Opis patentowy opublikowano: 15.12.1977 85843 MKP G01b5/04 G01b7/04 Int. Cl2. G01B5/04 G01B7/04 CZYTELNIA hUMI tociw«pil Twórcywynalazku: Leszek Chomicki, Stanislaw Bartoszf Ryszard Szuster, Zygmunt Kubisa Uprawniony z patentu: Huta „Bedzin", Bedzin (Polska) Urzadzenie do mierzenia dlugosci zwlaszcza rur Wynalazek dotyczy urzadzenia do mierzenia dlugosci zwlaszcza rur, przydatne do mierzenia pretów, ksztaltowników, drutu, szyn i innych przedmiotów dlugich, nawet zakrzywionych.Znane sa urzadzenia do mierzenia dlugosci rur na przyklad wedlug patentu nr 48457 wyposazone w czujnik fotoelektryczny do pomiaru przesuwajacych sie po samotoku rur, oraz w drugi czujnik fotoelektryczny nadajacy sygnaly liczace ilosc zmierzonych odcinków rur, oraz w elektryczny pomiarowo rejestrujacy uklad wspólpracujacy z tymi czujnikami, przy czym co jest charakterystyczne posiada dzwignie, która z jednej strony zaopatrzona jest w przeciwciezarek, a z drugiej strony w pomiarowy krazek z cylindrycznym kolnierzem ze szczelinami oraz w fotoelektryczny impulsator przekazujacy do pomiarowo-rejestrujacego ukladu impulsy elektryczne, zas dzwignia jest umocowana wahliwie do podstawy i posiada srube regulacyjna do pionowego przesuwu, celem regulacji polozenia krazka pomiarowego dla rur o róznych srednicach.Ponadto urzadzenie charakteryzuje sie tym, ze pomiarowo-rejestrujacy uklad sklada sie z rejestratora do pomiaru sumarycznej dlugosci rur polaczonego w obwód z przedwzmacniaczem i fotoelektrycznym czujnikiem oraz z blokujacego generatora zalaczonego w obwód z czujnikiem i rejestratorem do rejestrowania ilosci zmierzo¬ nych rur, przy czym generator jest polaczony z drugiej strony z przedwzmacniaczem tak, aby pomiar dlugosci rur w rejestratorze zostal wlaczony lub przerwany w momencie gdy odpowiednio poczatek lub koniec odcinka rury minie czujnik, niezaleznie od swobodnych obrotów krazka pomiarowego.Wada tego ukladu jest to, ze rura mierzona toczac sie po samotoku ulega drganiom i mimo docisniecia jej do samotoku mierzacym krazkiem, czesc obrotów tego krazka nie odzwierciedla wlasciwej dlugosci mierzonej rury. Ponadto szybko przesuwajace sie rury zakrzywione równiez powoduja szkodliwe drgania pomiarowego krazka, wplywajace ujemnie na pomiar.Dalsza wada jest to, ze uklad posiada dwa skomplikowane systemy pomiarowo liczace, trudne do utrzymania w ruchu przez koniecznosc stalego dozoru fotokomórek, które w przypadku doplywu niepozada¬ nych zródel swiatla, na przyklad iskrzenie powstale przy spawaniu, lub tarcie pantografu suwnic o troleje, daja przeklamania, a jednoczesnie wymagaja czyszczenia z kurzu by otrzymywaly pelny impuls swietlny.2 85 843 Znane jest równiez urzadzenie do pomiaru dlugosci rur toczacych sie po samotoku, wedlug patentu nr 62438, które równiez bazuje na pomiarze rury biegnacej po samotoku. Jest ono wyposazone w pomiarowa rolke osadzona na ramieniu i biegnaca po mierzonej rurze lub precie i polaczone z licznikiem obrotów i co jest charakterystyczne urzadzenie ma na rolce obrotowej osadzony pierscien ferrodowy, do którego dociskana jest za pomoca sprezyny tarcza, osadzona na sworzniu nieobrotowo przesuwnie Urzadzenie mialo za zadanie hamowanie rolki po zejsciu z mierzonej rury.Wada tego urzadzenia jest równiez to, ze rolka drga wraz z rura toczaca sie po samotoku, a ponadto hamulec powodowal tarcie rolki o rure co dawalo przeklamania wyników pomiaru. Równiez pomiar rur krzywych byl na tym urzadzeniu badz niemozliwy, badz dawal falszywe wyniki.Celem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru dlugosci rur lub pretów nie tylko prostych ale nawet zakrzywionych z wyeliminowaniem szkodliwosci wplywu zjawiska drgania mierzonej rury, na wynik mierzenia, oraz z wyeliminowaniem wplywu zjawiska bezwladnosci mierzacego kola na wynik pomiaru. Ponadto urzadze¬ nie winno posiadac prosta budowe oraz byc latwe w obsludze i jednoczesnie winno pozwalac na otrzymywanie dokladnych wyników pomiaru.Cel ten-zoistal osiagniety przez zastosowanie dwu rolek mierzacej i dociskajacej usytuowanych w jednej plaszczyznie olozyskowanych kazda w osobnej ramie przy czym ramy maja wspólny przegub, tworzacy^ nozycowy uklad ram i który to przegub stanowi punkt osadzenia ram na statywie, zas rama rolki mierzacej i rama rolki dociskajacej sa sciskane za pomoca sprezyny, a miedzy rolkami jest umieszczony hamulcowy klocek, owysokosci nieco mniejszej od srednicy mierzonej rury. Hamulcowy klocek osadzony jest na prowadzacych równoleglych ramionach tworzacych uklad pantograficzno—prostowodowy.Na mierzacej rolce znajduje sie przymiarowa podzialka, a do ramy przymocowany jest wskaznik. Do mierzacej rolki zamocowany jest conajmniej jeden magnes, a w poblizu niego do jednej z ram umocowany jest kontaktron, zas miedzy ramami umieszczony jest wylacznik z nastawcza sruba, przy czym kontaktron ma polaczenie z licznikiem impulsów poprzez ter: wylacznik. Na walach rolek pomiarowej i dociskowej, sa osadzone bieznikowe kola, miedzy którymi przewija sie odwzorcowujaca tasma korzystnie perforowana. Hamulcowy klocek jest nastawny i wymienny.Tak wykonane urzadzenie do mierzenia dlugosci rur jest ukladem sledzacym, przez co drgania mierzonej rury ani jej krzywizna nie wplywaja ujemnie mi wyniki pomiaru. Zastosowanie odpowiedniej srednicy mierzacej rolki oraz licznika obrotów pozwala na mierzenie jednostek wiekszych na przyklad metrów, a zastosowanie na rolce przymiaru i wskaznika pozwala na ustalanie wielkosci mniejszych na przyklad centymetrów. Zastosowanie klocka hamulcowego na prostowodzie pozwala na natychmiastowe zatrzymanie ruchu obrotowego rolki mierzacej i dociskajacej po przejsciu przez rolki mierzonej rury, a wymienny hamulcowy klocek pozwala na mierzenie rur o róznych srednicach.W przypadku stosowania elektronicznego liczenia obrotów pomiarowej rolki stosowanie magnesu, kontak- tronu i wylacznika pozwala na natychmiastowe odlaczenie kontaktronu od licznika po zejsciu pomiarowej rolki z mierzonej rury. Mozliwe jest tez zastosowanie tasmy, której dlugosc przewinieta przez bieznikowe kola stanowi wielkosc sumaryczna mierzonej dlugosci rur. Jest rzecza oczywista, ze na tasmie mozna oznaczac dlugosc kazdej rury co daje dalsze mozliwosci pomiaru.Korzystnie jest stosowac tasme perforowana stosowana do komputerów, przez co uzyskuje sie bezposlizgo- wy przesuw tasmy, a ponadto przez elektroniczne zliczenie ilosci perforacji uzyska sie dokladna dlugosc tasmy i tym samym dlugosc mierzonych rur.Dalsza zaleta jest to, ze przyrzad moze byc stosowany jako stacjonarny, wówczas przesuwa sie rura lub mozna rolki przesuwac nawet recznie po rurze mierzonej spoczywajacej nieruchomo, zas zakrzywienia rury nie maja dla dokladnosci pomiaru specjalnego znaczenia. Urzadzenie nie wymaga stosowania samotoku, mozna stosowac swobodny spadek rur po pochylni lub zamontowac urzadzenie w linii przeciagarki do rur.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania pokazanym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie z przewijajacymi tasme rolkami w przekroju oznaczonym literami A-A na fig. 3, a fig. 3 - urzadzenie z przewijajacymi rolkami w widoku z boku, przy czym wszystkie rysunki wykonane sa schematycznie.Urzadzenie ma dwie rolki, mierzaca 2 i dociskajaca 3 miedzy którymi przesuwa sie mierzony przedmiot przykladowo rura 1. Miedzy rolkami 2 i 3 jest umieszczony hamulcowy klocek 4 osadzony na dwu parach prowadzacych ramion 14 tworzacych uklad pantograficzno-prostowodowy. Ramiona 14 przymocowane sa przegubowo do ram 5 i 7, w których ulozyskowane sa waly 23 rolek 2 i 3, przy czym ramy 5 i 7 maja przegub 6 umieszczony najlepiej w plaszczyznie poziomej w linii poziomej osi rury 1, jednoczesnie przegub 6 jest miejscem zamocowania ram 5 i 7 do statywu 9.85843 3 Miedzy ramami 5 i 7 znajduje sie sprezyna 8, która powoduje docisk rolek 2 i 3do mierzonej rury I.DIa elektronicznego liczenia impulsów na mierzacej rolce 2 osadzony jest co najmniej jeden magnes 13 oraz zamocowany do ramy 5 co najmniej jeden kontaktron 12, umieszczony w poblizu obracajacego sie magnesu 13.Kontaktron 12 polaczony jest przez wylacznik 10 z licznikiem 15 impulsów elektrycznych liczacym obroty mierzacej rolki 2 lub krotnosci tych obrotów. Wylacznik 10 osadzony jest na jednej zj-am, przykladowo na ramie 5 mierzacej rolki 2, zas dla regulacji zadzialania wylacznika na drugiej ramie 7 znajduje sie nastawcza sruba 11.Dla zapisu mechanicznego walek 23 mierzacej rolki 2 polaczony jest z licznikiem 18 obrotów, przy czym dla dokladnego odczytu dlugosci rury 1 na mierzacej rolce 2 znajduje sie podzialka 16 na przyklad centymetrowa, a na ramie 5 umocowany jest wskaznik 17.W urzadzeniu, w którym odwzorcowanie dlugosci rury odbywa sie za pomoca tasmy 21 korzystnie perforowanej, na walkach 23 umocowane sa bieznikowe kola 19 posiadajace wystepy na perforacje tasmy 21 przy czym tasma 21 nawija sie na rolke napedzana silnikiem 22. Odwzorcowujace bieznikowe rolki 19 obracaja sie w kierunku oznaczonym strzalka 20, a dla ich prawidlowej pracy osie pionowe tych rolek 19 powinny sie znajdowac na jednej plaszczyznie przechodzacej przez przegub 6.W momencie wejscia mierzonej rury 1 miedzy rolki mierzaca 2 i dociskajaca 3, hamulcowy klocek 4 zwalnia nacisk, rolki 2 i 3 zaczynaja sie toczyc z predkoscia obwodowa równa predkosci przesuwania sie rury 1.Zaleznie od sposobu rejestracji dlugosci, zaczyna dzialac dla rejestracji mechanicznej licznik 18 obrotów, przy czym do pelnej ilosci obrotów dodaje sie odczyt wziety z podzialki 16 umieszczonej na mierzacej rolce 2. Dla rejestracji elektronicznej wlacza sie wylacznik 10 i licznik 15 impulsów liczy impulsy przekazane przez kontaktron 12 pobudzany magnesem 13. W przypadku stosowania jednego magnesu 13 i jednego kontaktronu 12, urzadzenie rejestruje tylko obroty, natomiast gdy na obwodzie umiesci sie kilka magnesów 13 i kontaktro- nów 12, to mozna uzyskac od razu odpowiedni pomiar w odcinkach na przyklad centymetrowych.W przypadku rejestracji pomiaru za pomoca odwzorcowujacej tasmy dlugosc nawinietej tasmy 21 stanowi dlugosc mierzonego odcinka rury 1. W przypadku na przyklad dziennej produkcji mierzonej tasma, mozna stosowae albo tasme 21 z naniesionymi odcinkami metrowymi lub centymetrowymi, lub tez mozna zliczac na urzadzeniu liczacym ilosc oczek perforacji, których odleglosc wynosi do pieciu milimetrów, a która to odleglosc jest wystarczajaco dokladna dla wielu pomiarów. Jest rzecza oczywista, ze mozna stosowac jeden sposób zapisu, dwa lub wszystkie trzy. Mozliwy jest tez inny system rejestracji na przyklad za pomoca fotokomórek i otworów w rolkach, opisany w patencie nr 48457.Urzadzenie ma prosta budowe, jest lekkie zajmuje malo miejsca i moze byc zabudowane zarówno w linii samotoku, lub w linii przeciagarki, moze mierzyc rury proste jak tez zakrzywione, stosowane moze byc jako stacjonarne lub przenosne. Zastosowanie sprezyny oraz wymiennego hamulcowego klocka pozwala na mierzenie rur o róznych srednicach, a jednoczesnie eliminuje poslizg, jak tez eliminuje obroty mierzacego krazka 2 po zejsciu z mierzonej rury 1, przy czym wchodzi w gre zarówno zatrzymanie mechaniczne obrotów mierzacego krazka 2 jak tez wylaczenie licznika 15 wylacznikiem 10.Urzadzenie moze byc stosowane w dotychczasowych zakladach jak i nowo projektowanych. Stosowanie dwu rolek 2 i 3 na ramach 5 i 7 osadzonych nozycowo w przegubie 6 pozwala na swobodne prowadzenie rolek 2 i 3 na mierzonej rurze 1 bez wzgledu na jej krzywizne i ruchy poprzeczne do kierunku przesuwu. W przypadku obawy zejscia rury 1 z krazków mozna stosowac obrzeza pokazane, ale nie oznaczone na rysunku, lub tez rolki poprzecznie usytuowane do rolek mierzacej 2 i dociskajacej 3. PL