Przedmiotem wynalazku jest sposób sterowania praca urzadzenia chlodniczego. Urzadzenie chlodnicze zawiera skraplacz, odparowywacz, pierwsza sprezarke tworzaca stopien niskocisnieniowy i druga sprezarke tworzaca sto- ^ ;»»n wysokocisnieniowy, przy czym sprezarki te sa spre- 5 zarKct. -"• wirnikowymiozebachsrubowych i maja pierwszy wirnik napcJ ^ny ze zródla napedu i drugi wirnik nape¬ dzany za pomoca *. ^posredniego zetkniecia jego powierz¬ chni prowadzacych z powierzchniami prowadzacymi pierwszegowirnika. 10 W duzych urzadzeniach chlodniczych, jak na przyklad w chlodniach skladowych, czynnik chlodzacy moze ulec sprezaniu, przykladowo od 1,0 atm do 18 atm. W urzadze¬ niach chlodniczych tego rodzaju realizowanie sprezania odbywa sie w dwóch stopniach, a to w celu uzyskania dopuszczalnej sprawnosci. Stwierdzono równiez, ze wy¬ starczalo zastosowac jako pierwszy stopien sprezarke, ma¬ jaca stosunkowo niski sprez statyczny, na przyklad wyno¬ szacy 3:1, zmniejszajac tym samym objetosc gazu dostar¬ czanego do drugiego stopnia, zasadniczo do jednej trzeciej objetosci gazu na wyjsciu odparowywacza. Sprezarka pierwszego stopnia sluzy zatem jako urzadzenie wspoma¬ gajace dla drugiego stopnia czyli sprezarki glównej.W ostatnich czasach coraz wieksze rozpowszechnienie w chlodnictwie znalazly sprezarki z wirnikiem o zebach 25 srubowych. Stalo sie to miedzy innymi dzieki temu, ze w stosunku do swych rozmiarów sprezarki wirnikowe o zebach srubowych sa zdolne do sprezania wiekszych objetosci gazu przy wyzszym sprezustatycznym. Dla pracy przy duzym obciazeniu konstrukcje sprezarek przewiduja 30 urzadzenia do wtryskiwania stosunkowo duzych ilosci oleju do komory roboczej dla chlodzenia, uszczelnienia i smarowania.Duze ilosci oleju sa przyczyna wzrostu strat ciagu, które jak wiadomo wzrastaja progresywnie do szybkosci. Powy-' zsze jest powodem koniecznosci pracy sprezarek z zebami srubowymi i z wtryskiem oleju (zalanych olejem), przy zachowaniu raczej umiarkowanych szybkosci, na przyklad nadajac powierzchniom prowadzacym konców wirnika obejmowanego szybkosc rzedu 30 m/sek.Przy dotychczasowym stosowaniu sprezarek wirniko¬ wych o zebach srubowych w obu stopniach zespolu spre¬ zarkowego urzadzenia chlodniczego, obie sprezarki byly sprezarkami z wtryskiemoleju z dostosowaniem doduzego obciazenia, wzglednie sprezarka pierwszego stopnia, sta¬ nowiaca sprezarke czolowa, byla sprezarka zsynchronizo¬ wana sucha. Wobu wypadkachsprawnosc sprezarki czolo¬ wej byla raczej mala, na przyklad rzedu 55%.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu sterowania praca urzadzenia chlodniczego pozwalajacego na uzyska¬ nie duzej sprawnosci adiabatycznej pierwszej sprezarki stanowiacej urzadzenie wspomagajace, a tym samym duza sprawnosc zespolu sprezarkowego jako calosci oraz umoz¬ liwienie zastosowania sprezarki wirnikowej o zebach sru¬ bowych jako urzadzenia wspomagajacego, wyrózniajacej sie prosta budowa i malymi rozmiarami.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze pierwsza sprezarke napedza sie z taka szybkoscia, ze szybkosc obwodowa wirnika obejmowanego jest wieksza od szyb¬ kosciobwodowej wirnika obejmowanego drugiej sprezarki 8565485654 3 a olej smarowy dostarcza sie do pierwszej sprezarki w ilos¬ ci nieznacznie wiekszej od ilosci koniecznej do zadowala¬ jacego smarowania stykajacych sie powierzchni rucho¬ mych.Sprezarka wirnikowa o zebach srubowych zawiera dwa zazebiajace sie ze soba wirniki, usytuowane na równole¬ glych osiach w korpusie. W tego rodzaju sprezarkach jedent z wzajemnie zazebiajacych sie wirników jest wirni¬ kiem obejmowanym, natomiast drugi wirnik jest obejmu¬ jacym. Przy rozpatrywaniu wirników w plaszczyznie po¬ przecznej doosi wirnika,powierzchnieprowadzace i rowki wirnika obejmowanego sa umieszczone glównie na ze¬ wnatrz od kola podzialowego wirnika i maja utworzone wypukle powierzchnie boczne natomiast powierzchnie prowadzace wirnika obejmujacego sa umieszczone glów¬ nie wewnatrz kola podzialowego wirnika obejmujacego i maja utworzone Wklesle powierzchnie boczne. Wirniki sa umieszczone w komorze roboczej, utworzonej w korpusie, zaopatrzonym w szczeliny niskocisnieniowe i wysokocis¬ nieniowe oraz otwory cylindryczne i scianki skrajne, szczelnie oslaniajace wirniki.Zespól sprezarkowy zawiera pierwsza i druga sprezarke wirnikowa o zebach srubowych, tworzace odpowiednio stopien niskocisnieniowy i wysokocisnieniowy, oraz ma uklad napedowy do napedzania pierwszej i drugiej spre¬ zarki tak, ze szybkosc obwodowa wirnika obejmowanego pierwszej sprezarki jest wieksza od szybkosc' obwodowej wirnika obejmowanego drugiej sprezarki oraz jest zaopa¬ trzony w urzadzenie dostarczajace olej do pierwszej spre¬ zarki w ilosci nieznacznie wiekszej od ilosci niezbednej do zadowalajacego smarowania stykajacych sie powierzchni ruchomych.. Dzieki temu, ze w pierwszej sprezarce jest tylko mala ilosc oleju, olej nie spowoduje dostrzegalnych strat ciagu.Mozliwa jest zatem do dyspozycji pierwsza sprezarka, pracujaca przy duzo wiekszej szybkosci niz sprezarka zalana olejem, na przyklad przy szybkosci obwodowej wirnika obejmowanego rzedu 70 m/sek, przyczymuzysku¬ je sie mniejsze rozmiary. Ponadto, wskutek malego sprezu obciazenie na lozyskach promieniowych jest równiez male i umozliwia zastosowanie lozysk tocznych o dostatecznie malych rozmiarach, które mozna umiescic w przestrzeni miedzy walami wirnika, odznaczajacymi sie przy tym dlugim okresem uzytkownoscL Korzystnie jest, aby pierwsza sprezarka byla napedzana z szybkoscia taka, ze szybkoscobwodowa wirnikaobejmo¬ wanego jest co najmniej dwukrotnie wieksza niz szybkosc obwodowa drugiego wirnika obejmowanego.W celu napedzania sprezarki niskocisnieniowej lub czo¬ lowej z wymagana duza szybkoscia, w wielu wypadkach jest korzystne zastosowanie przekladni miedzy zródlem napedu (na przyklad silnikiem elektrycznym) i sprezarka czolowa. Niemniej jednak koszt takiej przekladni kompen¬ suje sie malymi rozmiarami sprezarki.Ilosc oleju dostarczanego do komory roboczej sprezarki czolowej jest taka mala, ze zasadniczo nie dziala schladza- jaco. Dlatego tez, w wiekszosci wypadków jest niezbedne chlodzenie sprezarki czolowej za pcmoca innego sposobu, korzystnie za pomoca odprowadzania cieklego czynnika chlodzacego z sekcji wysokocisnieniowej urzadzenia chlodniczego i wtryskiwanie tegoczynnika chlodzacegodo rowków wirników pierwszej sprezarki o takim stopniu sprezenia i natezenia przeplywu, który zapobiega przed podwyzszeniem temperatury gazowego czynnika chlcdza- * cego powyzej poziomu temperatury wymaganej, na wyj- 4 sciu. W razie potrzeby, gazowy czynnik chlodzacy odpro- .wadzany ze sprezarki czolowej mozna dodatkowochlodzic w chlodnicy posredniej, zanim dostarczy sie gazowy czyn¬ nik chlodzacy do drugiej sprezarki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat urza¬ dzenia chlodniczego. Urzadzenie chlodnicze sklada sie z zespolu sprezarkowego,zawierajacegopierwszasprezar¬ ke 10A niskocisnieniowa oraz sprezarke 10B wysokocis- nieniowa, zoddzielacza oleju 12,skraplacza 14, odparowy- wacza 16, chlodnicy oleju 18 oraz pompy olejowej 20.Sprezarki 10A, 10B, oddzielacz oleju 12, skraplacz 14 i odparowywacz 16 sa polaczone szeregowo i tworza zamkniety obieg dla czynnika chlodzacego, przy czym miedzy skraplaczem 14 i odparowywaczem 16, w przewo¬ dzie 24 przewidziano zawór dlawiacy 22.Obie sprezarki 10A i 10B sa sprezarkami o zebach srubowych. Kazda sprezarka 10A, 10B napedzana jest przez silnik elektryczny 26, na przyklad silnik indukcyjny.W urzadzeniuwedlugwynalazku silniki 26 majataka sama szybkosc znamionowa. Sprezarka 10A jest napedzana sil¬ nikiem 26 za posrednictwem przekladni zwiekszajacej 28, majacej na wyjsciu szybkosc,przykladowo dwukrotnie lub trzykrotnie wieksza od szybkosci na wejsciu. Sprezarka 10B jest napedzana silnikiem 26 w sposób bezposredni.Olej z pompy olejowej 20 jest dostarczanydoobu spreza¬ rek 10A i 10B, za posrednictwem przewodów 30 i 32. Ilosc oleju dostarczanego do sprezarki 10A jest utrzymywana wgranicach takich, abyprzynajmniej nieznacznie przewy- zszala ilosc niezbedna do zadowalajacego smarowania wzajemnie ruchomych powierzchni stykowych. Równo¬ czesnie automatycznie mozna uzyskac okreslone dzialanie uszczelniajace. Sprezarka 10B jest sprezarka zalana ole¬ jem, wktórej olej dziala nie tylko smarujaco i uszczelniaja- co lecz równiez sluzy do schladzania czynnika chlodzace¬ go, podczas jego sprezania. Zalane olejem sprezarki wirni¬ kowe o zebach srubowych sa znane i przedstawione w sze¬ regu opisach patentowych brytyjskich, przykladowo w opisach patentowych nr 832.386 i 1.171.291. W tego 40 rodzaju sprezarkach, masa oleju przeplywajaca przez sprezarke jest wieksza od masy gazu przeplywajacego przez te sprezarke, zatem ilosc oleju dostarczana do spre¬ zarki 10B jest kilkakrotnie wieksza od ilosci dostarczonej do sprezarki 10A. 45 W celu ochlodzenia gazowego czynnika chlodzacego* sprezanego w sprezarce 18A, ciekly czynnik chlodzacy dostarcza sie do sprezarki ze skraplacza 14 za posrednic¬ twem przewodu 34. Ciekly czynnik chlodzacyjest wtryski¬ wany do komory roboczej sprezarki 10A o takim stopniu 50 sprezeniaiz takim natezeniem przeplywu, który zapobiega podwyzszeniu sie temperatury gazowego czynnika chlo¬ dzacego powyzej poziomu temperatury wymaganej na wyjsciu, przy czym ta temperatura wyjsciowa spelnia wa¬ runki chwilowe obiegu termodynamicznego. Równoczes- 55 nie temperature sprezarki utrzymuje sie na takim pozio¬ mie, ze odksztalcenia termiczne wirników i obudowy nie stanowia zadnego problemu.Wirniki sprezarki 10A sa osadzone obrotowo w lozy¬ skach tocznych. Na rysunku pokazano równiezwloty i wy- 80 loty dla cieczy chlodzacej, na przyklad wody, krazacej w obiegu przez skraplacz 14 i chlodnice oleju 18.Jedna lub obie sprezarki 10A, 10B mozna wyposazyc w zawory suwakowe, w celu regulacji wydajnosci. Spre¬ zarke 10B mozna równiez chlodzic doplywem cieklego" 65 czynnikachlodzacego wuzupelnieniu chlodzeniazaporno-85654 ca wtryskiwanego oleju, na przyklad poslugujac sie sposo¬ bem opisanym w zgloszeniu brytyjskim nr 60.274. PL