Opis patentowy opublikowano: 15.12.1977 87351 MKP E21c 27/18 Int. Cl2. E21C 27/18 CZYTELNIA U rzec j !\.v-*-..tewego ft)'^ij; ILi.;i.;;s|Hiiiq Lmtiwtj Twórcywynalazku: Waclaw Warachim, Jan Fedyszak, Hubert Szopka, Marek Kumosinski Uprawniony z patentu: Centralny Osrodek Projektowo-Konstrukcyjny Maszyn Górniczych „Komag", Gliwice (Polska) Strug weglowy Wynalazek dotyczy struga weglowego z nozami aktywnymi napedzanymi hydraulicznie.Znane sa strugi weglowe majace noze aktywne, to jest zespoly nozy z silownikami hydraulicznymi urabiajace wegiel nie tylko biernie w wyniku posuwu glowicy struga wzdluz urabianej sciany, lecz równiez wlasnym indywidualnym dzialaniem. Nóz aktywny napotkawszy wiekszy opór cofa sie w stosunku do posuwajacej sie glowicy wtlaczajac tlok swego silownika w glab cylindra. W wyniku sprzezenia zwrotnego silownika ze sterujacym go rozdzielaczem hydraulicznym komora podtlokowa silownika zostaje polaczona z zasilaniem i nóz wysuwa sie majac zwiekszona sile urabiania. Wedlug patentu nr 71 636 to sprzezenie zwrotne nie jest mechaniczne lecz hydrauliczne i dzieki temu dziala wlacznie z procesem, przesterowania wprost blyskawicznie.Strug zaopatrzony w noze aktywne dziala skutecznie pokonujac róznice w urabialnosci wegla w róznych miejscach pokladu. Zdarzaja sie jednak przypadki, ze nie moze on pokonac oporu tak zwanych przerostów kamienia zawartych w pokladzie weglowym. Twardego kamienia nie powinno sie urabiac jak urabia sie wegiel, lecz nalezy go skruszyc.Wynalazek polega na zastosowaniu w tym celu w strugu weglowym zaopatrzonym w noze aktywne mlotków kruszacych. W niniejszym opisie wyrazenie nóz aktywny oznacza caly zespól wlacznie z silownikiem hydraulicznym, podobnie jak wyrazenie mlotek oznacza kompletny zespól hydrauliczny.Mlotek stosowany wedlug wynalazku w istocie swej malo sie rózni od noza aktywnego. Jest on równiez zaopatrzony w nóz lub w podobne narzedzie kruszace. Jego silownik jest sterowany takim samym rozdzielaczem, z którym jest on sprzezony zwrotnie na drodze hydraulicznej. Róznice miedzy nimi sa nastepujace. Cofanie tloka noza aktywnego wzgledem posuwajacej sie glowicy jest powodowane oporem napotykanym w pokladzie, a skok noza aktywnego ma dlugosc dostosowana do potrzeb urabiania wegla.Natomiast mlotek powinien wykonywac uderzenia z mozliwie duza czestotliwoscia i dlatego nie moze czekac na wtloczenie spowodowane przez poklad, lecz ma w swym silowniku uklad stale dzialajacy w kierunku wtlaczania tloka w glab silownika z sila znacznie mniejsza niz sila dzialajaca okresowo w kierunku wysuwania2 87 351 tloka w wyniku polaczenia komory podtlokowej z zasilaniem. Uklad ten polega na umieszczeniu w cylindrze komory nadtlokowej stale polaczonej z zasilaniem, w której pelne cisnienie cieczy roboczej dziala na bardzo mala powierzchnie tloka róznicowego. Skok tloka w mlotku jest ponadto znacznie krótszy. Tlok w mlotku nie moze byc polaczony z jego narzedziem kruszacym poniewaz ma on dzialac w charakterze bijaka, który jest niezbednym elementem narzedzi udarowych. Poniewaz dzialanie hydraulicznego sprzezenia zwrotnego oraz przesterowanie zachodza w nader krótkim czasie, czestotliwosc uderzen bijaka—tloka ma rzad wielkosci np. 1000 uderzen na minute.Z tych róznic konstrukcyjnych wynika odmienne dzialanie nozy aktywnych i mlotków. Nóz aktywny wbija sie w poklad i odlupuje bryly wegla, lub zostaje zatrzymany, gdy nie moze sprostac zadaniu. Natomiast mlotek bije niezaleznie od warunków zewnetrznych kruszac przed soba zarówno kamien jak i wegiel.Wazna cecha struga wedlug wynalazku jest nieograniczona i bardzo latwa wymienialnosc w nim nozy aktywnych na mlotki i przeciwnie. Wynika ona z tego, ze rozdzielacze sterujace sa dla tych urzadzen identyczne i nie wymagaja; wymiany, a ponadto wynika z identycznego uksztaltowania tych wymiarów zewnetrznych silowników mlotka i noza aktywnego, które sa decydujace przy montazu. Dzieki temu mozna mlotki dowolnie rozmieszczac miedzy nozami aktywnymi. Np. gdy sie okaze, ze przerosty twardego kamienia wystepuja glównie na pewnym poziomie, umieszcza sie mlotki miedzy nozami aktywnymi glównie na tym poziomie. Nie nalezy wprowadzac zbednej ilosci mlotków na miejsce nozy aktywnych z uwagi na to, ze urabiaja jedynie noze aktywne, a nie mlotki. Ponadto noze aktywne, gdy nie napotykaja oporu, nie pobieraja energii z hydraulicznego ukladu zasilania. Natomiast mlotki pracujac ze stala czestotliwoscia pobieraja energie niezaleznie od tego, czy w danej chwili wykonuja prace uzyteczna.W dalszym rozwinieciu wynalazku zastosowano w strugu uchylne i nastawne polaczenie glowicy, czyli jednostronnego zespolu narzedzi urabiajacych i kruszacych ze srodkowa czescia, czyli korpusem struga.Uchylnosc w plaszczyznie pionowej uzyskano za pomoca przegubu a nastawnosc za pomoca silownika. To rozwiazanie pozwala na skierowanie nozy skosnie w góre lub w dól przy zalozeniu, ze korpus jest poziomy.Dzieki temu mozna latwo korygowac w czasie pracy niekorzystne skierowanie nozy wynikajace z falistosci spagu. Uchylne polaczenie glowicy z korpusem, jednakze nie w plaszczyznie pionowej oraz bez stosowania silownika jest znane w pewnych strugach.Okazalo sie celowe wykorzystanie w strugu wedlug wynalazku cechy znanej z pewnych strugów statycz¬ nych, która jest nastawnosc wysokosci glowicy w dostosowaniu do zamierzonej wysokosci zabioru. Po zdjeciu pokrywy glowicy na jej miejsce zaklada sie segment z takimi samymi narzedziami jakie ma cala glowica i laczy sie te przyrzady hydrauliczne z caloscia ukladu, a nastepnie zaklada sie na wierzch pokrywe uzyskujac wyzsza glowice. Segmenty moga miec rózna grubosc i rózna ilosc narzedzi, a ponadto mozna zakladac wiecej niz jeden segment.Glówna zaleta struga wedlug wynalazku jest jego zdolnosc do urabiania pokladów wegla z twardymi przerostami, w których znane strugi zawodza. Dalsza zaleta jest mozliwosc nastawiania kierunku dzialania nozy w pionie. Zalety te decyduja o wybitnej przewadze struga wedlug wynalazku nad strugami znanymi.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat hydrauliczny struga z uwidocznionymi przykladowo schematami jednego noza aktywnego i jednego mlotka, a fig. 2 przedsta¬ wia strug w widoku z boku.Przedstawione na fig. 1 przewód zasilajacy 1 i przewód splywowy 2 maja rozgalezienia do licznych nozy lub mlotków jednej z dwóch glowic struga uwidocznionej na rysunku. Rozdzielacze sterujace 3 sa takie same w zespole noza aktywnego 4 jak i mlotka 5. Schemat mlotka 5 wykazuje stale polaczenie 6 z zasilaniem, którego nie ma nóz aktywny 4, oraz luke miedzy tlokiem—bijakiem 7, a narzedziem kruszacym 8 mlotka.Schemat fig. 1 nie wymaga dalszego wyjasniania szczególów na nim zaznaczonych zgodnie z przyjetymi zasadami sporzadzania schematów hydraulicznych, jak np. przewody robocze sa rysowane pelna linia, a przewody nalezace do sprzezenia zwrotnego linia przerywana itp.Strug o dzialaniu dwustronnym dzieki dwóm glowicom przedstawiony schematycznie na fig. 2 ma polaczenia glowic z korpusem uchylne w przegubach 9 i nastawiane silownikami 10. Pod pokrywami 11 sa zalozone odejmowane segmenty 12, które moga miec rozmaita grubosc i których moze byc dowolna ilosc. PL