Przedmiotem wynalazku jest uklad jedno- lub wielofazowy do wytwarzania i przesuwania w fazie impulsów, sluzacy do sterowania przeksztaltni¬ ków tyrystorowych.Dotychczas znane uklady sluzace do wytwarzania i przesuwania w fazie impulsów w ukladach trójfa¬ zowych posiadaja szesc generatorów napiecia pilo- ksztaltnego oraz szesc tranzystorowych lub tyrys¬ torowych generatorów impulsów, np. wedlug paten¬ tów PRL 70990, 70991, 71101.W znanym ukladzie polaczen tych generatorów, wyjscia generatorów napiec piloksztaltnych sa po¬ laczone z wejsciami tranzystorowych lub tyrystoro¬ wych generatorów impulsów, na które równiez jest podawane napiecie sterowania z dodatkowego zród¬ la napiecia, przy czym na wejscia generatorów napiec piloksztaltnych jest podawane trójfazowe napiecie synchronizacji.W ukladach powyzszych istnieje koniecznosc do- *egulowywania wszystkich szesciu przebiegów po¬ równania w celu uzyskania na wyjsciu impulsów przesunietych wzgledem siebie dokladnie o 60° elektrycznych oraz indywidualnego doboru ele¬ mentów we wszystkich szesciu zespolach.Uklady takie synchronizowane przejsciem przez napiecia pracuja nieprawidlowo i powoduja ujemnych *kutków w pracy przeksztaltnika i odbiornika, poniewaz w sieciach zasilajacych wie¬ le ukladów tyrystorowych wystepuja duze odksztal¬ cenia przebiegu napiecia, które w najbardziej nie- korzystnych warunkach posiada wiele kolejnych przejsc przez zero na skutek wystepowania komu¬ tacji w tych ukladach.Jako srodka zaradczego uzywa sie w tych przy¬ padkach filtrów, jednak ich stosowanie jest kosz¬ towne, a dzialanie czesto niezadowalajace, szcze¬ gólnie w przypadkach zmian czestotliwosci napiecia synchronizujacego.Znane sa równiez uklady, w których jako prze¬ biegu porównania uzywa sie napiecia sieciowego przesunietego o 90° celem uzyskania liniowej Cha¬ rakterystyki sterowania. Uklady takie mimo iz nie sa synchronizowane przejsciem napiecia przez zefo wykazuja te same wady.Celem wynalazku Jest taki uklad wytwarzania i przesuwania w fazie impulsów, który zapewni wlasciwa prace przeksztaltnika tyrystorowego, nie¬ zaleznie od ksztaltu i zmian czestotliwosci napiecia synchronizujacego, oraz zmniejszenie ilosci zespolów wytwarzania przebiegów porównania w ukladach wielofazowych.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie jedno- lub wielofazowego ukladu elektronicznego, który zawiera przelacznik dwupolozeniowy, podajacy na¬ piecie synchronizujace na wejscie dyskryminatora napiecia, badz na wejscie integratora, przy czyni wyjscie dyskryminatora jest polaczone z wejsciem integratora, którego wyjscie jest polaczone z Wejs¬ ciem inwertora fazy i wejsciem odwracajacym komparatora napiecia, natomiast wyjscie inwertora S8 70888708 3 jest polaczone z wejsciem odwracajacym drugiego komparatora. Wejscia nieodwracajace obu kompa¬ ratorów sa polaczone ze soba równolegle i sa przy¬ laczone do wyjscia wzmacniacza z ograniczeniem, którego wejscie odwracajace jest polaczone poprzez drugi przelacznik dwupolozeniowy ze zródlem na¬ piecia zewnetrznego lub wewnetrznego sterowania.We wzmacniaczu operacyjnym dyskryminatora i obu komparatorów jest wlaczony kondensator miedzy wejscie kompensacyjne wzmacniacza ope¬ racyjnego a jego wejscie dodatniego zasilania.Proponowane rozwiazanie zapewnia wspólprace . z przeksztaltnikiem przy charakterystyce nieliniowej (arc cos) lub liniowej, zaleznie od polozenia prze¬ lacznika dwupolozeniowego, a takze posiada np. w ukladzie trójfazowym tylko trzy zespoly wytwa¬ rzani* przebiegów porównania. Zastosowane ele¬ menty nie wymagaja indywidualnego doboru i stro¬ jenia w celu uzyskania dokladnego przesuniecia impulsów.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przysia¬ dzie wykonania na rysunku, którego fig. 1 przed¬ stawia schemat blokowy jednej fazy ukladu trój¬ fazowego do wytwarzania i przesuwania w fazie impulsów, a fig. 2 przedstawia schemat dyskrymi¬ natora lub jednego z komparatorów.W ukladzie wedlug wynalazku do wytwarzania i przesuwania w fazie impulsów znajduje sie prze¬ lacznik dwupolozeniowy PI podajacy napiecie syn¬ chronizujace Ut na wejscie dyskryminatora napie¬ cia 1, badz na wejscie integratora 2, przy czym wyjscie dyskryminatora 1 jest polaczone z wejsciem integratora 2, którego wyjscie jest polaczone z wej¬ sciem inwertora fazy 3 i wejsciem odwracajacym komparatora napiecia 4, natomiast wyjscie inwer¬ tora S jest polaczone z wejsciem odwracajacym drugiego komparatora 5, Wyjscia obu komparatorów napiecia 4, 5 sa polaczone w znany sposób z wej¬ sciami wzmacniaczy impulsów 6, 7, natomiast wej¬ scia nieodwracajace obu komparatorów 4, 5 sa po¬ laczone ze soba równolegle i sa przylaczone do wyj¬ scia wzmacniacza z ograniczeniem 8, którego wej¬ scie nieodwracajace jest polaczone w znany sposób ze zródlem napiecia polaryzujacego Up, a wejscie odwracajace jest polaczone poprzez drugi przelacz¬ nik dwupolozeniowy P2 ze zródlem napiecia zew¬ netrznego lub wewnetrznego sterowania Us. (Fig. 1).Budowa dyskryminatora napiecia 1, integratora 2, inwertora fazy S, komparatorów napiecia 4, 5 oraz wzmacniacza z ograniczeniem 8 jest oparta w zasa¬ dzie na scalonych, monolitycznych wzmacniaczach operacyjnych, przy czym w kazdym takim wzma¬ cniaczu dyskryminatora 1 i obu komparatorów 4, 5 jest wlaczony kondensator C miedzy wejscie kom¬ pensacyjne A wzmacniacza operacyjnego a jego wejscie G dodatniego zasilania. (Fig, 2), Dzialanie ukladu wedlug wynalazku do wytwa¬ rzania i przesuwania w fazie impulsów polega na tym, ze wystepuja dwa rodzaje jego pracy.W przypadku przylaczenia napiecia synchronizu¬ jacego na wejscie dyskryminatora 1 tworzy sie uklad sterownika o charakterystyce arc cos. Wejsciowe napiecie sinusoidalne zostaje przetworzone w dys- 4 . kryminatorze napiecia 1 na przemienne napiecie prostokatne, które podawane jest nastepnie na wej¬ scie integratora 2.W celu uzyskania przebiegu przesunietego o 180°* elektrycznych, napiecie trójkatne, uzyskane na wyj¬ sciu integratora 2, jest podawane na wejscie inwer¬ tora 3. (Napiecie wyjsciowe z integratora 2 i inwer- . tora 3, które sa napieciami porównania oraz napie¬ cie sterowania ze wzmacniacza z ograniczeniem 8- it sa podawane na wejscia komparatorów, W momencie zrównania sie tych napiec kompara¬ tory zmieniaja skokowo swoje stany. Dodatnie im¬ pulsy napiecia z komparatorów 4, 5 sa wykorzys¬ tane po wzmocnieniu jako impulsy bramkowe do* is przeksztaltnika. W ten sposób uzyskuje sie na wyj¬ sciu ukladu ciagi impulsów przesunietych wzgle¬ dem siebie o 180° elektrycznych.W przypadku przylaczenia napiecia synchronizu¬ jacego na wejscie integratora 2 tworzy sie uklad m sterownika o charakterystyce liniowej, w którym napiecie porównania jest wynikiem calkowania krzywej napiecia synchronizujacego. W tym przy¬ padku uklad jest nieczuly na zmiane czestotliwosci i harmoniczne napiecia synchronizacji, oraz na sko¬ si ki napiecia wywolane komutacja. Wobec czego-pra¬ cuje poprawnie w przypadku gleboko odksztalco¬ nego napiecia synchronizujacego.Wejsciowe napiecie synchronizujace jest podawa¬ ne na wejscie integratora 2 i calkowane przez niego.M Napiecie porównania jest wynikiem calkowania krzywej napiecia synchronizacji. W celu uzyskania napiecia porównania przesunietego o 180° elektrycz¬ nych napiecie wyjsciowe z integratora 2 jest poda¬ wane na wejscie inwertora 3. Napiecia wyjsciowe u z integratora 2 i inwertora 3 oraz napiecie sterowa¬ nia ze wzmacniacza z ograniczeniem 8 podawane- sa na wejscia komparatorów 4, 5. W chwili zrów¬ nania sie tych napiec, komparatory zmieniaja sko¬ kowo swoje stany. Dodatnie impulsy napiecia z~ M komparatorów 4, 5 s$ wykorzystane po wzmocnie¬ niu jako impulsy bramkowe do przeksztaltnika. PL