Przedmiotem wynalazku jest elektroda jonoselektywna przeznaczona do oznaczenia malych stezen jonów w roztworach.Znane i stosowane dotychczas elektrody jonoselektywne, o róznych zasadach dzialania i konstrukcjach, zawieraja jako podstawowy element skladowy ciekly wymieniacz jonowy warunkujacy funkcje elektrody. Usy¬ tuowany on jest rozdzielnie w stosunku do metalicznego elementu elektrody, który z kolei jest zanurzony swo¬ bodnie w roztworze wewnetrznym, majacym stycznosc z plytowa membrana elektrody. Usytuowanie zbiorni¬ ków wymieniacza jonowego i roztworu wewnetrznego wewnatrz elektrody komplikuje jej konstrukcje, nieko¬ rzystnie zwiekszajac gabaryty obudowy elektrody. Umieszczenie swobodne metalicznego elementu elektrody jak i stosowanie cieklego wymieniacza ogranicza mozliwosc wykorzystania elektrody jonoselektywnej w praktyce jedynie do pozycji pionowej. Skomplikowana konstrukcja znacznie utrudnia regeneracje elektrody jonoselektyw¬ nej i zwieksza zuzycie materialów.Celem wynalazku jest skonstruowanie elektrody jonoselektywnej, pelniacej funkcje czujnika na obecnosc jonów w roztworze, niezaleznie od pozycji zajmowanej w momencie wykorzystywania tej elektrody. Poza tym celem jest zmniejszenie wymiarów gabarytowych i skomplikowania wewnetrznej budowy oraz umozliwienie ograniczenia do minimum niezbednych czynnosci przy regeneracji elektrody.Istota wynalazku jest umieszczenie w koncówce elektrody, rozdzielnie polaczonej z obudowa i tworzacej pojedynczy zbiornik, porowatej masy obojetnej chemicznie, która jest nasycona wymieniaczem jonowym i bez¬ posrednio styka sie z knotem pelniacym funkcje membrany. Wewnatrz masy usytuowany jest przewód metalowy elektrody, który laczy knot z kablem koncentrycznym zajmujacym osiowe polozenie wewnatrz obudowy. Knot elektrody, umieszczony szczelnie w obudowie, ma ksztalt wydluzony i jednym koncem jest wysuniety poza obudowe elektrody.Elektroda jonoselektywna, wedlug wynalazku, moze byc wykorzystywana w dowolnym polozeniu bez obawy przemieszczania czy ubytku wymieniacza jonowego dzieki umieszczeniu go w masie porowatej. Zgroma¬ dzenie elementów skladowych w koncówce elektrody, a mianowicie masy porowatej nasyconej wymieniaczem w jednym zbiorniku, przewodu metalowego, elektrody wewnatrz tej masy i knota stykajacego sie bezposrednio1 86479 z porowata masa, pozwolilo w duzym stopniu uproscic konstrukcje wewnetrzna elektrody i zminimalizowac wymiary gabarytowe calej elektrody. Rozlacznosc koncówki z obudowa elektrody umozliwia szybkie wykony¬ wanie czynnosci zwiazanych z regeneracja elektrody. Regeneracja moze byc dokonywana w prosty sposób po¬ przez zanurzenie koncówki elektrody w wymieniaczu, który dzieki nasiakliwosci knota przedostaje sie do masy porowatej lub przez wlewanie wymieniacza od strony knota. Prostota konstrukcji I dzialanie niezalezne od pozycji elektrody zwieksza jej przydatnosc w praktyce i eliminuje szereg warunków dotyczacych wykorzystywa¬ nia elektrody jonoselektywnej. Niewatpliwa zaleta jest zwiekszenie bezpieczenstwa stosowania elektrody z uwagi na wyeliminowanie roztworu wewnetrznego, który stanowily rózne plyny zrace. Ponadto stosowanie elektrody nie zmienia skladu badanego roztworu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia elektro¬ de jonoselektywna w przekroju podluznym. Elektroda jonoselektywna sklada sie z rurowej obudowy 1 wykona¬ nej z obojetnego na kwasy i zasady tworzywa. Jest zakonczona z jednej strony dekiem 2, w którym jest wykona¬ ny centrycznie przelotowy otwór 3. Z drugiej strony obudowe 1 zamyka koncówka 4 o malej zwilzalnosci, hydrofobowa i korzystnie teflonowa. Koncówka 4 majaca postac kubka jest polaczona z obudowa 1 w sposób rozlaczny i ma w dennej czesci wykonany przelotowy otwór 5 usytuowany centrycznie. W otworze 5 jest umieszczony szczelnie knot 6, pelniacy funkcje membrany. Knot 6, korzystnie wykonany z nasiakliwego tworzy¬ wa naturalnego lub sztucznego, obojetnego chemicznie, ma ksztalt wydluzony i wystaje poza koncówke 4 elektrody. Z knotem 6 bezposrednio laczy sie metalowy przewód 7, korzystnie wykonany z platyny, spelniajacy role elektrody metalicznej. Metalowy przewód 7 usytuowany jest osiowo wewnatrz koncówki 4 tworzacej zbior¬ nik wewnetrzny wypelniony porowata masa 8, obojetna chemicznie i korzystnie wykonana z materialu synte¬ tycznego, która jest nasycona wymieniaczem. Stad usytuowany w koncówce 4 przewód 7 styka sie bezposrednio z wymieniaczem swoja powierzchnia. Drugi koniec metalowego przewodu 7 jest z kolei polaczony trwale z kon¬ centrycznym kablem 9, umieszczonym we wnetrzu obudowy 1 stanowiacy wolna przestrzen 10. Koncentryczny kabel 9, usytuowany wzdluz osi obudowy 1, jest szczelnie zamocowany w otworze 3 dekla 2 i wyprowadzony poza obudowe 1 elektrody.Dzialanie elektrody jonoselektywnej, wedlug wynalazku, polega na wykazywaniu róznicy potencjalów ladunków elektrycznych badanego roztworu i wymieniacz elektrody, która powstaje po zanurzeniu knota 6 w badanym roztworze/Odczytu dokonuje sie na przyrzadach*pomiarowych, z którymi elektroda jest polaczona przy pomocy koncentrycznego kabla 9.Zastosowanie elektrody jonoselektywnej do bezposredniego oznaczania jonów w roztworze pozwala na oznaczenie zawartosci jednegojonu w tym roztworze, w zakresie stezen od 1 do 10^s mol/dm3.Elektroda jonoselektywna moze równiez byc stosowana w charakterze wspólpracujacej z dowolnym typem elektrody porównawczej o stalym potencjale, jako elektroda wskaznikowa w metodach potencjometrycznego miareczkowania. Na przyklad moze wspólpracowac z nasycona elektroda kalomelowa, tworzac ogniwo, którego SEM wyznaczona na dowolnym typie potencjometru jest liniowa funkcja dziesietnego logarytmu aktywnosci lub stezeniajonu o nachyleniu w temperaturze 298°K równym lub bliskim 59/n mV na jednostke logarytmu. 86 479 PL