Przedmiotem wynalazku jest peryskop do obserwacji okreznej, z mozliwoscia szybkiego obrotu jego glowicy obserwacyjnej.Znana jest z ksiazki „Optyka praktyczna" — T. Wagnerowski PWT W-wa, 1959 r., str. 146, konstrukcja urzadzenia do obserwacji okreznej, zwanego panorama artyleryjska, wyposazonego w uklad optyczny z glowica obserwacyjna zawierajaca pryzmat prostokatny, zmieniajacy kierunek biegu promieni swietlnych, osloniety od pola widzenia szyba ochronna albo filtrem. W ukladzie optycznym panoramy artyleryjskiej na drodze promieni wychodzacych z pryzmatu prostokatnego ustawiony jest pryzmat Dove—Wollastona, obiektyw oraz pryzmat dachowy, sluzacy do zmiany kierunku osi i odwrócenia obrazu, siatka celownicza na plytce ogniskujacej oraz okular symetryczny.Glowica panoramy obracana jest za pomoca przekladni slimakowej, a wartosc kata jej obrotu odczytywana jest na podzialce katomierza obrotowego, zwiazanego z glowica, wzgledem wskaznika umieszczonego na nieruchomym korpusie. Dwukrotnie mniejsza predkosc obrotowa pryzmatu Dove—Wollastona uzyskuje sie takze przy zastosowaniu dodatkowej przekladni stozkowej sprzegnietej z przekladnia napedu glowicy.Zasadniczymi niedogodnosciami tego rozwiazania jest niemoznosc dokonywania obserwacji okreznej z ukrycia, ze wzgledu na brak efektu peryskopowosci, oraz koniecznosc stosowania w glowicy obserwacyjnej pryzmatu o duzych gabarytach, przez co i sama glowica jest elementem o znacznych gabarytach, latwo widocznym.Niedogodnosci tych nie posiada peryskop do obserwacji okreznej, wedlug wynalazku, majacy uklad optyczny panoramy artyleryjskiej z glowica obserwacyjna, wyposazona w element optyczny zmieniajacy kieru¬ nek biegu promieni swietnych, zwiazana z rura koncentrycznie usytuowana w drugiej rurze, mocujacej pryzmat4 Dove—Wollastona, którym to rurom, za pomoca ukladu napedowego, nadawane sa ruchy obrotowe o predkos¬ ciach katowych w stosunku 2:1.Istote wynalazku stanowi zastosowanie ukladu optycznego bezogniskowego, umieszczonego pomiedzy elementem zmieniajacym kierunek biegu promieni swietlnych a pryzmatem Dove—Wollastona.Glowica obserwacyjna zaopatrzona jest w przyslone aperturowa, która stanowi otwór wejsciowy tej glowicy, przed elementem zmieniajacym kierunek biegu promieni swietlnych. Jako elementy zmieniajace2 85 269 kierunek biegu promieni swietlnych zastosowano zwierciadlo plaskie lub pryzmat prostokatny. Uklad napedowy peryskopu tworza dwa kola zebate walcowe, osadzone na wspólnej osi napedowej, z których jedno zazebione jest z wiencem zebatym rury mocujacej pryzmat Dove-WoIlastona, drugie zas z wiencem zebatym rury, w której utwierdzona jest wymienna glowica obserwacyjna. Dolne konce kazdej z rur u lozyskowane ta na wkladkach centrujaco-oporowych, natomiast pozostale ich konce na wkladkach centrujacych.Przedmiot wynalazku zostanie blizej omówiony na przykladach wykonania, uwidocznionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia peryskop z glowica obserwacyjna wyposazona w pryzmat prostokatny, w przekroju wzdluznym, zas fig. 2 - -glowice obserwacyjna ze zwierciadlem plaskim.Jak uwidoczniono na fig. 1 peryskop do obserwacji okreznej zawiera uklad optyczny panoramy artyleryjs¬ kiej, skladajacy sie z pryzmatu prostokatnego 1 umieszczonego w glowicy obserwacyjnej 2, pryzmatu Dove—Wollastona 3, obiektywu 4, pryzmatu dachowego 5 sluzacego do zmiany kierunku biegu promieni swietlnych i odwrócenia obrazu, plytki ogniskowej 6 z siatka celownicza, okulara symetrycznego 7. Glowica obserwacyjna 2 osadzona jest wymiennie w rurze zewnetrznej 8, w której pomiedzy pryzmatem prostokatnym 1, a pryzmatem Dove—Wollastona 3, usytuowany jest bezogniskowy uklad optyczny 9. Pryzmat Dove—Wollastona » 3 zamocowany jest w rurze wewnetrznej 10. Obie rury zewnetrzne 8 i wewnetrzna 10, wraz z zespolem napedowym osloniete sa nieruchomym korpusem 11.Dla uzyskania predkosci katowej obrotu rury zewnetrznej 8 dwukrotnie wiekszej od predkosci katowej obrotu rury wewnetrznej 10, peryskop zaopatrzony jest w przekladnie napedowa o kolach zebatych walco¬ wych/skladajaca sie z dwóch kól 12 i 13 osadzonych na osi napedowej 14, wspólpracujacych z dwoma wiencami uzebionymi 15 i 16, w które zaopatrzone sa rury 8 i 10. Rury, pomiedzy soba i korpusem, w dolnej czesci peryskopu, sa ulozyskowane na centrujaco-oporowych wkladkach teflonowych 17, zas w czesci górnej na centrujacych wkladkach teflonowych 18. Peryskop ma wbudowany krag obserwacyjny 19 w postaci pierscienia opasujacego dolny koniec rury zewnetrznej 8, ze wskaznikiem orientujacym zwiazanym na stale z korpusem 11. Krag obserwacyjny wraz ze wskaznikiem widoczne sa we wzierniku 20.Glowica obserwacyjna zaopatrzona jest w przyslone aperturowa 21, która stanowi otwór wejsciowy tej glowicy, przed pryzmatem prostokatnym 2.Uwidoczniona na fig. 2 glowica, zamiast pryzmatu prostokatnego, zaopatrzona jest w zwierciadlo plaskie 22. PL