Przedmiotem wynalazku jest samoczynny wy¬ lacznik bezpieczenstwa do odlaczania baterii poja¬ zdów drogowych i napowietrznych.Znany z patentu polskiego nr 69053, samoczynny wylacznik pradu glównego, przystosowany do od- 5 laczania baterii pojazdów mechanicznych, posiada czlon bezwladnosciowy zlozony z dzwigni dwura- miennej z ciezarem osadzonym na swobodnym kon¬ cu tej dzwigni, ulozyskowanej na przegubie kulo¬ wym w tulejce przesuwnej, utrzymywanej w po- io lozeniu srodkowym zatrzaskiem kulowym. Wiel¬ kosc sily docisku zatrzasku kulowego regulowana jest za pomoca sprezyny. Czlon laczeniowy wy¬ lacznika sklada sie ze styków zwieranych swobo¬ dna plytka stykowa, która jest dociskana do tych 15 styków popychaczem z materialu nieprzewodzacego prad elektryczny. Rozwieranie styków powoduje suwak za pomoca sprezyny poprzez popychacz.Wylacznik ten montuje sie w pojezdzie tak, aby dzwignia dwuramienna w pozycji zalaczonej, zaj- 20 mowala polozenie pionowe. Wylacznik wylacza sa¬ moczynnie pod wplywem sil dzialajacych w pla¬ szczyznie prostopadlej do osi dzwigni. Zalaczanie wylacznika odbywa sie przez reczne ustawienie dzwigni w pozycji pionowej. 25 Istota wynalazku polega na tym, ze jeden styk ruchomy czlonu laczeniowego sklada sie z rucho¬ mej tulei osadzonej za pomoca gwintu na trzpie¬ niu nieruchomej tulei zamocowanej w obudowie i ze sprezyny spiralnej umieszczonej miedzy tymi 30 tulejami, zamocowanej jednym koncem do nieru¬ chomej tulei a drugim do ruchomej tulei. Drugi styk ruchomy czlonu laczeniowego sklada sie z tulei stykowej, osadzonej w obudowie poprzez tu¬ leje izolacyjna i ze sprezyny srubowej, umieszczo¬ nej miedzy tuleja izolacyjna i kolnierzem tulei stykowej. Dzwigniowy czlon bezwladnosciowy wy¬ lacznika, posiadajacy na jednym koncu zamoco¬ wany ciezar, stanowi wygieta pod katem prostym dzwignie jednoramienna, której drugi koniec za¬ konczony jest okragla stopka, osadzona w kolistym wystepie obudowy i dociskana, poprzez kulke, do ruchomej tulei czlonu laczeniowego za pomoca sprezyny. Ponadto wylacznik ma trzpien, zamoco¬ wany do ruchomej tulei, przechodzacy przez obwo¬ dowy rowek wykonany w obudowie, sluzacy do recznego napinania spiralnej sprezyny oraz dwa wkrety, osadzone w tulejach stykowej i nierucho¬ mej, zawierajace osiowe otwory do wprowadzania przewodów elektrycznych. Przez wykonanie czlonu bezwladnosciowego w postaci jednoramiennej dzwigni, zagietej pod katem prostym, wylacznik wedlug wynalazku dziala pod wplywem sil wy¬ stepujacych z dowolnych kierunków. Dlatego tez wylacznik znajduje zastosowanie zarówno w poja¬ zdach drogowych jak i napowietrznych. Ponadto dzieki temu, ze zalaczanie wylacznika dokonuje sie za pomoca trzpienia napinajacego spiralna sprezyne a nie za pomoca dzwigni, eliminuje sie calkowicie niebezpieczenstwo samoczynnego po- 87 96487 964 3 "wtórnego wlaczenia wylacznika w przypadku zde¬ rzenia pojazdu.Wynalazek zostanie ponizej szczególowo obja¬ sniony w przykladzie wykonania pokazanym na rysunku na którym fig. 1 — przedstawia schema¬ tycznie wylacznik w przekroju podluznym, a fig. 2 — wylacznik w przekroju poprzecznym w stanie zalaczonym, natomiast fig. 3 i fig. 4 — od¬ powiednio, wylacznik w przekroju podluznym i po¬ przecznym w stanie wylaczonym.Wylacznik sklada sie z dwóch podstawowych czlonów: laczeniowego i bezwladnosciowego. Jeden sfyk.pr^i.cjjnmy czlonu laczeniowego sklada sie z ru- cti^nie^ J1^^ JJTo^Szonej, za pomoca gwintu, na trzpieniu 13 nieruchomej tulei 10 zamocowanej trwale w cylindrycznej obudowie 3 wylacznika.Miedz^^ttlrfjiiril; i * tuleja 10 umieszczona jest spiral¬ na sprezyna t2, która jednym koncem zamocowana jest do tulei 4 a drugim do tulei 10. Drugi styk ruchomy sklada sie z tulei 14} osadzonej, poprzez tuleje izolacyjna 9, w obudowie 3 i ze sprezyny srubowej 18 umieszczonej miedzy kolnierzem tulei 14 i tuleja izolacyjna 9. Sprezyna 18 zapewnia prawidlowy zestyk elektryczny czlonu laczeniowego.Ruchoma tuleja 4 posiada zamocowany trwale trzpien 16, sluzacy do recznego napinania sprezyny spiralnej 12. W tulejach 10 i 14 osadzone sa wkrety 11, zawierajace osiowe otwory do wprowadzania przewodów elektrycznych. Czlon bezwladnosciowy stanowi, wygieta pod katem prostym jednora- mienna dzwignia 1 z zamocowanym na jednym koncu ciezarem 2 a której drugi koniec zakonczony jest okragla stopka 5. Stopka 5 umieszczona jest w kolistym wystepie 17 obudowy 3.Stopka 5 dociskana jest do tulei 4 za pomoca spre¬ zyny 8 poprzez metalowa kulke 6, która w stanie zalaczonym wylacznika, znajduje sie we wglebie¬ niu wykonanym w ruchomej tulei 4. Nacisk spre¬ zyny 8 na stopke 5 regulowany jest nagwintowana tuleja 7. Ponadto obudowa 3 posiada obwodowy rowek 15 przez który; przechodzi trzpien 16. Sze¬ rokosc rowka 15 dobiera sie w zaleznosci od za¬ danej przerwy miedzy tuleja 4 i tuleja 14. Wy¬ lacznik mozna montowac w dowolnym polozeniu, 4 najkorzystniej tak aby wkret 11 tulei 14 byl sztyw¬ no polaczony z zaciskiem baterii.Dzialanie wylacznika jest nastepujace. W przy¬ padku zderzenia pojazdu z przeszkoda, nastepuje wychylenie dzwigni 1. Kulka 6 unosi sie do góry i odblokowuje tuleje 4*. Sprezyna spiralna zostaje zwolniona przez co tuleja 4 przesuwa sie w kie¬ runku tulei 10. Plaszczyzny stykowe oddalaja sie od siebie i zostaje przerwany obwód baterii.Wlaczanite wylacznika dokonuje sie recznie przez przekrecenie trzpienia 16 o 90°. PL