorze oraz, w jawnych przypadkach, urzadzenia do podgrzewania wchodzacego strumienia swiezego glazu regeneracyjnego. Sa dwa powody uzycia ko¬ tlów dla dopadania tlenku wegla: pierwszy to moz¬ nosc odzyskania ciepla wytwarzanego w reakcji utleniania tlenku wegla do dwutlenku wegla (do¬ palanie), drugi — który od niedawna Stal sie nie¬ zmiernie wazny — to zmniejszenie ilosci tlenku wegla wydalanego do atmosfery.Zwykle odzyskiwane w ten sposób cieplo dopa¬ lania wykorzystuje sie do wytwarzania pary wod¬ nej, która mozna zuzyc w rafinerii.I\jniewaz wytwarzanie pary wodnej jest uzy* teczne w procesie rafineryjnym, wiec cieplo wy¬ dzielone z reakcji spalania imoze byc wykorzystane leszcze lepiej, jesli odzyska sie je w procesie kon¬ wersji. W sposobie wedlug wynalazku jest mozli¬ wosc przeprowadzenia takiego procesu, w którym dopalanie zachodzi w gestej warstwie strefy re¬ generacji. Sposób wedlug wynalazku mozna wy¬ konywac w obecnych urzadzeniach regeneracyj¬ nych, bez, lub po niewielkiej modyfikacji. Jedna z korzysci, wynikajacych z zastosowania sposobu wedlug wynalazku jest, oprócz zmniejszenia ilosci tlenku wegla wydalanego do atmosfery, znaczne odzyskanie ciepla wydzielanego w reakcji dopala¬ nia (prowadzonej w gestej warstwie strefy [regene¬ racji) przez katalizator znajdujacy sie w tej strefie.W wyniku tego, zregenerowany katalizator prze¬ syla sie ostatecznie do strefy reakcji w wyzszej temperaturze, co jest korzystne przy prowadzeniu krakimgu katalitycznego w fazie fluidalnej, przy którym pozadanym produktem koncowym jest ben¬ zyna oraz wartosciowe, altóiowane lzejsze parafiny i olefiny. Równiez pomiar i kontrola reakcji do¬ palania, prowadzona prawie wylacznie w gestej warstwie w strefie regeneracji pozwala na calko¬ wite wyeliminowanie mozliwosci zniszczenia insta¬ lacji Wysoka gestosc katalizatora w warstwie dzia¬ la jak nosnik ciepla, odbierajacy cieplo wydzielo¬ ne w reakcji dopalania.We wczesniejszych badaniach, dopalanie w stre¬ fie regeneracji uwazano powszechnie za niebez¬ pieczne i niepozadane, poniewaz wystepowaly miejscowe przegrzania wywolujace reakcje dopa¬ lania. Dopadanie, kitcire wystepowalo we wczesniej¬ szych sposobach, zwykle mialo miejsce w fazie rozrzedzonej. Poniewaz gestosc katalizatora w fa¬ zie rozrzedzonej jest zwykle mniejsza niz 14,4 kg/m8. ilosc katalizatora w tym obszarze jest zbyt mala, by nastapilo skuteczne odprowadzenie ciepla z tej czesci regeneratora. Gestosc katalizatora w ge¬ stej fazie w strefie regeneracji, wynosi od okolo 32 kg/m1 do okolo 240 kg (lub wiecej) na m1.W fazie itej jest wiec wystarczajaca ilosc katali¬ zatora umozliwiajaca odpowiednie odprowadzanie ciepla dopalania* W celu zainicjowania dopalania w gestej war¬ stwie strefy regeneracji, niezbedne jest podniesie- tfiie temperatey tej warstwy do pewnej, granicz- mej temperatury, potrzebnej dla zainicjowania reakcji, Graniczna temperatura, pozwalajaca tli znaczne dopalanie w gestej warstwie, jest zwykle temperatura okolo 649°C, a korzystnie pdwyzej 704*C. Korzystna temperatura gestej warstwy, przy i której niezwlocznie rozpoczyna sie dopalanie, jest zwykle temperatura powyzej 704°C, a korzystnie okolo 760°C. Oczywiscie, przy istniejacym wyposa¬ zeniu, mozna zadac utrzymywania temperatury gestej warstwy na poziomie nizszym, na przyklad 704°C dla zapobiezenia uszkodzeniom wyposazenia podczas ciaglego dopalania.W celu osiagniecia temperatury granicznej, nie¬ zbedne jest zmiana pewnych warunków prowadze¬ nia procesu, dla podwyzszenia temperatury gestej warstwy i zainicjowanie dopalania.Znaleziono sposoby podniesienia temperatury ge¬ stej warstwy i wzmocnienia lub zainicjowania do¬ palania. Jeden ze sposobów polega na redukcji, przez odpedzanie zuzytego katalizatora doprowa¬ dzanego do strefy regeneracji, co pozwala wiek¬ szosci weglowodorów ptrzejsc do artrefy regeneracji, gdzie nastepuje ich utlenienie, powodujace wzrost ¦temperatury gestej warstwy.Stwierdzono, ze do gestej warstwy strefy rege¬ neracji mozna doprowadzac olej opalowy i utleniac i0o tam, w celu podniesienia temperatury gestej warstwy powyzej temperatuiry, niezbednej dla wy¬ wolania dopalania. Stwierdzono równiez, ze mozna podnosic temperature gestej warstwy strefy rege¬ neracji przez podniesienie temperatury podgrza¬ nia surowca. Pozwala to na znaczne podniesie¬ nie temperatury warstwy katalizatora.Inna metoda podniesienia temperatury gestej warstwy w strefie regeneracji, jest uzycie w stre¬ fie reakcji surowca, posiadajacego odpowiednio wysoka liczbe Conradsona zawartosci wegla. Po¬ wyzsze sposoiby podnoszenia temperatury gestej warstwy w strefie regeneracji, podaja tylko kilka metod podnoszenia tej temperatury.Katalizator, który moze byc uzyty w proce¬ sach, w których zachodzi dopalanie i regeneracja, jest zwykle w postaci niewielkich, nadajacych sie do fluidyzacji czastek. Szczególnie, w procesach krakóngu katalitycznego w fazie fluidalnej, kata¬ lizator (moze zawierac krystaliczne glmokrzemia- ny, a w procesach odwodornienia lub reformingu w fazie fluidalnej, katalizator moze skladac sie z .gfliimu luib krzemianu i glikuu w atamie bezpostacio¬ wym, nasyconym metalami wywolujacymi ko¬ rzystna reakcje. Orkeslenie „zuzyty katalizator" odnosi sie zwykle do katalizatorów przepuszczo¬ nych przez strefe reakcji i zawierajacych dosta¬ teczna ilosc osadzonego na nim koksu, azeby pod¬ dac go regeneracji, dla podniesienia jego aktyw¬ nosci. W okreslonych przypadkach, zawartosc kok¬ su na zuzytym katalizatorze moze wahac sie od okolo 0,5% wagowych do 5°/o wagowych lub wie¬ cej. Zwykle zuzyty katalizator zawiera od okolo 0,5*/o wagowych do okolo 1,5% wagowych koksu.Katalizatorem zregenerowanym, nazywa sie ka¬ talizator opuszczajacy strefe regeneracji, w której w wyniku zetkniecia z zawierajacym tlen gazem, nastapfilo czesciowe lub prawie calkowite usunie¬ cie koksu z katalizatora. W pewnych wypadkach, katalizatorem zregenerowanym jest katalizator po- * 40 50 55 607 89 015 8 siadajacy nizsza zawartosc koksu niz katalizator zuzyty i posiadajacy wszedzie zawartosc koksu mniejsza niz l°/o. Korzystnie, jesli zregenerowany kaitalizator zawiera, z grubsza mniej niz okolo 0,3% wagowych koksu.Okreslenie „swiezy gaz regeneracyjny", odnosi sie do gazu doprowadzanego do strefy regeneracji, w celu utleniania koksu osadzonego na kataliza¬ torze, oraz tlenku wegla powstalego w wyniku utleniania koksu. Okreslenie to odnosi sie szcze¬ gólnie do zawierajacych 'tlen gazów, takich jak po¬ wietrze lub powietrze wzbogacone tlenem.Okreslenie „zuzyty gaz poregeneracyjny" odno¬ si sie do gazu, który stykal slie z gesta warstwa katalizatora w strefie regeneracji i zawiera bar¬ dzo malo tlenku wegla lub nie zawiera go wcale.Okreslenie to odnosi sie szczególnie do gazu opu¬ szczajacego strefe regeneracji i .zawierajacego azot, dwutlenek wegla, wode i troche wolnego 'tlenu.Korzystne jest jesli gaz poregeneracyjny zawiera troche tlenku wegla, zwykle kilka czesci na milion tlenku wegla w gazie spalinowym.Okreslenie „wolny tlen" odnosi sie do tlenu znaj¬ dujacego sie w zuzytym gazie poregeneracyjnym.Korzystnie, jesli zawartosc wolnego tlenu w stru^ mieniu gazu poregeneracyjnego jest wieksza niz okolo jedna-dziesiata procentu objetosciowego.Zwykle, ilosc wolnego tlenu w gazie poregenera¬ cyjnym wynosi w kazdym miejscu od 0% objeto¬ sciowych do okolo 20% objetosciowych lub wiecej.Korzystnie, jesli zawartosc wolnego tlenu waha sie wszedzie, od okolo 1/2% objetosciowego do okolo % objetosciowych gazu poregeneracyjnego. Jeszcze korzystniej, jesli zawartosc ta waha sie od okolo 1% objetosciowego do 2°/o objetosciowych gazu poregeneracyjnego. Przez utrzymywanie nadmiaru wolnego tlenu w gazie poregeneracyjnym mozliwe jest ograniczenie 'dopalania, do gestej warstwy w strefie regeneracji, oraz praktycznie nie wypu¬ szczanie tlenku wegla do atmosfery.Czujniki temperatury zawieraja urzadzenia mie¬ rzace temperature dokladnie i szybko. Szczególnie, moga to byc termometry, termopary, urzadzenie optyczne lub jakiekolwiek innie, znane w technice urzadzenia. Czujniki temperatury (mozna polaczyc do przetwornika lub bezposrednio do regulatora sprzezonego z elernentem wykonawczym.Czujniki temperatury 'mozna umiescic gdziekol¬ wiek, w gestej warstwie katalizatora. Korzystnie jest, umiescic je w poblizu tego miejsca w ge¬ stej warstwie, w którym pojawia sie dopalanie.Srednia temperatura warstwy moze byc obliczo¬ na lub wyprowadzona z dwóch lub wiecej czujni¬ ków umieszczonych w róznych /miejscach warstwy.Mierzone temperatury moga byc temperaturami maksymalnymi lub srednimi Zalezy to od tego, które (dokladniej oddaja przebieg dopalania w stre¬ fie regeneracji. Czujniki temperatury niozna rów¬ niez umiescic w fazie rozrzedzonej lub w rurociagu gazu spalinowego.Regulatorami nazywamy urzadzenia pozwalajace regulowac ilosc swiezego gazu regeneracyjnego, doprowadzanego do strefy regeneracji. Typowe re¬ gulatory skladaja sie z urzadzenia mierzacego szybkosc kompresora lub cisnienie u jego wylotu.Parametry te oddaja szybkosc doplywu swiezego gazu regeneracyjnego do strefy regeneracji. Ko¬ rzystnie, jesli regulator jest dosc precyzyjny i po¬ zwala na dokladne regulowanie ilosci swiezego ga- zu doprowadzanego do strefy regeneracji, w za¬ leznosci od sygnalu wejsciowego.Regulatory temperatury powiazane sa zwykle z czujnikami temperatury lecz mozna je polaczyc z innymi czujnikami Regulator ma jakas zadana temperature, zwykle temperature pomiedzy 649°C a 704°C lub wyzsza. Jest to temperatura, 'która re¬ gulator musi utrzymywac. Regulator otrzymuje sy¬ gnal wyjsciowy z czujnika temperatury, i jesli za¬ chodzi tego potrzeba, wysyla sygnal do elementu wykonawczego, w celu zmiany szybkosci 'doplywu swiezego gazu regeneracyjnego do strefy regene¬ racji. W ten sposób przez podtrzymywanie dopa¬ lania w gestej warstwie, utrzymuje sie tempera¬ ture tej warstwy na pozadanym poziomie. Jesli temperatura gestej warstwy spada ponizej tempe¬ ratury zadanej, do strefy regeneracji wpuszcza sie dodatkowa ilosc gazu regeneracyjnego, który, po¬ wodujac dodatkowe dopalanie, podnosi temperatu¬ re gestej warstwy.W pewnych przypadkach, temperatura gestej warstwy moze spadac odpowiednio do nadmiaru gazu wpuszczonego do regeneratora. Nadmiar gazu chlodzi gesta warstwe, powodujac spadek tempe¬ ratury. W tym przypadku nalezy zmniejszyc szyb- kosc doplywu gazu. Najlepszym sposobem zabez¬ pieczenia przed takimi przypadkami jest zainsta¬ lowanie dodatkowego ukladu, gdy wystepuje taki nadmiar gazu regeneracyjnego i odpowiednio wy¬ równujacego szybkosc doplywu gazu do regenera- tora. Temperatury zadane wahaja sie, od tempera¬ tury okolo 649° do 704°C lub wyzej. Korzystne jest utrzymywac temperature gestej warstwy w grani¬ cach od temperatury okolo 649°C do okolo 815°C.Zalaczony rysunek przedstawia regenerator wraz 40 z diodatkowymi urzadzeniami do wykonywania sposobu wedlug wynalazku. W strefie regeneracji 1 utrzymywana jest gesta warstwa 3 katalizatora.Swiezo zregenerowany katalizator usuwa sie z ge¬ stej warstwy 3 strefy regeneracji 1, irurociagiem 4, 45 którym mozna go przeslac dalej, do strefy reakcjL Strefa reakcji sklada sie z pojedynczych lub wie¬ lokrotnych pionowych ukladów reakcji z gesta warstwa katalizatora lub z katalizatorem w ukla¬ dzie cyklonu. Zawór 5 umieszczony na rurociagu 4,. 50 wykorzystywany jest do regulowania ilosci swiezo zregenerowanego katalizatora odprowadzonego ze strefy regeneracji 1 i doprowadzonego do strefy reakcji.Zuzyty katalizator dojprowadza sie do strefy re- 55 .generacji 1 rurociagiem 9. Katalizator ten pochodzi ze strefy reakcji i zawiera zwykle wielkie ilosci koksu. Rurociagiem 14 polaczonym z rurociagiem 9, doprowadza sie strumien gazu strippingowego, skladajacego sie z pary wodnej lub lekkich sub- 60 stancji gazowych, który usuwa zaadsorbowane na katalizatorze weglowodory .przed wpuszczeniem ka- taflizatora do strefy regeneracji.Uzycie strumienia gazów strippingowych zapo¬ biega stratom wydajnosci i moze zapobiegac po- 65 wstawaniu wysokich temperatur w strefie regene-89 015 9 10 racji, spowodowanych utlenianiem naeodpedzo- nych weglowodorów. Swiezy gaz (regeneracyjny do¬ prowadza sie rurociagiem 6 eto dolnej czesci strefy regeneracji 1. Gaz (regeneracyjny po przejsciu przez sito 8, styka sie z katalizatorem, zawieraja¬ cym osadzony na nim wegiel, który utlenia sie do tlenku wegla i CÓ2. Troche koksu utlenia sie rów¬ niez do wody. W gestej warstwie 3 zachodzi pro¬ ces nazwany zwykle dopalaniem, który w tym wy¬ padku ogranicza sie w zasadzie do obszaru zwa¬ nego gesta warstwa. Do strefy (regeneracji dopro¬ wadza sie rurociagiem 6 niadimiar tlenu ipotrzabne1 go do przeprowadzania dopalania.Gaz poregeneracyjny lub jak to sie zwykle na¬ zywa w chemii, gaz spalinowy, wychodzi ze stre¬ fy regeneracji 1 rurociagiem 10, z szybkoscia re¬ gulowana zaworem 11. Zaworu tego mozna rów¬ niez uzywac do utrzymywania zadanego cisnienia w regeneratorze. Zawór 11 polaczony jest z czuj¬ nikiem cisnienia, umieszczonym na glównej ko¬ lumnie do krakingu katalitycznego w warstwie fluidalnej. Cyklon 12 umieszczony w strefie regene¬ racji 1, pozwala na oddzielenie katalizatora zawar¬ tego w rozrzedzonej fazie 2, od gazu poregenera- cyjnego. Mieszanina rozrzedzona fazy 2, w prze¬ strzeni 2, dostaje sie do wlotu cyklona 12, gdzie nastepuje oddzielenie katalizatora od gazów spali¬ nowych. Gazy spalinowe wychodza ze strefy 1 ru- roiciagieim 10, a oddzielony w cyklonie katalizator, rurka 13, spada do gestej warstwy 3.Regulator 7 umieszczony na rurociagu 6 dopro¬ wadzajacym swiezy gaz do regeneracji i reguluja¬ cy ilosc doprowadzanego gazu, dziala pod wply¬ wem sygnalu wysylanego z czujnika temperatury . Regulatorem 7 moze byc jakiekolwiek urzadze¬ nie przy pomocy którego mozna regulowac, w za¬ leznosci od sygnalu wejsciowego, ilosc doprowadza¬ nego gazu. W pewnych wypadkach, regulatorem moze byc kompresor tloczacy gaz rurociagiem 6 z pozadana szybkoscia.Kompresor lub dmuchawa moga, zmieniajac szybkosc lub obnizajac cisnienie, zmieniac szyb¬ kosc przeplywu gazu do regeneracji, w rurociagu 6, w zaleznosci od pomiaru temperatury w gestej warstwie lub w jakimkolwiek innym miejscu stre¬ fy regeneracji. Inne uklady regulacji skladaja sie z zaworów do regulacji przeplywu, w rurociagu, gazu ido regeneracji lub, z polaczonych petli re¬ gulacji przeplywu, obejmujacych kryze polaczona z regulatorem i zaworem regulacyjnym, w sposób umozliwiajacy regulacje doplywu swiezego gazu regeneracyjnego, poprzez rurociag, do strefy rege¬ neracji.Jako czujników temperatury 15, uzywa sie ter- mopary umieszczonej w odpowiedniej czesci gestej warstwy 3 w strefie regeneracjii 1. Typowym czuj¬ nikiem temperatury 15 jest termopara, lecz moz-; na uzyc jakiegokolwiek innego urzadzenia, daja¬ cego dokladny i szybki pomiar temperatury w ge¬ stej warstwie katalizatora. Czujnik temperatury 15 imozna polaczyc z przetwornikiem 16, przetwarza¬ jacym elektryczne impulsy wytwarzane przez ter- mopare 15 ma impulsy elektryczne przesylane do regulatora 17.Regulator temperatury 17 jest typowym regula¬ torem elektronicznym, porównujacym temperature zmierzona czujnikiem 15 z temperatura zadana i przesylajacym sygnal wyjsciowy przewodem 19 do czlonu wykonawczego 7, zLTjienóajaeeigo ilosc swiezego gazu regeneracyjnego, w zakresie nie¬ zbednym dla utrzymania temperatury na zada¬ nym poziomie, w gestej warstwie katalizatora.Przewód 18 przedstawia temperature zadana w re¬ gulatorze temperatury 17.Temperatura zadana w regulatorze moze 'miec jakakolwiek wartosc z podanego poprzednio za¬ kresu temperatur.W pewnych przypadkach czujnik temperatury mozna bezposrednio polaczyc z regulatorem 17. Wówczas, regulator temperatury 17 powinien zawierac odpowiednie urzadzenie elektroniczne do przetwarzania sygnalu elektrycznego z czujnika lub jakiegokolwiek innego sygnalu z czujników temperatury, w odpowiedni sygnal elektroniczny, który porównuje sie z temperatura zadana, w ce¬ lu ewentualnej zmiany szybkosci podawania swie¬ zego, gazu regeneracyjnego do strefy regeneracji.Stwierdzono, ze obwód elektroniczny zaworu re¬ gulacyjnego 7, regulatora temperatury 17 i prze¬ twornika 16, mozna polaczyc w jedna calosc, w konstrukcje pozwalajaca na przeprowadzenie wy¬ zej podanych czynnosci. Stwierdzono równiez, ze mozna wykorzystac sygnal alarmowy w przypadku, gdy temperatura gestej warstwy katalizatora spa¬ da ponizej zadanej temperatury minimalnej lub przekracza zadana temperature maksymalna.Uklad alarmowy mozna polaczyc z regulatorem 7 w celu zabezpieczenia przed podaniem zbyt wiel¬ kiej ilosci swiezego gazu regeneracyjnego do strefy regeneracji.Ponizsze przyklady ilustruja sposób wedlug wy¬ nalazku bez ograniczania jego zakresu.Przyklad I. W [przykladzie tym prowadzi sie regeneracje przy temperaturze gestej warstwy oko¬ lo 732°C. W regeneratorze utrzymuje sie cisnie¬ nie 28,12 kG/cim2. Przez regeneraitor przepuszcza sie okolo 944320 km/m zuzytego katalizatora, a powie¬ trze dodaje sie w takiej ilosci aby wagowy stosu¬ nek powietrza doi wegla wynosil okolo 14,60.Szybkosc powietrza doprowadzanego do regene¬ ratora reguluje sie przez utrzymywanie w gazie spalinowym okolo 1—2°/o objetosciowych wolnego tlenu. Dopalanie jest calkowite i ograniczone do gestej warstwy katalizatora w regeneratorze.W warstwie tej szybkosc gazu wynosi okolo 85,34 om/sekunde.Dzieki regulacji dopalania w gestej warstwie w regeneratorze, mozna podniesc temperature reak¬ tora do 538°C, co zwieksza rozmiary konwersji i jakosc produkowanej gazoliny oraz lzejszych zwiazków.Przyklad II. Doswiadczenie to prowadzi sie w instalacji .przemyslowej fcrafciingu katalitycznego w fazie fluidalnej, w warunkach dopalania w ge¬ stej warstwie w strefie regeneracji.Reguluje sie szybkosc doprowadzanego powie¬ trza, utrzymujac nadmiar tlenu w gazie spalino¬ wym. 40 45 50 55 6011 89 015 12 Uzyskuje sie nastepujace dane: Temperatura reaktora 494°C Temperatura surowca 266°C Temperatura (rozrzedzonej fazy regeneratora 749°C Temperatura gestej wairstwy regeneratora 770°C Niektóre skladniki objetosciowe gaziu spalinowego % Oo2 15,5 OO 0,6 002 1,5 PL