Przedmiotem wynalazku jest permeametr skompensowany, sluzacy do pomiarów wielkosci magnetycznych próbek materialów, zwlaszcza o malych wymiarach.Znany jest permeametr skompensowany systemu Picou — llliovici, zawierajacy obwód magnetyczny skladajacy sie z jarzma z nawinietym na nim uzwojeniem kompensujacym oraz uzwojenia magnesujacego nawinietego na badana próbke. Wartosc pradu uzwojenia kompensujacego dobiera sie tak, by jego przeplyw byl równy spadkowi napiecia magnetycznego w jarzmie obwodu magnetycznego i szczelinie utworzonej w miejscu styku jarzma z próbka, przy danej wartosci indukcji. W&dy przeplyw uzwojenia magnesujacego jest równy spadkowi napiecia magnetycznego w badanej próbce, a wplyw pozostalych czesci magnetowodu jest skompenso¬ wany przez prad uzwojenia kompensujacego. Wstanie kompensacji spadek napiecia magnetycznego na koncach próbki jest równy zeru. Do sprawdzenia poprawnosci kompensacji permeametr zawiera potencjometr magnetycz¬ ny.Stosowanie takiego permeametru jest jednak ograniczone ze wzgledu na stosowanie galwanometru pelznego, który wlaczany jest do uzwojenia potencjometru magnetycznego w czasie kompensowania, a potem przelaczany do uzwojenia pomiarowego dla pomiaru indukcji. Ze wzgledu na ten miernik, konieczne jest w czasie pomiaru przelaczenie kierunku pradu. Regulacja pradu magnesowania oraz niezaleznie pradu kompensujacego przy ciaglym przelaczaniu kierunku tego pradu jest dosc skomplikowana nawet przy zastosowaniu specjalnych przelaczników, totez permeametr ten nie znajduje szerszego zastosowania.Znana jest takze konstrukcja permeametru wedlug polskiego opisu patentowego nr 73379, posiadajaca w obwodzie magnetycznym dodatkowa szczeline z umieszczonym w niej hallotronem do pomiaru indukcji.Wedlug wynalazku, w szczelinie jarzma potencjometru magnetycznego umieszczony jest drugi hallotron do kompensacji, którego wyjscie bezposrednio lub poprzez wzmacniacz polaczone jest z miernikiem magnetoelek- trycznym lub z ukladem sterowania typu nadaznego, regulujacym w sposób automatyczny wartosc pradu kompensujacego.Przedmiot wynalazku jest blizej omówiony w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przedstawia permeametr w postaci schematu blokowego, zas fig. 2 inny przyklad wykonania permeametrów magnetycznych w sposób automatyczny, takze w postaci schematu blokowego.2 87 525 Jak uwidoczniono na fig. 1 obwód magnetyczny permeametru sklada sie z jarzma 1 i próbki 2 dociskanej do tego jarzma. Na jarzmie nawiniete jest uzwojenie kompensujace 3 polaczone ze zródlem pradu stalego 4 poprzez rezystor regulacyjny 5. Próbka 2 umieszczona jest wewnatrz cewki magnesujacej 6 i polaczona jest z tym samym zródlem pradu stalego 4 poprzez drugi rezystor reguiacyjny 7 i amperomierz 8. W szczelinie pomiarowej obwodu magnetycznego umieszczony jest hallotron 9 typu cienkowarstwowego, zasilany ze zródla 10. Napiecie Halla tego hallotronu mierzone jest dolaczonym do niego miliwoltomierzem 12 poprzez wzmacniacz 13.W przypadku zastosowania miernika cyfrowego wzmacniacza nie stosuje sie Do próbki 2 w poblizu jej konców przytkniete sa konce jarzma 14 potencjometru magnetycznego, w szczelinie którego znajduje sie drugi hallotron 15 zasilany ze zródla 10. Napiecie Haiia tego hallotronu mierzone jest miliwoltomierzem 16 polaczonym z nim poprzez wzmacniacz 17 przewodami 18.Opisany uklad dziala w sposób nastepujacy. Po wlozeniu próbki 2 do cewki magnesujacej 6 doprowadza sie do niej prad magnesujacy o wartosci regulowanej rezystorem 7. Strumien magnetyczny wytworzony w próbce zamyka sie wówczas przez jarzmo 1 i potencjometr magnetyczny. Hallotron 15 wytwarza wtedy napiecie mierzone miliwoltomierzem 16. Prad plynacy w uzwojeniu kompensujacym 3 reguluje sie za pomoca rezystora regulacyjnego 5, az do momentu uzyskania kompensacji. W miare wzrostu wartosci pradu w uzwojeniu kompensujacym 3, maleja wartosci wskazan miliwoltomierza 16, az do zera w momencie osiagniecia kompensacji, to jest gdy strumien magnetyczny w potencjometrze osiaga wartosc zerowa. Wskazania miliwoltomierza 12 sa proporcjonalne do napiecia Halla, a wiec ze wzgledu na wlasciwosci hallotronu, równiez do indukcji w próbce 2, a zatem miernik ten moze byc wyskalowany bezposrednio w jednostkach indukcji magnetycznej. Natezenie pola magnetycznego próbki jest wprost proporcjonalne do natezenia pola magnesujacego. Obliczyc je mozna ze wskazan amperomierza 8, znajac liczbe zwojów uzwojenia magnesujacego 6 oraz dlugosc próbki 2. Zmieniajac wartosc i zwrot pradu magnesujacego oraz kompensujac za kazdym razem permeametr, mozna wyznaczyc krzywa magnesowania pierwotnego i petle histerezy badanego materiaru.W przypadku zasilania uzwojen kompensujacego 3 i magnesujacego 6 pradem zmiennym stosujac odpowied¬ nie mierniki, mozna wyznaczyc krzywa magnesowania przy okreslonej czestotliwosci.Jak uwidoczniono na fig. 2 uzwojenie magnesujace 6 zasilane jest z zasilacza stalopradowego 4 poprzez uklad regulacyjny 19, sluzacy do nastawiania wartosci pradu magnesowania zgodnie z programem badan, przy czym czynnosc ta moze byc wykonywana calkowicie automatycznie, jesli uklad ten bedzie wykonany jako programowy. Prad uzwojenia kompensujacego 3 zwiekszany jest automatycznie za pomoca ukladu sterowania 20 typu nadaznego w taki sposób, by spadek napiecia magnetycznego na koncach próbki 2 byl równy zeru. Uklad sterowania 20 jako wejsciowy sygnal uchybu ma doprowadzone napiecie z hallotronu 15 i reguluje wartosc pradu kompensujacego tak, by dla kazdej wartosci pradu magnesujacego uklad permeametru byl skompensowa¬ ny.Dla rejestracji krzywej magnesowania za pomoca rejestratora XY 21, jego zaciski X polaczone sa z zaciskami rezystora 22 wlaczonego w szereg z uzwojeniem magnesujacym, zas zaciski Y z przewodami napiecio¬ wymi 11 hallotronu 9.Niezaleznie od rejestracji krzywej magnesowania mozna dokonywac pomiaru indukcji miliwoltomierzem 12 i pomiaru natezenia pradu magnesowania w próbce za pomoca amperomierza 8. /e JZ ¦fS ¦ -' i. 2- nr^rr\ .s V-_L A -Ó&-1 h: I fo2 PL