Przedmiotem wynalazku jest oscylopolarograf znajdujacy zastosowanie w badaniach elektrochemicznych, w analizie chemicznej oraz do kontroli procesów chemicznych.W znanym oscylopolarografie obserwacje przebiegu polarograficznego dokonuje sie na ekranie lampy oscyloskopowej lub kineskopu, zaopatrzonym w przejrzysty szablon z naniesiona siatka kalibracyjna natezenia pradu i napiecia. Zgodnosc parametrów obserwowanego przebiegu z siatka kalibracyjna uzyskuje sie przez reczna kalibracje tej siatki w zaleznosci od zakresu czulosci przyrzadu oraz od usytuowania osi obrazu na ekranie wzgledem osi siatki. Kalibracja ta ma na celu umozliwienie okreslenia wspólrzednych pradowo-napieciowych kazdego dowolnego punktu wyswietlanego przebiegu. Przy pomocy regulatorów ustala sie recznie bezwzgledna wartosc natezenia pradu w danym punkcie przebiegu oraz wartosc natezenia pradu odniesienia. Róznica wartosci natezen pradów, przetransponowana na napiecie, jest mierzona i wykazywana konwencjonalnie metoda wolto¬ mierza cyfrowego, niezaleznie od ksztaltu, a nawet istnienia przebiegu pomiarowego. W momencie, gdy obserwowany przebieg przecina ustawione poziomy, albo ich dotyka — wówczas w punktach przeciec wystepuja rozswietlenia przebiegu, informujace o tym, ze w tym momencie nalezy dokonac odczytu na woltomierzu cyfrowym.Istota oscylopolarografu, wedlug wynalazku, polega na tym, ze zawiera on elektroniczny uklad do wytwarzania i zobrazowania pionowych oraz poziomych linii siatki kalibracyjnej sprzegniety z elektronicznym ukladem automatycznego pomiaru chwilowej róznicy wartosci natezenia pradu przebiegu polarograficznego, w dwóch obranych punktach podstawy napieciowej, polaczony z elektronicznym ukladem do automatycznego ustawiania punktu pomiarowego na obranym szczycie przebiegu polarograficznego oraz do pomiaru pradu w tym punkcie. < Elektroniczny uklad do wytwarzania i zobrazowania pionowych oraz poziomych linii siatki kalibracyjnej jest zestawiony z generatora napiecia schodkowego, pomocniczego generatora napiecia pilowego oraz generatora podstawy napieciowej, a wyjscia tych generatorów sa polaczone poprzez przelacznik z wzmacniaczem odchyle¬ nia poziomego. Wyjscie pomocniczego generatora napiecia pilowego jest równiez sprzegniete, tak jak i wyjscie drugiego generatora napiecia schodkowego oraz wyjscie wzmacniacza pradu ogniwa polarograficznego, poprzez2 86 052 inny przelacznik z wejsciem wzmacniacza odchylenia pionowego. Wyjscia wzmacniacza odchylenia poziomego oraz wyjscia wzmacniacza odchylenia pionowego sa sprzegniete z ukladem odchylajacym kineskopu.Elektroniczny uklad automatycznego pomiaru chwilowej róznicy wartosci pradu przebiegu polarograficz¬ nego w dwóch obranych punktach podstawy napieciowej zawiera wzmacniacz, którego wejscie jest polaczone z kanalem pomiarowym pradu polarograficznego, a wyjscie tego wzmacniacza jest polaczone poprzez zVieracz z wezlem, do którego dolaczone sa: zródlo pradu stalego, kondensator i komparator napiecia. Zwieracz jest wlaczony w obwód wyjsciowy monowibratora, którego wejscie jest polaczone z wyjsciami komparatorów o wejsciach, wlaczonych róznicowo na generator podstawy napieciowej i dzielnik napiecia odniesienia. Wejscie monowibratora polaczone jest równiez z wyjsciem ukladu logicznego, którego jedno koincydencyjne wejscie jest polaczone z wyjsciem jednego z komparatorów, a drugie koincydencyjne wejscie jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza rózniczkujacego, którego wejscie jest polaczone z kanalem wzmacniacza pradu polarograficznego.Dzieki zastosowaniu automatycznych ukladów pradowo-napieciowej kalibracji i synchronizacji siatki z przebiegiem pomiarowym, wyeliminowano potrzebe dokonywania klopotliwych manipulacji majacych na celu odpowiednie dobranie osi wspólrzednych i wycechowanie zespolu ekran — siatka. Ponadto, ze wzgledu na calkowita eliminacje efektu paralaksy, ulegla zwiekszeniu dokladnosc odczytu wspólrzednych obserwowanego przebiegu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 -^ przed¬ stawia schematycznie uklad wytwarzania i zobrazowania pionowych oraz poziomych linii siatki kalibracyjnej, a fig. 2 — schematycznie uklad do uzyskiwania dwóch chwilowych wartosci natezenia pradu.Oscylopolarograf, wedlug wynalazku, zawiera uklad do wytwarzania i zobrazowania pionowych oraz poziomych linii siatki kalibracyjnej, w którym wejscie generatora napiecia schodkowego G!, wyjscie pomocnicze¬ go generatora napiecia pilowego G3 oraz wyjscie generatora podstawy napieciowej G jest polaczone poprzez przelacznik Px ze wzmacniaczem odchylenia poziomego Wj (fig. 1). Wyjscie pomocniczego generatora napiecia pilowego G3 jest równiez sprzegniete, tak jak i wyjscie generatora napiecia schodkowego Gt oraz wyjscie wzmacniacza pradu ogniwa polarograficznego W, poprzez przelacznik P2 z wejsciem wzmacniacza odchylenia pionowego W2. Wyjscie wzmacniacza odchylenia pionowego W2 oraz wyjscie wzmacniacza odchylenia poziome¬ go Wj jest sprzegniete z ukladem odchylenia kineskopu OK.Uklad po pomiarze dwóch chwilowych wartosci natezenia pradu zawiera wzmacniacz W, którego wejscie jest polaczone z kanalem wzmacniacza pradu polarograficznego, a wyjscie tego wzmacniacza jest polaczone poprzez zwieracz Z z wezlem, do którego sa dolaczone: zródlo pradu stalego I, kondensator C i komparator napiecia K3 (fig. 2). Zwieracz Z jest wlaczony w obwód wyjsciowy monowibratora M, którego wejscie jest polaczone z wejsciami komparatorów Kx iK2. Wyjscia komparatorów Ki i K2 sa wlaczone róznicowo na generator podstawy napieciowej G i dzielnik napiecia odniesienia E. Wyjscie monowibratora M polaczone jest równiez z wyjsciem ukladu logicznego L, którego jedno wejscie koincydencyjne jest polaczone z wyjsciem komparatora K2, a drugie wejscie koincydencyjne jest polaczone z wyjsciem wzmacniacza rózniczkujacego R, którego wejscie jest polaczone z kanalem wzmacniacza pradu polarograficznego. Generator napiecia schodkowe¬ go Gx przylacza sie do wejscia wzmacniacza odchylenia poziomego W! i równoczesnie do wejscia wzmacniacza odchylania pionowego W2 przylacza sie generator pomocniczy G3 o mniej istotnym ksztalcie generowanego przebiegu, sluzacy do wytwarzania pionowej lub poziomej linii na ekranie kineskopu EK. Skokowe zmiany napiecia generatora Gx powoduja przemieszczanie sie pionowej linii na ekranie EK w odstepach, odpowiadaja¬ cych przyrostem tego napiecia, tworzac zespól pionowych linii siatki. Zespól poziomych linii siatki jest wytworzony przez dolaczenie generatora G2 na wejscie wzmacniacza W2 oraz generatora G3 na wejscie wzmacniacza Wx.Cykl kreslenia linii siatki odbywa sie przez odpowiednie przelaczanie naprzemian z cyklem zobrazowania przebiegu pomiarowego, polegajacym na polaczeniu wyjscia wzmacniacza pradu ogniwa polarograficznego W z wejsciem wzmacniacza W2, a wyjscia generatora G z wejsciem wzmacniacza Wt. Dzialanie przelaczników P! i P2 mechanicznych lub elektronicznych jest na tyle szybkie, ze przebieg, tworzacy siatke, a trwajacy sam zaledwie dziesiatki milisekund, jest wlaczany na wejscie wzmacniaczy Wx i W2, tuz przed lub po wyswietleniu przebiegu pomiarowego. Opóznienie tego wlaczenia lezy ponizej granicy czasowej rozdzielczosci oka ludzkiego, a ponadto jego wartosc jest malo istotna w przypadku stosowania ekranów o duzej poswiacie. Dzielnik napiecia odniesienia E zasila potencjometr Po, którego slizgacze sa ustawione w polozenie punktów pomiarowych, wzgledem osi potencjalu. Ustalonej wartosci potencjalu przynalezy pewna okreslona wartosc natezenia pradu przebiegu polarograficznego. Z chwila zrównania potencjalów zmiennej w czasie podstawy napieciowej wytwa¬ rzanej przez generator G i zaprogramowanej wartosci napiecia, przy której winien nastapic pomiar natezenia pradu, nastepuje rozswietlenie punktu, lezacego na wyswietlanej krzywej polarograficznej. W przypadku dwóch zaprogramowanych wartosci potencjalu podstawy napieciowej sa rozswietlane dwa punkty na kreslonym86 052 3 przebiegu i zmierzone zostaja dwie wartosci natezenia pradu w tych punktach oraz podany jest cyfrowy wynik róznicy tych obu wartosci.Komparatory Kt i K2 * sa tak wlaczone, aby mozliwe bylo stwierdzenie przekroczenia ustawionych poziomów napiecia, przez zmienne w czasie napiecie generatora G. Komparator Ki powoduje uruchomienie monowibratora M, który zawiera na krótka chwile zwieracz Z. Kondensator C laduje sie wówczas do aktualnej wartosci napiecia wyjsciowego pomiarowego wzmacniacza W, który charakteryzuje sie bardzo niska rezystancja wyjsciowa. Z chwila rozwarcia zwieracza Z rozpoczyna sie proces rozladowania kondensatora C pradem I o stalej stabilizowanej wartosci. Moment przejscia przez zero napiecia na kondensatorze C jest sygnalizowany przez komparator K3. Odcinek czasowy, zawarty pomiedzy rozwarciem zwieracza Z i zadzialaniem komparatora K3, a bedacy miara wartosci pradu ogniwa polarograficznego w punkcie pomiarowym pierwszym jest zamieniany na okreslona ilosc impulsów zegarowych, zliczanych elektronicznie w znany sposób.W momencie, gdy potencjal podstawy napieciowej osiagnie wartosc natezenia pradu w drugim punkcie pomiarowym, uruchomiony zostaje komparator K2 i monowibrator M, powodujacy ponowne zwarcie na krótka chwile zwieracza Z. Uruchomiony jest w ten sposób po raz drugi mechanizm pomiaru natezenia pradu w punkcie drugim. Ilosc impulsów w punkcie pierwszym i drugim jest zliczana przez oddzielne liczniki, badz przez licznik rewersyjny. Uzyskany wynik po zastosowaniu deszyfratora stanowi wyrazona cyfrowo róznice wartosci pradów w obu punktach pomiarowych. PL