Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sluzace do sterowania i sygnalizacji stanu pracy obiektu sterowane¬ go lub sygnalizacji odchylki wybranego parametru ukladu sterowanego, przy czym glównym przeznaczeniem tego urzadzenia jest realizacja czesci centralnych ukladów sterowania i sygnalizacji w postaci zestawu tych urzadzen, polaczonych odpowiednio ze soba oraz elementami inicjujacymi, sygnalizatorami i elementami wykonawczymi w postaci wylaczników samoczynnych, silowników lub temu podobnych.Stan techniki. Uklady sterowania i sygnalizacji realizowane wedlug znanych sposobów stanowia badz to zbiór znanych elementów w postaci przekazników lub elementów logicznych polaczonych w taki sposób pomiedzy soba i z elementami sterujacymi, sygnalizacyjnymi i wykonawczymi, ze tworza z góry okreslone struktury zdolne wykonac scisle okreslona ilosc operacji sterowniczych i sygnalizacyjnych, lub tez budowane sa w postaci powtarzalnych bloków kilku rodzajów, których struktura wynika ze scisle okreslonych funkcji jakie kazdy z rodzajów tych bloków pelnic ma w ukladzie. Bloki te z reguly stanowia wyodrebniona czesc ukladu zwana czescia centralna. Struktury tych bloków wynikaja ze zróznicowania funkcji jakie maja one pelnic w ukladzie. Moga to wiec byc bloki przeznaczone do sterowania i sygnalizacji stanu pracy oraz sygnalizacji odchylek wybranych parametrów ukladu zlozonego z okreslonej z góry liczby urzadzen wspólpracujacych ze soba w z góry okreslony sposób lub tez osobne bloki sluzace tylko do sterowania i sygnalizacji stanu pracy obiektów sterowanych i osobne bloki sluzace do sygnalizacji odchylek wybranych parametrów ukladu sterowanego.We wszystkich tych przypadkach czesci centralne ukladów sterowania i sygnalizacji moga byc zrealizowane w postaci zestawu bloków o róznych strukturach, przystosowanych do wykonywania okreslonych operacji sterowniczo—sygnalizacyjnych lub sygnalizacyjnych, jak to przedstawiono w polskim opisie patentowym nr 71074. Rozwiazania takie wykluczaja mozliwosc wzajemnego zastepowania bloków jednego rodzaju blokami drugiego rodzaju o innej strukturze wewnetrznej. Zróznicowanie konstrukcyjne i strukturalne tych urzadzen wymaga wykonania oprzyrzadowania do produkcji i kontroli — osobnego dla urzadzen sterowniczo—sygnalizacyj¬ nych i osobnego dla urzadzen sluzacych do sygnalizacji odchylek wybranych parametrów ukladu.2 85332 Istota wynalazku. Wynalazek polega na tym, ze uklady sterowniczo—sygnalizacyjne realizowane sa przy pomocy jednego rodzaju urzadzen sterowniczo—sygnalizacyjnych, których struktura wewnetrzna jest jednakowa zarówno w przypadku stosowania ich dla celów sterowania i sygnalizacji stanu pracy urzadzen, jak i dla sygnalizacji wybranych parametrów ukladu sterowanego, przy czym ilosc tych urzadzen sterowniczo-sygnaliza- cyjnych w ukladzie sterowania i sygnalizacji jest praktycznie dowolna. Wyboru funkcji sterowniczych i sygnaliza¬ cyjnych dokonuje sie jedynie w drodze odpowiedniego wykorzystania wejsc i wyjsc urzadzen sterowniczo—syg¬ nalizacyjnych.Istota urzadzenia sterowniczo—sygnalizacyjnego jest to, ze zawiera osiem wejsc i szesc wyjsc oraz jeden element pamieciowy, przy czym wewnetrzna struktura funkcjonalna tego urzadzenia jest taka sama, zarówno przy wykorzystaniu go dla celów sterowania i sygnalizacji stanu pracy jak i sygnalizacji odchylek wybranych parametrów urzadzenia sterowanego, przy czym struktura funkcjonalna tego urzadzenia stwarza mozliwosc uzyskania odpowiednich sygnalów na wyjsciach tego urzadzenia w zaleznosci od stanu sygnalów na wejsciach, abstrahujac od realizacji tej struktury, co pozwala na realizowanie jej w kazdej ze znanych technik, to znaczy tak w technice przekaznikowej jak i bezstykowej, oraz scalonej dowolnego rodzaju.Struktura urzadzenia zostala tak ustalona, ze sygnal na wyjsciu sterujacym wystepuje jedynie wówczas, gdy nie wystepuje on na wejsciu pierwszym tego urzadzenia, a wystepuje na wejsciu drugim. Stan taki i wystepowanie sygnalów na wejsciu trzecim zostaje zapamietany przez czlon pamieciowy jaki to urzadzenie posiada. Na wyjsciu sluzacym do polaczenia sygnalizatora stanu pracy, sygnal wystepuje jednoczesnie z wystepowaniem sygnalu na wyjsciu sterujacym lub gdy czlon pamieciowy znajduje sie wstanie pobudzenia, oraz wystepuje sygnal na wejsciu dodatkowym lub wystepuje sygnal na wejsciu sluzacym do podlaczenia elementów sluzacych do kontroli sygnalizatora stanu pracy podlaczonego na to wyjscie. Na wyjsciu wzbudzaja¬ cym urzadzenie sygnalizacji zbiorczej sygnal wystepuje wówczas gdy nie ma sygnalu na wyjsciu sterujacym a czlon pamieciowy znajduje sie wstanie pobudzenia. Wyjscie blokujace stanowi negacje stanu wyjscia sterujacego. Na wyjsciu sluzacym do podlaczenia sygnalizatora stanu wylaczenia sygnal wystepuje przy braku sygnalu na wyjsciu sterujacym i wylaczeniu czlonu pamieciowego lub gdy przy braku sygnalu na wyjsciu sterujacym wystepuje sygnal na wejsciu polaczonym z generatorem impulsów znajdujacym sie w urzadzeniu sygnalizacji zbiorczej.Urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku pozwala na realizacje okreslonej klasy ukladów sterowania, blokad i sygnalizacji przez polaczenie miedzy soba urzadzen sterowniczo—sygnalizacyjnych o zawsze jednakowej strukturze wewnetrznej oraz z urzadzeniami sterujacymi, wykonawczymi i sygnalizacyjnymi. Rozwiazanie takie pozwala na stosowanie jednego rodzaju urzadzen sterowniczo—sygnalizacyjnych w miejsce dwóch rodzajów urzadzen sterowniczo—sygnalizacyjnych i sygnalizacji odchylek wybranych parametrów wedlug polskiego opisu patentowego nr 71074. Zastosowanie tego samego urzadzenia zarówno do sterowania i sygnalizacji stanu pracy urzadzen sterowanych jak i sygnalizacji odchylek wybranych parametrów ukladu sterowanego prowadzi do dalszej miniaturyzacji czesci centralnych ukladów sterowania i sygnalizacji.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na rysunku, który przedstawia urzadzenia sterowniczo—sygnalizacyjne wykorzystane zarówno dla celów sterowania i sygnalizacji stanu pracy urzadzen sterowanych jak i sygnalizacji odchylki parametru sygnalizowanego przy pomocy sygnalizatora o zestykach zwiernych.Przyklad wykonania. Uklad sterowania i sygnalizacji, podany na rysunku, zlozony jest z urzadzen sterowniczo—sygnalizacyjnych 1, które polaczone sa z zewnetrznymi elementami inicjujacymi 2 i 3 sluzacymi do wylaczania i zalaczania urzadzen sterowanych oraz elementami blokad zewnetrznych 4, 5 i 6 w postaci wylaczników krancowych, styków blokujacych itp. Elementy sterujace 2 i 3 oraz blokad zewnetrznych 4, 5 i 6 sa podlaczone do wejsc b i c urzadzenia sterowniczo—sygnalizacyjnego 1, zas wykonawczy czlon 8 urzadzenia sterowanego jest podlaczony do wyjscia i, a elementy sygnalizacji optycznej 9 i 10-do wyjsc j im, o ile wymagana jest sygnalizacja stanu wlaczenia i wylaczenia przy pomocy dwu osobnych sygnalizatorów. Przy sygnalizacji stanu wlaczenia i wylaczenia niezamierzonego, przy pomocy jednego sygnalizatora 9, sygnalizator ten podlaczony jest do wyjscia j, zas wejscie e jest polaczone wówczas z wyjsciem m. Wejscie d wszystkich urzadzen wykorzystanych do sterowania i sygnalizacji stanu pracy urzadzen sterowanych podlaczyc z inicjato¬ rem 12 sluzacym do kontroli sygnalizatorów stanu wlaczenia urzadzen sterowanych, zas wejscia g tych samych urzadzen 1 podlaczyc z inicjatorem 13, sluzacym do kontroli sygnalizatorów stanu wylaczenia urzadzen sterowanych.W urzadzeniach sterowniczo—sygnalizacyjnych 1, sluzacych do sygnalizacji odchylek wybranych paramet¬ rów ukladu sterowanego, wspólpracujacych z sygnalizatorami 7 o zestykach zwiernych, sygnalizatory te sa podlaczone do wejscia a, zas na wejscia b i c jest podawany staly sygnal sterujacy. Optyczny sygnalizator 11 jest85 332 3 podlaczony w tym przypadku do wyjscia m tego urzadzenia, zas wejscie g tych urzadzen jest polaczone z inicjatorem 14, sluzacym do sprawdzania sygnalizatorów 11. O ile urzadzenie 1 ma byc wykorzystane do sygnalizacji odchylki parametru sygnalizowanego sygnalizatorem o zestykach rozwiernych, wówczas sygnalizator ten jest podlaczony z wejsciem b tego urzadzenia, podajac jednoczesnie staly sygnal sterujacy na wejscie c tego urzadzenia, pozostawiajac wejscie a wstanie wolnym. Optyczny sygnalizator 11 oraz jego kontrola jest rozwiazana w identyczny sposób jak dla sygnalizatora 7 o zestykach zwiernyeh.Wyjscia k oraz wejscia h wszystkich urzadzen 1 sterowniczo—sygnalizacyjnych sa podlaczone do odpowiednich wejsc i wyjsc urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej, którego dzialanie sprawdzic mozna przy pomocy inicjujacego elementu 16, zas przyjecie alarmów, a tym samym wylaczenia elementu 17 sygnalizacji akustycznej, jest dokonane przy pomocy inicjujacego elementu 18, wylaczajacego urzadzenie 15 sygnalizacji zbiorczej. Wejscia a urzadzen 1 sterowniczo—sygnalizacyjnych wykorzystanych dla sterowania i sygnalizacji stanu pracy urzadzen, wykorzystane moga byc do podlaczenia blokad dodatkowych np. przy polaczeniu tego wejscia z wyjsciem 1 innego z urzadzen 1 sterowniczo—sygnalizacyjnych powoduje wylaczenie tego urzadzenia po wylaczeniu urzadzenia sterowanego urzadzeniem 1, z którego wyjsciem 1 jest ono polaczone.Podanie sygnalu sterujacego na wejscie b urzadzenia 1, w przypadku wykorzystania go do sterowania i sygnalizacji stanu pracy, mozliwe jest jedynie wówczas, gdy spelniony jest wymagany stan elementów blokad zewnetrznych 4, 5 i 6 oraz podany jest sygnal sterujacy z inicjujacych elementów 2 i 3, zas sygnal sterujacy na wyjsciu c wystapi jedynie wówczas, gdy wystepuje on na inicjujacym elemencie 2 sluzacym do wylaczenia urzadzenia 8. Stan taki zostaje zapamietany przez czlon pamieciowy, dzieki czemu wystapi sygnal sterujacy na wyjsciu n tego urzadzenia. Obecnosc sygnalu sterujacego na wejsciu b a brak sygnalu na wejsciu a powoduje pojawienie sie sygnalu sterujacego na wyjsciu i uruchamiajacego wykonawczy czlon 8 urzadzenia sterowanego oraz sygnalizator 9, sygnalizujacy stan zalaczenia urzadzenia.Przy wylaczeniu zamierzonym przy pomocy inicjujacego elementu 2 wylaczone zostaja sygnaly sterujace podane uprzednio na wejscia b i c urzadzenia 1, co powoduje wylaczenie tak sygnalu sterujacego na wyjsciu i jak i czlonu pamieciowego, czyli wystapi brak sygnalu na wyjsciu n. Stan ten powoduje wlaczenie sygnalizatora 10, sygnalizujacego stan wylaczenia urzadzenia, a wlaczenie sygnalizatora 9, sygnalizujacego stan wylaczenia. Przy wlaczeniu niezamierzonym nastepuje zanik sygnalu jedynie na wejsciu b urzadzenia 1, zas na wejsciu c sygnal wystepuje w dalszym ciagu. Powoduje to jedynie wylaczenie sygnalu na wyjsciach i oraz j, zas dzieki wlaczeniu czlonu pamieciowego wystepuje w dalszym ciagu sygnal na wyjsciu n. Stan taki powoduje pojawienie sie sygnalu na wyjsciu k, który to sygnal uruchamia urzadzenie 15 sygnalizacji zbiorczej oraz na wyjsciu 1.Uruchomienie urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej powoduje wylaczenie akustycznego sygnalizatora 17, oraz podanie sygnalu sterujacego na wejscie h, który uruchamia sygnalizator 10/ podlaczony do wyjscia m urzadzenia 1, jedynie w tym urzadzeniu które zostalo wlaczone w sposób niezamierzony. Dla tego tylko urzadzenia wystepuje sygnal na wejsciu h przy braku sygnalu na wyjsciu i. Przyjecie tego rodzaju alarmu przez obsluge, przez uruchomienie inicjujacego elementu 18, powoduje z jednej strony wylaczenie urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej oraz podanie sygnalu sterujacego na wejscie f urzadzen 1 sterowniczo—sygnalizacyjnych.Sygnal ten powoduje wylaczenie elementu pamieciowego jedynie w tym z urzadzen 1, które uprzednio wywolalo alarm, gdyz tylko dla tego urzadzenia istnial sygnal na wyjsciu n mimo wylaczenia sygnalu na wyjsciu i. Wylaczenie elementu pamieciowego, a tym samym brak sygnalu na wyjsciu n, powoduje przelaczenie sygnalizatora 10 na prace ciagla, gdyz tylko wówczas spelniony jest stan braku sygnalu na wyjsciach i oraz n.O ile sygnalizacja stanu pracy urzadzenia sterowanego wykonana ma byc przy pomocy jednego sygnalizato¬ ra 9, to po wylaczeniu urzadzenia przy pomocy inicjujacego elementu 2 nastepuje wyraczenie tego sygnalizatora wraz z zanikiem sygnalu na wyjsciu i. Przy wylaczeniu niezamierzonym, dzieki wystepowaniu sygnalu na wyjsciu n oraz polaczeniu wyjscia m z wejsciem e, nastapi z jednej strony uruchomienie urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej poprzez wyjscie k, a dzieki temu podanie sygnalu na wejscie h i tym samym sygnalu modulowanego poprzez wyjscie m, równiez na wejscie e i o ile element pamieciowy jest wlaczony, podanie sygnalu modulowanego na sygnalizator 9 podlaczony na wyjscie \- Przyjecie sygnalu alarmowego inicjujacym elementem 18 powoduje wylaczenie tak urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej jak i elementu pamieciowego wskutek podania sygnalu na wejscie f, gdyz z wejsciem tym element pamieciowy polaczony jest w taki sposób, ze obecnosc sygnalu na tym wejsciu powoduje wylaczenie tego elementu pamieciowego. Powoduje to wylaczenie sygnalu podawanego na sygnalizator 9 az do ponownego podania sygnalu sterujacego na wejscie b i c sterowniczo—sygnalizacyjnego urzadzenia 1.Przekroczenie parametru kontrolowanego sygnalizatorem 7 o zestykach zwiernych, które podlaczone na wejscia a urzadzenia 1 przy jednoczesnym podaniu stalych sygnalów sterujacych na wejscia b i c tegoz urzadzenia, powoduje pojawienie sie sygnalu sterujacego na wyjsciu k, gdyz brak wówczas jest sygnalu na4 85332 wyjsciu i, a tym samym spowoduje to uruchomienie urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej, które poprzez wejscie h podaje modulowany sygnal na optyczny sygnalizator 11, gdyz wystepuje brak sygnalu na wyjsciu n.Przyjecie alarmu inicjujacym elementem 18 powoduje wylaczenie urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej oraz elementu pamieciowego wurzaddzeniu 1, do którego sygnalizator 7 zostal przylaczony, a tym samym nastapi ^przelaczenie sygnalizatora 11 na sygnal ciagly, który trwac bedzie az do rozwarcia styków sygnalizatora 7, to znaczy pojawienia sie sygnalu na wyjsciu i, a stan taki zostanie zapamietany przez czlon pamieciowy urzadzenia ^Wspólpracujacego z tym sygnalizatorem.Analogicznje dziala urzadzenie 1 w przypadku przekroczenia parametru kontrolowanego sygnalizatorem o stykach roztoiernych, które to styki w tym przypadku podlaczone sa na wejscie b, przy jednoczesnym podaniu j^Npgnalu na wejscie c i powoduja sygnalizacje przekroczenia w sposób wyzej opisany. Równiez w tym przypadku sygnalizator optyczny podlaczony jest na wyjscie m, zas wyjscie k tego urzadzenia polaczone jest z odpowiednim ^t§cierri urzadzenia 15 sygnalizacji zbiorczej. ^s^g^^^V^ Urzadzenie do sterowania i sygnalizacji stanu pracy obiektu sterowanego lub sygnalizacji odchylki wybranego z parametrów ukladu sterowanego, znamienne tym, ze ma osiem wejsc i szesc wyjsc oraz jeden element pamieciowy, przy czym wewnetrzna struktura funkcjonalna tego urzadzenia jest taka, ze zapamietany zostaje stan jednoczesnego wystepowania sygnalów sterujacych wprowadzonych na wejscia (b) i (c) oraz brak sygnalów sterujacych na wejsciach (a) i (f), zas sygnal sterujacy wystapi na wyjsciu (i) jedynie wówczas, gdy wystepuje sygnal sterujacy na wejsciu (b) i nie wystepuje sygnal na wejsciu (a), sygnal na wyjsciu (j) wystapi wówczas, gdy wystepuje sygnal sterujacy na wyjsciu (i) lub gdy wystapi sygnal sterujacy na wejsciu (e) i element pamieciowy jest w stanie pobudzenia, na wyjsciu (k) sygnal wystapi, gdy nie ma sygnalu na wyjsciu (i) oraz element pamieciowy znajduje sie wstanie pobudzenia, zas na wyjsciu (m) sygnal wystapi wówczas,gdy nie ma sygnalu na wyjsciu (i) i wystepuje sygnal na wejsciu (h) lub element pamieciowy nie znajduje sie w stanie pobudzenia i nie ma sygnalu na wyjsciu (i). 6 2 354 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 4 u zl PL PL