Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy do zwalczania rizoktoniozy ziemniaka.Znane srodki grzybobójcze do zwalczania rizo¬ ktoniozy ziemniaka zawieraja jako substancje czynne glównie chlorek metoksyirteciowy {ceresan), pieciochlororritrobenzen i(kwinitocen), dwusiarczek czterometylotiuramu (tiuram), sól manganowa kwa¬ su etylenobisdwutiokarbaminowego (mianeto).Srodki zawierajace chlorek imetoksyrteciowy na¬ lezacy do grupy trucizn wystepuja w (postaci so¬ li i sa stosowane w formie roztworów wodnych do zaprawiania jedynie na mokro. Stosowanie srodków zawierajacych rtec jest niebezpieczne z tego wzgledu, ze po ich rozlozeniu w glebie wy¬ dzielona rtec kumuluje sie i zatruwa srodowisko glebowe, skad za posrednictwem swiata roslinne¬ go przedostaje sie do tkanek zwierzat a w na¬ stepnej kolejnosci do tkanek czlowieka.Srodki zawierajace kwintocen lub tiuram wyste¬ puja w formie preparatów opylowych i stosowa¬ ne sa bezposrednio do zaprawiania na sucho. W praktyce rolniczej stwierdzono, ze zaprawianie ziemniaków preparatem, zawierajacym kwintocen, haimuje wprawdzie rozwój grzyba, lecz powoduje obnizenie plonów ziemniaka. Skutecznosc zapra¬ wiania srodkami zawierajacymi tiuram lub maneb jest dobra, lecz nietrwala, bowiem po uplywie krótkiego czasu nastepuje ponowny rozwój choro¬ by grzybowej na ziemniakach.Celem wynalazku jest otrzymanie srodka o sil- nym dzialaniu inicjalnym i przedluzonym grzybo¬ bójczym, zwlaszcza przeciwko rizoktomiozie ziem¬ niaka, 'bezpiecznego i wygodnego w stosowaniu zarówno na mokro jak i ma sucho, oraz nie zawie¬ rajacego substancji trujacych. Srodek ten winien wywierac korzystny wplyw na rosline chroniona, w przypadku zwalczania rizoktoniozy — na bulwy ziemniaka. Nieslychanie wazne jest to w ochro¬ nie sadzeniaków, których bulwy skladowane sa nieraz po zaprawieniu, a przed wysadzeniem przez okres miesiaca lub dluzej, podlegajac dzialaniu srodków chemicznych na zywa tkanke faulwy.Cel ten osiagnieto dodajac do tiuraniu wykazu¬ jacego dzialanie inicjalne, siarke i sól kwasu ety- lenobdsdwutiokarbaminowego, charakteryzujace sie przedluzonym dzialaniem girzybobójczyim. Przed¬ miotem wynalazku jeat srodek grzybobójczy do zwalczania rizoktoniozy ziemniaka, zawierajacy ja¬ ko substancje czynna tiuram w mieszaninie z mi- kronizowana siarka i sola kwasu etylenobisdwu¬ tiokarbaminowego, korzystnie z sola manganowa (maneb). W srodku wedlug wynalazku na 1 czesc wagowa tiuramu przypada 1 czesc wagowa siar¬ ki i 1 czesc wagowa soli kwasu etylenobisdwutio- kaffibaminoiwego.Mieszanina o powyzszym skladzie dziala grzy- bobójczo inicjalnie, skutecznosc dzialania jest jed¬ nak wieksza od skutecznosci dzialania sumy sklad¬ ników, co wskazuje na zachodzacy miedzy nimi synergizm. Wyniki z badan laboratoryjnych w któ- 88928r 88928 ryoh porównywano dzialanie pojedynczych sub¬ stancji grzybobójczych z ich mieszaninami ilustru¬ je tablica 1.Tablica 1 Skutecznosc substancji grzybobójczych badana in vitro na grzybie Rhizoctonia solani (okres inku¬ bacji 4 dni) Substan¬ cja grzybo¬ bójcza Siarka Siarka + + maneb 1:1 Maneb Tiuram Tiuram + + siarka + maneb 1:1:1 Kontrola Stezenie w */o wg s.a. 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 — Srednia strefa rozrostu grzybni z 15 po¬ wtórzen wyrazona w mm 7,0 9,8 16,2 0,0 0,0 ,9 0,0 2,8 .0,4 ,6 17,6 21,2 0,0 0,0 3,4 40,0 Srednia . strefa z 3 stezen wyrazona w mm 11,0 1,9 4,1 14,8 1,11 40,0 Kontrole przeprowadzono po 4 dniach inkuba¬ cji. Skutecznosc oceniono na podstawie zahamo¬ wania wzrostu grzybni Rhizoctonia solani mierzo¬ nej w milimetrach.Zblizone wyniki uzyskano stosujac w innym te¬ scie Ondniowy okres inkubacji dla zaobserwowa¬ nia dzialania przedluzonego srodka wedlug wy¬ nalazku (patrz tablica 2).W wynikach powyzszego testu widac wyraznie wzmozeniowe dzialanie mieszanin skladników.Najlepsze zahamowanie wzrostu grzybni spowo¬ dowala mieszanina 3 skladników mimo zmniejsze¬ nia zawartosci manebu i tiuraimu i dodatku slabo dzilajacej samodzielnie siarki.W badaniach przeprowadzonych na zywych roslin ach jedynie srodek wedlug wynalazku calkowicie zabezpieczal bulwy ziemniaka przed grzybem Rhi zoctonia solani zarówno w dzialaniu inicjalnym jak i po skladowaniu.Tablica 2 Skutecznosc substancji grzybobójczych badana in vitro na grzybie Rhivoctonia solani (okres inku- bacji 9 dni). 40 45 Substan¬ cja grzybo¬ bójcza Tiuram+ + siarka + manelb 1 1:1:1 Maneb Tiuram Siarka Tiuram+ + siarka 1:1 Maneb + + tiuram 1 1:1 Maneb + + siarka 1 1:1 Kontrola Stezenie | w •/# wg s«a. 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 0,2 0,02 0,002 —.Srednia strefa rozrostu _ grzybni z 15 po¬ wtórzen wyrazona w mm 0,0 0,0 9,9 0,0 0,0 18,0 1,9 2,4 18,1 19,1 ,1 23,8 0,0 1,4 17,0 0,0 1,8 9,7 0,0 1,4 14,4 24,7 Srednia . streifia z 3 stezen wyrazona w mm 3,3 6,0 7,5 21,0 6,1 3,8 ,3 1 24,7 Dla sprawdzenia dzialania srodka na rosline eh roniona przeprowadzono badania nad wplywem 50 srodka na kielkowanie bulw (tablica 4) i ukorze niania sie bulw (tablica 5).W badaniach przeprowadzonych nad wplywem srodka na kielkowanie bulw rosliny chronionej oznaczono, metoda wazenia, ciezar kielków ziem- 55 niaków, lqtóry okazal sie rózny po zaprawieniu ich badanymi srodkami. Najkorzystniejsze wyniki otrzymano dla srodka wg wynalazku. Kielki ziem¬ niaków zaprawionych srodkiem wg wynalazku wy¬ kazywaly znacznie wyzszy ciezar anizeli nieza- 60 prawione lufo zaprawiane porównawczymi mieszan¬ kami. Róznice poglebialy sie po skladowaniu za¬ prawionych bulw — swiadczy to, ze srodek dzia¬ la na kielkowanie korzystnie a nawet stymuluja¬ ce, w przeciwienstwie do innych mieszanek jak 65 równiez do pojedynczych skladników srodka.88928 6 Tablica 3 Wplyw badanych substancji chemicznych na hamowanie rozrostu kolonii grzyba Rhizoctonia solani Kiihn na bulwach ziemniaka odmiany Bintje.Lp. 1 2 3 4 ¦5 6 7 8 Srodek grzybobójczy Tiuram + siarka + maneb 1:1:1 Siarka Tiuram Maneb Siarka + tiuram 1:1 Siarka + maneb 1:1 Tiuram + maneb 1:1 Kontrola (bez srodka chemicznego) Zawartosc substancji aktywnej w % 75 75 75 75 75 75 75 / Dawka preparatu w g/100 kg bulw 250 250 250 250 250 250 250 — Sredni wzrost kolonii grzyba w mm z 6 powtórzen badanie bezposrednie 0,0 23,9 9,9 0,8 6,1 2,2 0,5 27,9 badanie po 1 miesiacu (skladowania 0,0 13,8 12,1 1,0 7,4 ,1 0,8 27,9 Tablica 4 Wplyw badanych substancji chemicznych na sredni ciezar kielków ziemniaka odmiany Bintje z bulw zaprawionych srodkami badanymi I*. 1 2 3 4 6 7 Srodek grzybobójczy Tiuram + siarka + maneb Siarka Tiuram Maneb Siarka + tiuram Tiuram + maneb Kontrola (bez srodka chemicznego) Zawartosc substancji aktywnej w % 75 75 75 75 75 75 Dawka preparatu w g/100 kg bulw 250 250 250 250 250 250 Sredni ciezar kielków z 6 bulw wyrazony w g badanie bezposrednie 4,0 2,0 3,0 3,5 3,4 2,8 3,6 badanie po 1 miesiacu i skladowania 3,4 2,0 2,6 2,1 1,4 1,4 2,0 Tablica 5 Wplyw badanych substancji chemicznych na srednia dlugosc korzeni wyroslych z zaprawionych bulw ziemniaka * odmiany Bintje Lp. 1 2 3 4 6 7 Srodek grzybobójczy Srodek wg wynalazku Siarka Tiuram Maneb Siarka + tiuram Tiuram + maneb Kontrola (bez srodka chemicznego) Zawartosc substancji aktywnej w % 75 75 75 75 75 75 Dawka preparatu w g/100 kg bulw 250 250 250 250 250 250 Srednia dlugosc korzeni w mm z 6 powtórzen badanie bezposrednie 60,7 26,7 ,6 54,1 31,9 26,8 ,4 badanie po 1 miesiacu skladowania 46,4 13,4 32,7 34,9 12,3 ,0 14,488928 Wynik badania stopnia ukorzenienia bulw wy¬ padl w porównaniu z mieszankami najkorzystniej dla srodka wg wynalazku. Otrzymana dlugosc ko- rzenji bulw traktowanych bezposrednio srodkiem wg wynalazku jak równiez po miesiecznym ich skladowaniu znacznie przewyzszala dlugosc korze¬ ni na bulwach traktowanych porównawczymi mie¬ szankami — co wskazuje na pobudzajace dziala¬ nie srodka na rozwój korzeni rosliny chronionej.Przyklad. Srodek wedlug wynalazku otrzy¬ mano przez zmieszanie w urzadzeniu mieszajacym kg siarki, 25 kg tiuramu, 25 kg manebu, 16,5 8 kg kaolinu, 8 kg suszonych lugów posulfitowych i 0,5 kg soli sodowej kwasu butylonaftalenosulfo- nowego a nastepnie zmielenie mieszaniny w mly¬ nie.Otrzymany produkt jest gotowym srodkiem do zaprawiania metoda na sucho lub na mokro. Tak przygotowany srodek wedlug wynalazku spraw¬ dzono w badaniach polowych. Porównywano go z Terrafunem craz Ceresanem Nassbeize. Uzyska¬ ne wyniki skutecznosci grzybobójczej oraz zebra¬ nych plonów ilustruja tablice 6 i 7.Tablica 6 Skutecznosc srodków badana w doswiadczeniach polowych na ziemniakach Bintje Lp. 1 2 3 4 Srodek Kontrola Srodek wg wynalazku Terrafun (subst. akt. kwintocen) Ceresan Nassbeize (subst. akt.Ceresan) Dawka prepara¬ tu w g/100 kg klebów — 200 250 200 250 0,5% moczenia w ciagu 1 min.Stopien pora¬ zenia korzeni i stalo- nów 1,40 0,27 0,17 0,67 0,33 0,60 Sredni stopien z 2 dawek 1,40 0,22 0,50 0,60 °/o skutecz¬ nosci \ 0 80,7 87,9 52,2 76,4 57,1 Sredni •/o z 2 dawek 0 84,3 64,3 57,1 Plon ziemnia¬ ków w °/o/ha 182 238 238 207 189 151 Sredni plon 182 238 194 151 Tablica 7 Skutecznosc srodków oraz ich wplyw na plony ziemniaków odmiany Epoka Lp. 1 2 3 4 Srodek Kontrola Srodek wg wynalazku Terrafun (subst. akt. kwintocen) Ceresan Nessbeize {soiibst. akt.Ceresan) Sposób zapra¬ wiania — na mokro na sucho na mokro Dawka subst. czynnej w g/100 kg klebów — 200 200 0,25e/o roztwór mocze¬ nia 5» Liczba kielków ogólem 2il3 227 217 257 % kielków zamar- tych i po¬ razo¬ nych 12,2 0,9 6,9 9,3 Plon bulw w q/ha ogólny 376 391 363 394 •/• bulw ospo¬ watych ,9 1,6 2,7 ,2 Poraze¬ nie bulw (skala 3 stop¬ niowa) 1,34 1,16 1,60 1,339 Z danych liczboiwych wynika, ze skutecznosc bio¬ logiczna srodka wedlug wynalazku jesit bardzo wy¬ soka i przewyzsza dzialanie srodków powszechnie stosowanych. PL