Przedmiotem wynalazku jest nasadka na obiektyw niwelatora do zalamania osi celowej w plaszczyznie pionowej sluzaca do pomiaru konstrukcji budowlanych.Dotychczas nie znane sa tego typu urzadzenia. < Celem wynalazku jest nasadka na obiektyw do zalamania osi celowej w plaszczyznie pionowej. Nasadka umozliwia pomiar pionowosci elementów i konstrukcji budowlanych np. slupów, scian budowli, a takze do pionowego ustawiania takich elementów budowli. Zagadnieniem technicznym jest opracowanie konstrukcji umozliwiajacej osiagniecie tego celu. Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez skonstruowanie nasadki na obie¬ ktyw niwelatora, która stanowi ruchome zwierciadlo osadzone w uchwycie wraz ze sruba ustalajaca polozenie zwierciadla. Uchwyt polaczony jest z pierscieniem obrotowym nasadzonym na korpus ustalajacy, który pola¬ czony jest rozlacznie z wymiennym korpusem osadczym nasadzonym na oprawe obiektywu lunety niwelatora.Polozenie obu korpusów wzgledem siebie jest regulowane przy pomocy trzech srub rektyfikacyjnych. Pierscien obrotowy zaopatrzony jest w libelle rewersyjna o osi równoleglej do osi obrotu zwierciadla. Nasadka wedlug wynalazku umozliwia wykorzystanie niwelatorów do pionowania elementów konstrukcyjnych budowli, co jest istotne ze wzgledu na powszechnosc stosowania na placach budów niwelatorów.Poslugiwanie sie przyrzadem jest nieskomplikowane, a ponadto istnieje mozliwosc kontroli pomiaru w obu polozeniach nasadki. Niwelator wyposazony w nasadke moze miec zastosowanie przy pomiarach, przy których praca z teodolitem bylaby niemozliwa ze wzgledu na strome celowe. Niwelator wraz z nasadka moze byc usta¬ wiony w dowolnej odleglosci ograniczonej jedynie najkrótsza celowa w danym typie niwelatora. W szczególnym przypadku urzadzenie moze byc zastosowane jako pionownik zenitalny lub nadirowy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na fig. 1 rysunku w widoku z góry. Na obiektyw lunety niwelatora 2 nasadzony jest korpus 1, który jest polaczony za pomoca srub 4 z korpusem ustalajacym 3. Sruby rektyfikacyjne 5 umieszczone w korpusie ustalajacym 3 sluza do ustawienia korpusu 1 wzgledem korpusu ustalajacego 3. Na korpus ustalajacy 3 nalozony jest pierscien obrotowy 6 wraz z wbudowana libela rewersyjna 9, której os jest równolegla do osi zwierciadla. Pierscien obrotowy 6 polaczony jest z uchwy¬ tem 10, w którym umieszczone jest ruchome zwierciadlo 7. Ustawianie zwierciadla 7 odbywa sie za pomoca sruby ustalajacej 8.Zasada pomiaru zostanie wyjasniona na podstawie fig. 2 i fig. 3 rysunku, które ilustruja zasade wykonania prac pomiarowych. Po ustawieniu niwelatora w odleglosci d od pionowanego elementu na przyklad sciany lub2 85 890 slupa, nalezy wykonac odczyt z podzialki I. Nastepnie naklada sie na obiektyw lunety niwelatora nasadke, która poziomuje sie za pomoca libeli rewersyjnej 9 i ustawia zwierciadlo 7 w takim polozeniu, by obraz podzial¬ ki znalazl sie w polu widzenia lunety co umozliwia wykonanie odczytu z tej podzialki za pomoca pionowej nitki krzyza nitek. Dla kolejnych kondygnacji wykonuje sie pomiar wedlug identycznego programu. Z porównania odczytów U l|(, Im zostaje wyznaczona wielkosc odchylenia badanego elementu od linii pionu w plaszczyznie prostopadlej do kierunku osi celowej. Pomiar moze byc kontrolowany przy dwu polozeniach zwierciadla 7.Drugie polozenia zwierciadla mozna uzyskac w podwójny sposób. Jezeli nasadka posiada zwierciadlo dwu¬ stronne przy czym plaszczyzny zwierciadel sa do siebie równolegle, to drugi odczyt z podzialki mozna wykonac po obróceniu zwierciadla wokól osi obrotu zwierciadla. Odczyt w drugim polozeniu zwierciadla nie eliminuje jednak zasadniczych bledów instrumentalnych wynikajacych z nieprostopadlosci osi obrotu zwierciadla 7 do osi celowej lunety oraz niepoziomowosci osi obrotu zwierciadla spowodowanej nierównolegloscia tej osi do osi libeli i. Takwiec odczyt ten stanowi jedynie kontrole wykonania odczytu z podzialki.Prawidlowy drugi sposób pomiaru polega na tym, ze po wykonaniu odczytu w pierwszym polozeniu zwierciadla 7 wykonuje sie obrót pierscienia obrotowego 6 wokól osi celowej lunety niwelatora o kat 180°.Nastepnie nalezy obrócic lustro 7 równiez o kat 180° za pomoca sruby ustalajacej 8. Po doprowadzeniu osi obrotu lustra do poziomu za pomoca libeli rewersyjnej 9 nalezy wykonac ponownie odczyt z podzialki. Odczyty z pierwszego polozenia zwierciadla 7 np. I„ i z drugiego polozenia l„ beda obarczone bledami systematycz¬ nymi niepoziomowosci osi obrotu zwierciadla 7 oraz nieprostopadlosci osi obrotu zwierciadla 7 do osi celowej lunety. Wplywy tych bledów beda równe co do bezwglednej wartosci, lecz ich znaki beda przeciwne. Stad odczyt sredni na podzialce obliczany z wzoru. bedzie odczytem wolnym od bledu systematycznego. PL