Przedmiotem wynalazku jest czlon zadajacy, znajdujacy zastosowanie w ukladach automatycznej regulacji zwlaszcza napedów.Znany czlon zadajacy, stanowiacy regulator przyspieszenia w ukladzie regulacji predkosci i przyspieszenia przeksztaltnikowego napedu nawrotnego z rewersem wzbudzenia, zawiera wzmacniacz proporcjonalny i wzmac¬ niacz calkujacy. Jedno wejscie wzmacniacza proporcjonalnego jest polaczone poprzez rezystor z wejsciem zadajacym regulatora i poprzez rezystor sprzegajacy z wyjsciem tego wzmacniacza. Natomiast drugie wejscie wzmacniacza jest polaczone poprzez rezystor z wyjsciem wzmacniacza calkujacego, które stanowi wyjscie regulatora. Wyjscie wzmacniacza proporcjonalnego jest polaczone poprzez dwa równolegle polaczone potencjo¬ metry z masa, oraz stanowi wyjscie do ukladu logicznego. Suwaki potencjometrów sa polaczone z dwoma stykami stalymi przelacznika przyspieszenia, którego styk ruchomy jest polaczony poprzez rezystor z jednym ze styków stalych drugiego przelacznika. Drugi staly styk tego przelacznika jest polaczony z wejsciem sprzegaja¬ cym a styk ruchomy tego przelacznika jest polaczony z wejsciem wzmacniacza calkujacego.Istota wynalazku polega na opracowaniu czlonu zadajacego, w którym wyjscie wzmacniacza calkujacego jest polaczone poprzez inwertor i rezystor z wejsciem wzmacniacza proporcjonalnego. Wyjscie wzmacniacza proporcjonalnego jest polaczone poprzez rezystor z wejsciem Wzmacniacza calkujacego, które to wejscie jest polaczone z wejsciem sledzacym i z wejsciem blokujacym czlonu. Wyjscie wzmacniacza proporcjonalnego jest polaczone z emiterami tranzystora NPN i tranzystora PNP, których kolektory sa oddzielnie polaczone poprzez diody z wejsciem tego wzmacniacza. Baza tranzystora NPN jest polaczona z ujemnym dzielnikiem napiecia, który stanowia korzystnie dwa potencjometry, polaczone szeregowo, laczace ujemny biegun zródla zasilania z punktem zerowym. Baza tranzystora PNP jest polaczona z dodatnim dzielnikiem napiecia, który stanowia korzystnie dwa potencjometry, polaczone szeregowo, laczace biegun dodatni zródla zasilania z punktem zerowym. Ujemny dzielnik napiecia jest polaczony z kolektorem drugiego tranzystora PNP a dodatni dzielnik napiecia z kolektorem drugiego tranzystora NPN. Emitery tych tranzystorów lacza sie z punktem zerowym a ich bazy sa polaczone oddzielnie poprzez rezystory i diody z wejsciem komparatora. Wejscie komparatora jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza calkujacego.2 86117 Zaleta czlonu zadajacego wedlug wynalazku jest umozliwienie zróznicowania przyspieszen i opóznien napedu oraz symetryzacja przyspieszen i opóznien napedu w zaleznosci od potrzeb.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, który przedstawia schemat czlonu. Czlon zawiera wzmacniacz proporcjonalny W,, którego wejscie jest polaczone poprzez rezystor Ri z wejsciem We, czlonu. Wyjscie wzmacniacza W, jest polaczone poprzez rezystor R2 i R3 z punktem zerowym a poprzez rezystor R2 i R4 z wejsciem wzmacniacza calkujacego W2. Wejscie wzmacniacza W2 równiez jest polaczone poprzez rezystor Rs z wejsciem sledzacym czlonu We3 a poprzez rezystor R5 i R6 z wejsciem blokujacym We3 czlonu. Wyjscie wzmacniacza calkujacego W2, stanowiace wyjscie czlonu Wy jest polaczone poprzez inwertor I i rezystor R7 z wejsciem wzmacniacza proporcjonalnego W,. Wyjscie wzmacniacza proporcjo¬ nalnego W, jest polaczone z emiterami tranzystora NPN Jt i z emiterem tranzystora PNP T2. Kolektor tranzystora T, jest polaczony z biegunem dodatnim diody Dt, a kolektor tranzystora T2 z biegunem ujemnym drugiej diody D2. Biegun ujemny diody D, i biegun dodatni diody D2 sa polaczone z wejsciem wzmacniacza proporcjonalnego W,. Baza tranzystora Tt jest polaczona poprzez rezystor R8 z suwakiem potencjometru Pt.Potencjometry P, i P2, polaczone szeregowo i laczace ujemny biegun zródla pradu z punktem zerowym, tworza ujemny dzielnik napiecia. Baza tranzystora T2 jest polaczona poprzez rezystor R9 z suwakiem potencjometru P3.. Potencjometry P3 i P4, polaczone szeregowo i laczace dodatni biegun zródla pradu z punktem zerowym, tworza dodatni dzielnik napiecia. Suwak potencjometru P2 jest polaczony z kolektorem drugiego tranzystora PNP T3 , którego emiter jest polaczony z punktem zerowym. Baza tranzystora T3 jest polaczona poprzez rezystor R10 i diode D3 z wejsciem komparatora K. Suwak potencjometru P4 jest polaczony z kolektorem drugiego tranzystora NPN T4, którego emiter laczy sie z punktem zerowym. Baza tranzystora T4 jest polaczona poprzez rezystor R1X i diode D4 z wyjsciem komparatora K. Wejscie komparatora Kjest polaczone z wyjsciem wzmacniacza calkujacego W2.Dzialanie czlonu zadajacego, wedlug wynalazku, polega na tym, ze na wejscie wzmacniacza proporcjonal¬ nego Wi podaje sie sygnal wymuszajacy W] i inwertowany sygnal wyjsciowy czlonu. Napiecie wyjsciowe wzmacniacza Wt jest funkcja sumy sygnalów wejsciowych wzmacniacza Wt i równa sie zero, gdy suma sygnalów wejsciowych jest równa zero. Natomiast napiecie wyjsciowe jest równe napieciu nasycenia wzmacniacza w pozostalych przypadkach, przy czym znak napiecia wyjsciowego jest inwertowanym znakiem sumy sygnalów wejsciowych. Sygnal wyjsciowy czlonu U2 Ustala sie wtedy, gdy sygnal wyjsciowy wzmacniacza W, jest równy zero, a wiec gdy sygnal wyjsciowy U2 jest proporcjonalny do Ui ze wspólczynnikiem proporcjonalnosci Ri /R7.Pochodna sygnalu wyjsciowego U2 jest proporcjonalna do amplitudy sygnalu wyjsciowego wzmacniacza Wi, który stanowi wzorzec przyspieszenia lub opóznienia, a sygnal wyjsciowy U2 stanowi wzorzec predkosci.Amplitude sygnalu wyjsciowego wzmacniacza Wt wyznacza sie napieciem polaryzacji bazy tranzystora Tx dla ujemnych wartosci a napieciem polaryzacji bazy tranzystora T2 dla dodatnich wartosci.Napiecie bazy tranzystora Ti jest funkcja wspólczynnika podzialu potencjometru funkcja wspólczynników at, cr3, dla U* O, gdzie at — okresla wzorzec opóznienia dla U2 < 0, a3 - wzorzec przyspieszenia dla U2 O. Natomiast napiecie bazy tranzystora T2 jest funkcja wspólczynnika a2 dla U2 O oraz funkcja O, a4 wzorzec przyspieszenia dla U2<0. PL