Przedmiotem wynalazku jest zawór chlodzony obiegiem plynu, do silnika spalinowego na przy¬ klad wysokopreznego, zawierajacego trzon z we¬ wnetrznymi kanalami doprowadzajacymi i odpro¬ wadzajacymi plyn chlodzacy oraz wymienny grzy¬ bek zawierajacy komore wewnetrzna, laczaca sie z wspomnianymi kanalami, oraz sposób wytwa¬ rzania zaworu chlodzonego obiegiem plynu.Znane dotychczas zawory tego typu maja sze¬ reg wad. Polaczenie pomiedzy grzybkiem a trzo¬ nem jest trudne do wykonania, a poza tym jest rzecza trudna uzyskac, a w szczególnosci zacho¬ wac idealna szczelnosc. Doswiadczenie wykazalo, ze po dluzszym lub krótszym czasie pracy, w po¬ laczeniu powstaja przecieki cieczy chlodzacej, któ¬ ra przenika do cylindrów i w wysokim stopniu szkodzi pracy silnika. Poza tym, ze wzgledu na bardzo wysokie temperatury, wydrazony wewnatrz grzybek zaworu szybko sie odksztalca i tym sa¬ mym nie dolega dokladnie do swego osadzenia podczas zamkniecia. Rózne rozwiazania, stosowane dotychczas w celu polepszenia szczelnosci i zapo¬ biezenia odksztalceniu grzybka zaworu, okazaly sie trudne do zrealizowania w praktyce oraz ko¬ sztowne i nie rozwiazaly równoczesnie problemów w sposób zadowalajacy, w szczególnosci ze wzgle¬ du na uderzenia i wysoka temperature pracy, na które zawór jest narazony.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych wad.Istota wynalazku polega na tym, ze trzon za¬ woru jest wyposazony w poblizu jednego ze swych konców w czesc gwintowana podczas, gdy grzy¬ bek zaworu ma osiowe wytoczenie gwintowane, znajdujace sie w tej czesci grzybka, która tworzy wieniec i jest przewidziane do wkrecenia czesci gwintowanej trzonu. Gwinty wewnetrzny i ze¬ wnetrzny maja ustalony wstepnie luz. Grzybek i trzon sa ze soba polaczone za pomoca lutowa¬ nia, przy czym lut wypelnia szczeliny tego pola¬ czenia, a w szczególnosci szczeliny pomiedzy gwin¬ tami.Wynalazek obejmuje równiez sposób wytwarza¬ nia zaworu wedlug wynalazku, który polega na polaczeniu grzybka z trzonem przez nakrecenie na czesc gwintowana, znajdujaca sie na obwodzie trzonu w sasiedztwie jednego jego konca, osio¬ wego wytoczenia gwintowanego, znajdujacego sie wewnatrz tej czesci grzybka zaworu, która tworzy wieniec i laczacego sie z komora wewnetrzna, przy czym gwinty wewnetrzny i zewnetrzny maja usta¬ lony wstepnie luz, wypelniany nastepnie przez lut wplywajacy w szczeliny tego polaczenia, a w szcze¬ gólnosci w szczeliny pomiedzy wspomnianymi gwintami, co powoduje unieruchomienie grzybka na trzonie zaworu i daje polaczenie calkowicie szczelne. Skrecanie grzybka z trzonem jest pro¬ stym sposobem polaczenia, podczas gdy lutowa¬ nie zespala w sposób scisly grzybek z trzonem, zapewniajac doskonala szczelnosc. 87 688s Sposób wedlug wynalazku ma wiec zalete znacz¬ nego uproszczenia produkcji zaworów chlodzonych obiegiem plynu i wyklucza jakakolwiek mozli¬ wosc rozlaczenia lub przecieku nawet po bardzo dlugim okresie czasu w jak najtrudniejszych wa¬ runkach pracy. Lutowanie wykonuje sie umie¬ szczajac pierscienie lutu na trzonie lub w grzyb¬ ku w poblizu gwintów, a nastepnie, po skreceniu grzybka z trzonem, wyposazonych we wspomnia¬ ne pierscienie, zawór poddaje sie miejscowemu 10 dzialaniu ciepla w ten sposób, aby spowodowac stopienie lutu i jego przenikniecie przez wlosko- watosc lub przez sile ciezkosci w szczeliny wspom¬ nianego polaczenia gwintowanego. W tym celu korzystne jest umiescic zawcr w pozycji pio- 15 nowej grzybkiem ku gerze. Lut w postaci przy¬ kladowo pierscieni moze byc umieszczony w latwy sposób wewnatrz grzybka lub na trzonie przed ich skreceniem, . nastepnie lut sie stapia przez zwykle podgrzanie zaworu skreconego w ten spo- 20 sób. Podgrzewanie zaworu wykonuje sie przez in¬ dukcje, co ma te zalete, ze uzyskuje sie szybkie zagrzanie metalu w glebi zaworu, to znaczy w strefie gwintów, gdzie znajduja sie pierscienie lutu. Podczas nakrecania gwint'w grzybka i trzo- 25 nu, na wewnetrzna strone wspomnianej komory, odpowiadajacej plycie grzybka, i w srodkowej czesci tej strony, wywiera sie nacisk wstepny skierowany wzdluz osi trzonu. Nacisk wstepny wywarty na plyte grzybka zaworu zapobiega jej 30 odksztalceniu przez powtarzane zginanie, co umo¬ zliwia równoczesnie wytrzymane wysokich cisnien pulsujacych, którym poddawany jest zawór.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 35 przedstawia fragment zaworu przed lutowaniem, w przekroju pionowym, fig. 2 — ten sam zawór w stanie wykonczonym, w przekroju pionowym.Zawór wylotowy 1 do silnika wysokopreznego jest utworzony przez trzon 2, z dwoma wewnetrzny- 40 mi kanalami wspólsrodkowymi 3 i 4 polaczonymi z obiegiem plynu chlodzacego, nie pokazanym na rysunku oraz przez nakrecany grzybek 5 wypo¬ sazony w komore wewnetrzna 6. Pierscieniowa przylgnia 7 zaworu dotyka, w czasie cyklu zam- 45 kniecia, do gniazda zaworu, znajdujacego sie w glowicy cylindra nie przedstawionej na rysun¬ ku. Grzybek 5, w czesci 5a tworzacej wieniec, jest wyposazony w gwintowane wytoczenie osio¬ we 8 dochodzace do komory 6, w które wkrecona 50 zostaje czesc gwintowana 9 trzonu 2. Oba gwinty odpowiadajace wytoczeniu 8 i czesci 9, pomimo, ze maja ten sam skok gwintu, to jednakze nie pa¬ suja calkiem scisle do siebie i maja celowo po¬ zostawiony luz miedzy nimi. Poza czescia gwin- 55 towana 9, trzon 2 ma przedluzenie 10 o srednicy znacznie mniejszej od czesci gwintowanej, w celu umozliwienia przejscia przez wytoczenie 8 i wej¬ scia do komory 6. Przedluzenie 10 ma jeden lub kilka na przyklad cztery otwory 11 i 12 laczace 60 kanaly 3 i 4 odpowiednio z komora 6. Poza tym, przedluzenie 10 ma taka dlugosc, ze gdy trzon zaworu jest wkrecony do konca w grzybek, to znaczy przed zetknieciem sie plaszczyzny 13 grzyb¬ ka z wytoczeniem 14 trzonu, to jego koniec 10?* gg 87 688 4 opiera sie o plaska scianke 6a komory 6, a wiec o plyte 5b grzybka 5. Przedluzenie to umozliwia wiec docisniecie grzybka do trzonu i nadanie ply¬ cie 5b naprezenia wstepnego o wielkosci nastaw- nej, poniewaz jest ona uzalezniona od s;ly dokre¬ cania. W poblizu plaszczyzny 13 grzybka oraz wy¬ toczenia 14 trzonu przewidziano rcwniez odpo¬ wiednie rowki 15 i 16 na umieszczeni lutu.Zamocowanie grzybka na trzonie polega na tym, ze na przedluzeniu 10 oraz w rowku 15 grzybka lub w rowku 16 trzonu umieszcza sie pierscienie lutu 17 i 18, a nastepnie wkreca sie trzon w grzybek, az do odarcia sie konca IGa przedluzenia 10 o sciane 6a komory 6 i dociska sie je z dostateczna sila, aby uzyskac odksztalce¬ nie wstepne plyty 5b zapobiegajace pózniejszemu odksztalceniu pod wplywem wysokich cisnien, którym grzybek jest poddawany w czasie pracy.Po skreceniu grzybka z trzonem i po oparciu konca trzonu o dno grzybka, zawcr poddaje sie miejscowemu dzialaniu ciepla, na przyklad przez grzanie indukcyjne, aby spowodowac stopienie sie lutu, który przez wloskowatosc przenika do szcze¬ lin pomiedzy trzonem a grzybkiem, a wiec w szcze¬ liny miedzy gwintem wytoczenia osiowego 8 a cze¬ scia gwintowana 9, jak równiez w szczeline po¬ miedzy plaszczyzna 13 a wytoczeniem 14. Po ochlodzeniu zawcr ma wyglad przedstawiony w przekroju na fig. 2, to znaczy, ze trzon i grzy¬ bek zostaly scisle ze soba polaczone w sposób trwaly i calkowicie szczelny przez lut, który wy¬ pelnil calkowicie wszystkie szczeliny. Wielkosc luzu pomiedzy gwintami jest ustalona doswiad¬ czalnie i zalezy zasadniczo od plynnosci lutu, to znaczy od jego rodzaju i od temperatury, która osiaga w czasie topnienia. Naprezenie wstepne równiez powinno byc ustalone wstepnie, aby za¬ pobiec odklejaniu sie lub podniesieniu dna zawo¬ ru na skutek odksztalcenia cieplnego. Odklejenie takie moze spowodowac uderzenie dna zaworu o trzon i powodowac erozje* przez kawitacje na skutek dzialania plynu chlodzacego.Sposób wedlug wynalazku umozliwia otrzyma¬ nie, niezwykle latwo i tanio zaworu chlodzonego obiegiem plynu, skladajacego sie z dwóch czesci scisle ze soba polaczonych w sposób idealnie szczelny, którego grzybek jest praktycznie, calko¬ wicie odporny na odksztalcenia ze wzgledu na docisniecie konca trzonu do dna grzybka. Zamiast podgrzewania indukcyjnego mozna równiez za¬ stosowac jakikolwiek inny odpowiedni sposób podgrzewania miejscowego, a w szczególnosci pod¬ grzewania palnikiem. PL