Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wykrywania oraz pomiaru szczelin i uskoków w odwiertach wykonywanych w górotworze.Znane jest urzadzenie do wykrywania szczelin pionowych w odwiertach geologicznych stanowiace sonde, której korpus zawieszony na stalowej linie posiada na obwodzie ramiona pomiarowe. Przy wprowadzaniu sondy do odwiertu ramiona przylegaja do korpusu, a przy wyprowadzaniu sondy, zostaja zwolnione z zatrzasku przytrzymujacego ramiona w pozycji zlozonej i konce ramion przesuwaja sie po scianach, wzdluz osi odwiertu.W przypadku gdy koniec ramienia trafi w szczeline, zwieksza sie kat rozwarcia ramienia, co jest sygnalizowane na powierzchni za pomoca dowolnego ukladu elektrycznego. Sonda taka wykrywa i lokalizuje szczeliny o szerokosci równej co najmniej wymiarowi koncówki ramienia a zatem szczeliny o szerokosci rzedu centymetrów.Istota wynalazku polega na tym, ze urzadzenie stanowiace sonde sklada sie z cylindrycznej glowicy obrotowej posiadajacej stalowe sprezyste wasy. Wasy osadzone sa w otworach wykonanych w glowicy, obrotowo na osiach równoleglych do osi glowicy i przemieszczaja sie w plaszczyznie prostopadlej do tej osi. Glowica osadzona jest przesuwnie na trzpieniu w cylindrycznej tulei, stanowiacej trzon sondy. Ponadto urzadzenie posiada skladana zerdz prowadzaca, polaczona sztywno z trzpienie.n, na którym zamocowana jest glowica, zawierajaca przewody ukladu napedu, sterowania i pomiaru. Na trzpieniu i na tulei zamocowane sa skrzydelka zapewniajace osiowe prowadzenie sondy w odwiercie o dowolnym pochyleniu. Wewnatrz tulei znajduje sie silnik pneumatycz¬ ny lub elektryczny napedzajacy glowice i przedmuchujacy odwiert.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na zarejestrowanie rozkladu i wymiarów szczelin o szerokosci od 0,5—1,0 mm i uskoków o wymiarach do 1 cm.* Urzadzenie znajduje szerokie zastosowanie w górnictwie' i badaniach geologicznych zarówno poszukiwaw¬ czych jak i zwiazanych z posadowieniem budowli inzynierskich.Wynalazek zostanie szczególowo objasniony w przykladzie wykonania pokazanym schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju podluznym o glowicy zawierajacej trzy rzedy2 88 209 wasów, usytuowanych w plaszczyznach równoleglych a fig. 2 - glowice wsunieta w tuleje w przekroju pc- PrWCZSzenie sklada sie z obrotowej glowicy 1 osadzonej przesuwnie w tulei 3. stanowiacej trzon sondy oraz rm ikladanel zerdzi prowadzacej 6 polaczonej trwale z trzpieniem 5.* SSTflSta nTobwodzi; otwory 7 przez które przechodza stalowe sprezyste wasy 2 o srednicy 0,2-0* mm o ad^ne obrotowo wglowicy na osiach 9. równoleglych do osi glowicy 1 Wasy-2¦"*»"?£ wt«ech równoleglych plaszczyznach po trzy wasy w kazdej plaszczyznie, rozstawone na obwodz.e co 120 p^y «yXs7u^tuowane w poszczególnych plaszczyznach posiadaja ^"^/"STIS* wSIedern siebie o 40°. Wasy 2 zamocowane sa w glowicy 1. poprzez sprezyny powodujace stale odchylame s.? wasów do polozenia promieniowego w stosunku do osi glowicy.WtuW 3 znajduje sie, nie pokazany na rysunku, silnik pneumatyczny, który ^f™".}™? obrotowy a jednoczenie wyplywajace z niego powietrze sluzy do przedmuchiwana odwertu. Tu ej 2trzp.erf TposiS, zamocowane na obwodzie, odpowiednio skrzydelka 8 i 4 zapewmajace os.owe prowadz^me sondy woTwiercie. Wewnatrz zerdzi 6 znajduja sie przewody zasilajace sprezonym pow.etrzem s,ln.k Pneumatyczny luszczony w tulei 3 oraz przewody elektryczne laczace elementy przekazmkowe kazdego wasa . ukladem ""Tuszeniaje« nastepujace. Przy wsunietej glowicy 1 w tuleje 3. za pomoca zerdzi 6 wprowadza sie ja do korica odwiertu, po czym za pomoca silnika pneumatycznego, wysuwa s.e glow.ce 1 z tule. 3. nad*e ,i« ej ruch obrotowy. Zwolnione wasy wykazuja tendencje do wyprostowania sie . om.ataja ruchem kolowym Janki odwiertu. Rózne dlugosci wasów .powoduja rózne stany ich zakrzywienia. Przy wycofywaniu sondy z otworu, wasy wykonuja ruch po linii Srubowej w stosunku do odwiertu, a przy napotkan.u szczel.ny odpowiednie wasy wyprostowuja sie i sygnalizuja jej napotkanie co wraz z pomiarem polozen.a wycofywanej glowicy obrazuje szerokosc szczeliny. Rózna dlugosc wasów w stosunku do srednicy odw.ertu pozwala na to, ze najkrótsze z nich sa wyprostowane juz po wysunieciu glowicy 1 z tulei 3. Pozostale wasy dop.ero po napotkaniu szczeliny. Najkrótsze z nich beda skladane tylko przy napotkaniu deformacji otworu a tym, samymbeda sygnalizowac istnienie uskoku, wasy o srednicy dlugosci- tylko nieznaczne wglebienia w scianach a na,d< uzsze wasy -szczeliny o glebokosci równej lub wiekszej od dlugosci tych wasów. Sygnaly z poszczegó nych wasów, prowadzone w urzadzeniu rejestrujacym do jednej plaszczyzny przekroju otworu, informuja o uskoku, szczelh nie, wzglednie innej deformacji odwiertu. '.«"¦' PL