Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ciagle¬ go radiometrycznego oznaczania skladu chemicznego materialów sypkich zwlaszcza oznaczania zawartosci wapnia i zelaza w mace surowcowej do produkcji cementu, dla umozliwienia biezacej kontroli pro¬ cesu technologicznego.Znane z patentu francuskiego nr 1.468.934 urza¬ dzenie do ciaglego oznaczania skladu chemicznego mieszanin, zwlaszcza surowców do produkcji ce¬ mentu, sklada sie z urzadzenia do periodycznego lub ciaglego pobierania próbek materialu oraz transportera kierujacego w sposób ciagly struge ba¬ danego materialu ponad glowica pomiarowa. Bada¬ ny material przesuwa sie wzdluz cylindrycznej ryn¬ ny transportera, zaopatrzonej w okienko z materialu przepuszczajacego rentgenowskie promieniowanie charakterystyczne, np. z berylu, znajdujacego sie bezposrednio nad glowica pomiarowa. Wibracje rynny transportera zapewnione sa za pomoca od¬ powiednich znanych sposobów a czestotliwosc wi¬ bracji dobiera sie eksperymentalnie, dostosowujac ja do rodzaju materialu. W sklad urzadzenia wcho¬ dzi znana aparatura elektroniczna do opracowywa¬ nia informacji zawartych w impulsach wychodza¬ cych z licznika i do przetwarzania tych informacji na odpowiedni sygnal w celu zarejestrowania lub Skierowania do urzadzenia sterujacego.Niedostatki tego znanego urzadzenia do oznacza¬ nia skladu chemicznego materialów wieloskladni¬ kowych wynikaja z tego, ze urzadzenie to jest stacjonarne i umozliwia oznaczanie wylacznie su¬ rowca z jednej nitki technologicznej. W przypadku zbrylenia lub zawilgocenia surowca konieczne jest zainstalowanie dodatkowo urzadzenia suszacego aby zapewnic równomierny przeplyw materialu. W roz¬ wiazaniu znanym autorzy przewidzieli regulacje po¬ lozenia glowicy pomiarowej ale nie podali tech¬ nicznego rozwiazania tego problemu. Nie przewie dziano natomiast latwej wymiany okienka pomia¬ rowego, którego powierzchnia ulega zuzyciu przez przesuwajaca sie po nim struge materialu, co powoduje zmiane przepuszczalnosci dla promienio¬ wania pierwotnego i wtórnego i w zwiazku z tym powstanie dodatkowych bledów oznaczenia skladu chemicznego.Celem wynalazku jest umozliwienie prowadzenia radiometrycznego oznaczania skladu chemicznego badanego materialu o róznych wlasnosciach fizycz¬ nych w kilku nitkach technologicznych.Istota wynalazku polega na opracowaniu urza¬ dzenia pomiarowego, w którym podstawa wibra¬ cyjnego transportera badanego materialu oraz glo¬ wica pomiarowa wraz z obudowa osadzone sa na wózku jezdnym. Zespól wibratora i rynny trans¬ portera zamocowany jest obrotowo na bolcach nas¬ tawnika kata nachylenia rynny do podstawy trans¬ portera badanego materialu. Rynna transportera mniej wiecej w srodku swojej dlugosci zawiera w dnie wymienna kasete z okienkiem pomiarowym, a w górnej czesci osiowo z okienkiem pomiarowym 87 48487 484 ma wziernik. Pod okienkiem pomiarowym, równo¬ legle do niego zamocowana jest glowica pomiarowa w obudowie, której podstawa spoczywa na wózku jezdnym, przy czym zachowana, Jest osiowosc okienka pomiarowego oraz zródla radioizotopowego, stanowiacego czesc glowicy pomiarowej. Obudowa glowicy, mocowana do wózka jezdnego za pomoca wkretów regulacyjnych, zlozona jest z wahliwego uchwytu, osadzonego obrotowo w górnym lozu zes¬ polu regulacji polozenia oraz z plyty podstawy, przy czym loze i podstawa polaczone sa suwliwie, a ich wzajemne polozenie ustalane jest poprzez obrót dzwigni, sztywno zwiazanej z krzywka, osa¬ dzona w podstawie i dociskana sprezynami do rolki, osadzonej w górnym lozu.Zaleta urzadzenia, wedlug wynalazku, jest moz¬ liwosc jego przemieszczania, co pozwala na ekono¬ miczne wykorzystanie go do oznaczania skladu che¬ micznego materialów w kilku nitkach technologicz¬ nych. Konstrukcja urzadzenia umozliwia szybkie 1 latwe ustawienie transportera pod katem dosto¬ sowanym do rodzaju istopnia zawilgocenia materia¬ lu, zapewniajac tym jego równomierny przeplyw.W urzadzeniu wedlug wynalazku, zapewniono mozli¬ wosc regulacji polozenia glowicy dla ustawienia | odtwarzalnosci geometrii pomiarowej czyli wza¬ jemnego usytuowania okienka transportera i okien¬ ka licznika impulsów, na którym zamocowane jest zródlo radioizotopowe. Dodatkowo zaleta urzadzenia jest to, ze kaseta z okienkiem pomiarowym moze byc okresowo wymieniana, co eliminuje blad ozna¬ czenia wynikajacy ze zmiany przepuszczalnosci zuzytego okienka.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju pionowym, fig. 2 — glowice pomiarowa w przekroju piono¬ wym, a fig. 3 — dolna plyte transportera z wy-j miennym okienkiem pomiarowym w rzucie akso- nometrycznym. Reprezentatywne próbki materialu podawane sa do leja zsypowego 1 pod którego wy¬ lot 2 podstawiony jest przewozny zespól pomiarowy skladajacy sie z wózka jezdnego 3, na którym oparta jest obudowa 4 glowicy pomiarowej 5. Na podklad¬ kach amortyzacyjnych 6 oparte sa wsporniki 7, na których zamocowany jest wibrator 8, przy czym zwora 9 wibratora 8 polaczona jest sztywno z rynna transportera 10. Wibrator 8 wraz z rynna transpor¬ tera 10 zamocowany jest obrotowo wzgledem wsporników 7 za pomoca nastawnika 11 kata na¬ chylenia rynny 10. Nastawnik 11 sklada sie z dwu wspólosiowych, gwintowanych bolców 12, dwu kla¬ mek 13 nakrecanych na bolce 12 i katowego wskaz¬ nika 14. Rynna transportera 10, w ksztalcie pros¬ tokatnej rury, posiada mniej wiecej w polowie swojej dlugosci wymienne okienko pomia¬ rowe 15, osadzone w kasecie 16. W górnej czesci rynny 10 wspólosiowo z okienkiem pomiarowym 15 osadzony jest wziernik 17 wykonany z materialu przezroczystego. Glowica pomiarowa 5 sklada sie z licznika proporcjonalnego z przedwzmacniaczem 18 i zródla radioizotopowego 19. Obudowa 4 glowicy sklada sie z zespolu 20 regulacji polozenia glo¬ wicy 5, wahliwego uchwytu 21 glowicy 5 oraz plyty podstawy 22. Polozenie obudowy 4 wzgledem rynny transportera 10 ustalane jest wkretami regulacyj- nymi 23, umieszczonymi na wózku jezdnym 3. Zes¬ pól 20 regulacji polozenia glowicy 5 sklada sie z loza górnego 24, osadzonego suwliwie na pretach i polaczonego sprezynami 26 z plyta podstawy 22. Rolka 27 górnego loza 24 dociskana jest od dolu krzywka 28, osadzona w plycie podstawy 22, umozliwiajaca przez obrót dzwigni 29 latwe i szyb* kie opuszczanie loza 24. Precyzyjne ustawienie po¬ lozenia loza 24 zapewnia pierscien 30, osadzony na oprawie 31 rolki 27, Impulsy z przedwzmacniacza 18 przekazywane sa do znanej, niepokazanej na rysunku aparatury elektronicznej, przetwarzajace) je na wynik oznaczenia skladu chemicznego bada¬ nego materialu.Oznaczanie skladu chemicznego badanego mate- rialu sypkiego np. oznaczanie zawartosci wapnia i zelaza w mace surowcowej przy uzyciu urzadze¬ nia, wedlug wynalazku, polega na pomiarze cia¬ glym, natezenia promieniowania charakterystyczne* go np. serii K wapnia oraz serii K zelaza i man- ganu wzbudzonego w próbce za pomoca promie¬ niowania ze zródla radioizotopowego np. Cd-109.Badany material podawany jest przez zespól 66 pobierania i usredniania próbek do leja zsypowego a stad do transportera wibracyjnego, którego rynna te zsypowa przesuwa sie w sposób ciagly, w stalej odleglosci od glowicy pomiarowej. Z glowicy* im¬ pulsy elektryczne podawane sa na znana aparature; elektroniczna a nastepnie do urzadzenia wylicza- jaco-rejestrujacego typu analogowego lub cyfrowe- w go, przedstawiajacego wynik oznaczenia w procen¬ tach zawartosci wagowej wapnia i zelaza. PL