Przedmiotem wynalazku jest laboratoryjny im¬ pedor o regulowanej impedancji, przeznaczony zwlaszcza do ograniczania wartosci pradu prze¬ miennego w obwodach probierczych podczas labo¬ ratoryjnych ibadan zdolnosci i trwalosci laczenio¬ wej elektrycznych laczników mechanizmowych.Znane sposoby ograniczania pradu w obwodach probierczych elektrycznych laczników mechanizmo¬ wych polegaja na wlaczeniu w obwód oporrkków i dlawików o rezystancji i reaktancji tak dobranej, aby przy znamionowej czestotliwosci pradu probier¬ czego wspólczynnik mocy obwodu probierczego mial wartosc okreslona wymaganiami odpowiednich norm. Wartosc ta dla wiekszosci typów elektrycz¬ nych laczników mechanizmowych i ich kategorii uzytkowania wynosi 0,35+0,05 czyfli 0,30-^0,40, a dla niektórych 0,65+0,05 czyli 0,6-M),7. [W poszczegól¬ nych torach pradowych oporniki sa laczone z dla¬ wikami szeregowo.Oporniki skladaja sie zazwyczaj z wielu elemen¬ tów oporowych wykonanych z materialu o duzej rezystywnosci. [W celu uzyskania potrzebnych war¬ tosci rezystancji, elementy w oporniku laczy sie szeregowo lub równolegle, badz szeregowo-równo- legle. Przy laczeniu równoleglym elementów opor¬ nika, oprócz zmniejszenia wartosci rezystancji, uzys¬ kuje sie zwiekszenie jego dopuszczalnej obciazal¬ nosci.(Dlawiki wykonane sa zazwyczaj z miedzi i maja postac cewek bezrdzeniowych o róznych ksztaltach, przy czym z cewek tych sa wyprowadzone zaczepy dzielace cewke na sekcje i umozliwiajace jej czes¬ ciowe wykorzystanie. Zaczepy te sa zakonczone za¬ ciskami srubowymi,' do których sa przylaczane przewody obwodu proibierczego laczace urzadzenia wchodzace w jego sklad.Stosowane sa dlawiki o reaktancji od kilkudzie¬ sieciu milionów do kilkudziesieciu omów, ^przy cze¬ stotliwosci pradu przemiennego 50 Hz, w zaleznosci od wartosci pradu probierczego i napiecia robocze¬ go badanych laczników oraz o obciazalnosci od: kil¬ kudziesieciu do kilku tysiecy amperów. Poslugiwa¬ nie sie nimi przedstawia pewna niedogodnosc pole¬ gajaca na tym, ze przy zmniejszaniu reaktancji, przez wykorzystanie tylko czesci uzwojenia dlawi¬ ka, nie uzyskuje sie mozliwosci zwiekszenia jego obciazalnosci. Wynika to stad, ze laczenie równole¬ gle dlawików lub poszczególnych sekcji jednego dla¬ wika jest niedopuszczalne ze wzgledu na mozliwosc przeplywu pradów wyrównawczych zaklócajacych przebieg prób. W zwiazku z tym, niektóre sekcje dlawików musza byc przedymensjonowaine w sto¬ sunku do wartosci pradu jakim sa najczesciej ob¬ ciazane, a czesc sekcji w wielu próbach jest w ogóle nie wykorzystana. Pociaga Ito za soba znacz¬ ne zuzycie deficytowej miedzi a jednoczesnie wply¬ wa na powiekszenie wymiarów gabarytowych dla¬ wików i nieracjonalne wykorzystanie materialu zuzytego na ich budowe. Ponadto regulacja reak¬ tancji takich dlawików moze odbywac sie tylko sfco- 88 90488904 kowo. Dalsza niedogodnoscia jest koniecznosc two¬ rzenia zestawów oporników i dlawików.Celem wynalazku jest unikniecie tych wad i nie¬ dogodnosci, a zwlaszcza poza wyeliminowaniem zu¬ zycia deficytowych materialów, uzyskanie oprócz skokowej takze plynnej regulacji impedancji oraz zmniejszenie ilosci urzadzen i doprowadzenie do jak najwiekszego wykorzystania ich czesci sklado¬ wych. Dla osiagniecia tego celu postawiono soibie zadanie zastapienia ukladów skladajacych sie z szeregowo polaczonych oporników i dlawików u- rzadzeniami scalonymi zawierajacymi zarówno re- aktancje i rezystancje o znacznej wartosci czyli impedorami, których wspólczynnik mocy przy cze¬ stotliwosci pradu 50 Hz miescilby sie w granicach d 0,3 do 0,7.Zgodnie z wytyczonym zadaniem osiagniecie tego celu polega wedlug wynalazku na zlozeniu impedo- ra z elementów majacych ksztalt waskich cewek czyli bobin. Cewki te sa nawiniete z plaskownika o rezystywnosci kilkakrotnie przekraczajacej rezy- stywnosc miedzi. Okazalo sie, ze do tego celu naj¬ lepiej nadaje sie tasma z miekkiej stali na przy¬ klad bednarka. Tak uksztaltowane cewki sa zesta¬ wione parami, przy czym cewki tworzace jedna pa¬ re sa zamocowane przesuwnie na wspólnej szynie, prostopadle do osi tej szyny, co umozliwia ich wza¬ jemne zblizanie i oddalanie. Impedor zawiera naj¬ korzystniej 2n cewek ina przyklad 4,8 lub 16. Kaz¬ dy koniec cewki jest polaczony z zaciskiem przyla¬ czowym zamocowanym na tablicy zaciskowej im- pedora, przy czym zaciski jednej cewki leza na przekatnej kwadratu wyznaczonego na tablicy za¬ ciskowej przez zaciski jednej pary cewek.Takie rozwiazanie impedora pozwala na regulaeje skokowa rezystancji i reaktancji przez laczenie ze soba poszczególnych cewek w impedorze szeregowo lub równolegle, badz szeregowo-Tównolegle, co jest dopuszczalne ze wzgledu na duzy udzial rezystan¬ cji w impedancji cewek. Rezystancja ta przeciw¬ dziala skutecznie wystepowaniu pradów wyrówna¬ wczych.Skokowa regulacja impedancji impedora polega . nie tylko na dodawaniu reaktancji i rezystancji lub susceptancji i konduktancji poszczególnych cewek, lecz takize na odpowiednim kojarzeniu ich induk- cyjnosci wzajemnej, przez zgodne albo przeciwsobr ne laczenie cewek nalezacych do jednej pary.Przesuwne zamocowanie cewek parami na wspól¬ nej szynie daje dodatkowo mozliwosc plynnej regu¬ lacji impedancji i wspólczynnika mocy, poniewaz zmiana odleglosci cewek powoduje zmiane ich in- dukcyjnosci wzajemnej.Dzieki ustawieniu na tablicy zaciskowej zacisków przylaczowych jednej pary cewek w kwadrat, mo¬ zna za pomoca sztywnych przewodów mostkujacych jednakowej dlugosci dokonywac dowolnych ich po¬ laczen, to znaczy mozna je laczyc szeregowo zgod¬ nie lub przeciwsobnie, badz tez równolegle zgodnie albo przeciwsobnie.Rozwiazanie ograniczenia pradu w obwodach pro¬ bierczych laczników elektrycznych za pomoca im- pedorów wedlug wynalazku daje, w odniesieniu do rozwiazan znanych, wiekszy zakres regulacji impe¬ dancji i wspólczynnika mocy oraz obciazalnosci u- rzadzen ograniczajacych, lepsze wykorzystanie ma¬ terialów zuzytych do wykonania tych urzadzen, lepsze warunki odprowadzania z nich ciepla, a tak¬ ze obnizenie temperatury .poszczególnych elementów w porównaniu z temperatura oporników, co ma ko¬ rzystny wplyw na bezpieczenstwo i higiene pracy personelu laboratoryjnego.Dodatkowa korzyscia jest zastapienie deficytowej miedzi i specjalnych materialów oporowych zwykla stala.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z boku impedora czterocewko- wego, fig. 2 szeregowy uklad cewek impedora z przeciwsobnym ich polaczeniem w obu parach, co odpowiada widokowi wedlug fig. 1, fig. 3 — uklad cewek impedora polaczonych szeregowo i zgodnie w poszczególnych parach oraz fig. 4 — uklad cewek impedora polaczonych równolegle i zgodnie w posz¬ czególnych parach.Cewki 1 impedora sa nalozone parami na wspól¬ na szyne 2 przechodzaca przez ich srodki i zamo- cowana w scianach 3 obudowy impedora. Zamoco¬ wanie cewek 1 na szynie 2 jest przesuwne. Konce cewek 1 sa polaczone z zaciskami przylaczowymi 4 umieszczonymi na tablicy zaciskowej 5 w ten spo¬ sób, ze koniec kazdej cewki 1 jest polaczony z osob- nym zaciskiem 4. Za pomoca przewodów mostkuja¬ cych 6 laczacych zaciski 4 mozna uzyskiwac rózne kombinacje polaczen cewek 1.Zakres wynalazku nie ogranicza sie do przykla¬ du przedstawionego na rysunku. Na przyklad po- szczególne pary cewek moga byc zamocowane na róznych szynach, przy czym szyny te usytuowane równolegle wzgledem siebie moga byc ustawione w rzedach poziomych lub pionowych albo w pozio¬ mych i pionowych. Liczba cewek wchodzaca w 40 sklad jednego impedora moze wynosic wiecej niz cztery. Kadlub impedora moze skladac sie z roz¬ dzielnie polaczonych segmentów zawierajacych na przyklad po dwie pary cewek. 45 ~~\ l / z, 3 IW 4 16 R9-2 , PL