Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do urabiania mineralów za pomoca ostrych narzedzi odlupujacych mineral przez wciskanie.Dotychczas znane sa urzadzenia do urabiania mineralów w których pewna ilosc nozy osadzona jest w cylindrach polaczonych kanalami ze wspólnym cylindrem, który zawiera tlok cyklicznie wprawiany w ruch, za pomoca mimosrodu napedzanego silnikiem z kolem zamachowym. Patent USA 335/744.Znane jest równiez urzadzenie w którym noze zamocowane sa na tloczyskach silowników zasilanych ze wspólnego zródla. Patent PRL 61989. Wspólna cecha ujemna tych rozwiazan jest to, ze w wypadku napotkania przez noze na zbyt duzy opór calizny, uklad nadajacy im ruch wylacza sie, a urzadzenie pracuje jako statyczne.Poczatkowo medium pod wplywem duzego cisnienia moze przeplynac i dzialac na inne noze nie napotykajace oporu, lecz w wypadku wystapienia jednoczesnego nacisku na wiekszosc nozy. urzadzenie przestaje dzialac wylaczone wskutek reakcji sprzegla przeciazeniowego, zamocowanego na osi kola zamachowego.W drugim rozwiazaniu w wypadku napotkania przez nóz zbyt duzego oporu, cala sila przyciagania glowicy dziala na nóz nie mogacy wysunac sie pod dzialaniem cisnienia na tlok. Nóz cofa sie w stosunku do glowicy na której jest zamocowany, a mechanizm napedowy noza ulega zatrzymaniu.Celem wynalazku jest takie skonstruowanie napedu nozy, aby wysuwaly sie one stale, a w wypadku napotkania duzego oporu mineralu oddzialywaly dynamicznie na calizne.Zagadnieniem technicznym stojacym do rozwiazania jest spowodowanie cyklicznej pulsacji medium niezaleznej od oporu calizny napotkanego przez nóz, to znaczy niezaleznie od tego czy nóz bedzie mial mozliwosc wysuwu z cylindra czy nie.Rozwiazanie postawionego zagadnienia uzyskano przez polaczenie cylindra wraz z osadzonym z nim nozem z rozdzielaczem. Suwak rozdzielacza przesterowywany jest za pomoca oddzielnego silnika. Rozdzielacz laczy sie przewodem z pompa hydrauliczna czerpiaca medium ze zbiornika. Miedzy rozdzielaczem a pompa wbudowane sa kolejno akumulator, zawór zwrotny, filtr wysokocisnieniowy i zawór automatycznego przestero-2 85834 wania. Zawór ten jak i rozdzielacz posiadaja dodatkowe polaczenia ze zbiornikiem medium, z tym ze rozdzielacz za posrednictwem oddzielnego zaworu przelewowego.Takie skojarzenie podanych srodków technicznych umozliwia uzyskanie cyklicznej pulsacji medium.Miedzy cylindrem z nozem a rozdzielaczem istnieje strefa niskiego cisnienia. Miedzy rozdzielaczem a zaworem zwrotnym dzieki zainstalowaniu akumulatora powstaje strefa wysokiego cisnienia. Cykliczne przesterowywanie rozdzielacza, za pomoca silnika, powoduje gwaltowne wzrosty cisnienia w strefie niskiego cisnienia co pociaga za soba wysuniecie noza z cylindra. Po wysunieciu nc*a wskutek odciecia polaczenia miedzy strefami cisnienia, w zwiazku z przesterowaniem rozdzielacza przez silnik oraz polaczenia strefy niskiego cisnienia z zaworem przelewowym, nastepuje spadek cisnienia w tej strefie.Podzial obiegu medium na dwie strefy o róznym cisnieniu w których stala jego zmiana spowodowana jest przez ciagle przesterowywanie rozdzielacza, pozwala na cykliczne wysuwanie noza niezaleznie od oporu na jaki nóz napotyka. Jezeli bowiem nóz nie moze sie wysunac, cisnienie które wzroslo w strefie niskiego cisnienia i powinno go wysunac spada w chwili przesterowania rozdzielacza do polozenia laczacego cylinder noza z zaworem przelewowym niskiego cisnienia. W tym samym czasie w strefie n drugiej cisnienie juz gwaltownie wzrasta i w chwili powrotnego przesterowania rozdzielacza powoduje ponowne udarowe obciazenie tloka polaczonego z nozem niezaleznie od mozliwosci wysuwu z cylindra.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest na rysunku w przykladzie dwóch rodzajów wykonania.Figura 1 obrazuje schemat ideowy urzadzenia a fig. 2 wyobraza schemat urzadzenia w którym noze zamocowane sa na bebnie obrotowym. Fig. 3 przedstawia nóz zamocowany w cylindrze.Jak uwidacznia fig. 1 hydrauliczna pompa 1 czerpie medium ze zbiornika 2 i tloczy je pod wysokim cisnieniem przez zawór 3 automatycznego rozladowania. Z zaworu 3 medium przeplywa przez wysokocisnienio¬ wy filtr 4 i zwrotny zawór 5 do akumulatora 6 z pecherzem gazowym.W akumulatorze tym magazynuje sie energia. Nadmiar medium na skutek wzrostu cisnienia ponad wartosc maksymalna zostaje skierowane na przelew w wyniku szybkiego przesterowania strugi w zaworze 3 automatycz¬ nego rozladowania. Medium pod wysokim cisnieniem zdolne do wykonania pracy w krótkim czasie w wyniku oddzialywania akumulatora 6 zostaje zamkniete w strefie wysokiego cisnienia pomiedzy pompa 1 a rozdziela¬ czem 7. Szybkie przesterowanie rozdzielacza 7 silnikiem 13 otwiera droge dla medium pod wysokim cisnieniem do strefy niskiego cisnienia w której usytuowany jest nóz 12. Skutkiem tego medium skierowane zostaje do cylindra 11 przewodem 17, powodujac wysuw noza 12.Podobne przesterowanie rozdzielacza do polozenia poprzedniego odcina gwaltownie doplyw medium ze strefy wysokiego cisnienia, a cylinder 11 poprzez przewód 17 zostaje polaczony z zaworem przelewowym niskiego cisnienia i ze zbiornikiem 2, co powoduje nagly spadek cisnienia w tej strefie. Opisana aktywnosc medium powtarza sie stale na skutek pracy silnika 13 cyklicznie przerowywujacego rozdzielacz 7. Na fig. 2 medium pod wysokim cisnieniem transmitowane jest z rozdzielacza 7 przez kolektor 8 kanalem 15, który to kanal 15 znajduje sie w glównym wale 9 maszyny a nastepnie do kolektora 10 mieszczacego sie na bebnie 14 i stamtad do cylindra 11. Doplyw medium pod wysokim cisnieniem do cylindra 11 powoduje jak na fig. 1 wysuw noza w kierunku calizny. PL