Przedmiotem wynalazku jest glowica rewolwerowa zaopatrzona we wrzeciona równolegle do jej osi obrotu, znajdujaca zastoso¬ wanie zwlaszcza do obrabiarek zespolowych i wier¬ tarek rewolwerowych.Stan techniki. Stosowane glównie w wiertarkach rewolwerowych glowice rewolwerowe: gwiazdowa cylindryczna, gwiazdowa szescioboczna skosna, gwiazdowa stozkowa i bebnowa pionowa, poza ostatnia gdzie pracujace wrzeciono jest wysuwa¬ ne, posiadaja wrzeciona osadzone obrotowo nie- przesuwnie.Przenoszenie napedu na pracujace wrzeciono, obrót glowicy jej blokowanie oraz ustalanie jest rozwiazywane podobnie we wszystkich typach glo¬ wic gwiazdowych. W korpusie glowicy osadzone sa obrotowo nieprzesuwnie poszczególne wrzecio¬ na, kazde zaopatrzone w stozkowe kolo zebate pozostajace na stale w zazebieniu ze stozkowym kolem zebatym osadzonym na walku posrednim usytuowanym równolegle do osi obrotu glowicy.Drugi koniec kazdego walka posredniego jest za¬ opatrzony w walcowe kolo zebate.Korpus glowicy wraz z umieszczonymi w nim -elementami jest osadzony centralnie obrotowo jak tez centralnie zaciskany. Do ustalenia polozenia glowicy oraz przeniesienia napedu ze skrzynki przekladniowej na pracujace wrzeciono sluzy ze¬ spól ustalajaco sprzeglajacy skladajacy sie z cy¬ lindra hydraulicznego, którego drag z jednej stro¬ ny cylindra spelnia role. rygla ustalajacego polo¬ zenie glowicy, zas na drugim koncu draga jest osadzony wodzik, który za pomoca lozyska tocz¬ nego powiazany jest z walcowym kolem zebatym 6 osadzonym przesuwnie na walku wielowypustówym stanowiacym wyjscie skrzyoki przekladniowej. Ko¬ lo to z niewielkim opóznieniem w stosunku do momentu glowicy wchodzi w polaczenie z wal¬ cowym kolem zebatym osadzonym na walku po¬ lo srednim.Zastosowanie którejkolwiek z rewolwerowych glowic gwiazdowych do obrabiarek zespolowych nie jest korzystne z uwagi na zajmowane przez uzbrojone glowice znacznej powierzchni produk- cyjnej.Poza tym znane glowice rewolwerowe posiada¬ jac znaczny ciezar sa tylko zaciskane centralnie co nie zabezpiecza zwlaszcza po niedlugim czasie eksploatacji nalezytej dokladnosci wykonywanej obróbki.Mala sztywnosc glowic wynikajaca zwlaszcza z jej centralnego jednopunktowego zaciskania nie pozwala na obróbke wiekszych otworów jak tez innej obróbki na przyklad planowania podczas której wystepuja znaczne sily skrawania.Poniewaz we wrzecionach glowicy mozna mo¬ cowac rózne narzedzia, dla których konieczne sa inne predkosci skrawania, kazde z wrzecion musi uzyskiwac inne obroty. Inne obroty kazdego z so wrzecion uzyskuje sie zazwyczaj przez odpowied- 85 25485 254 • 4 me zaprogramowanie lub nastawianie skrzynki przekladniowej. Zastosowanie do obrabiarek zespo¬ lowych glowicy wraz ze skrzynka przekladniowa jest o tyle niekorzystne, ze rozbudowuje calosc obrabiarki czy linii obrabiarek zespolowych i wy¬ maga stosowania szeregu dodatkowych elementów sterowania automatycznego..Wykorzystanie znanych glowic rewolwerowych do obrabiarek zespolowych jest nieuzasadnione równiez z tego wzgledu, ze mimo wziecia pod uwage zagadnienia koncentracji operacji w wiek¬ szosci przypadków nie beda wykorzystane wszyst¬ kie gniazda glowicy.Poza tym stosowany w znanych glowicach zes- jnfil ii i hi iinjtyr n«wpwinrij irr a zwlaszcza rozwiaza- AiAisptz^idhfeSódcónywaine za pomoca walcowej przekladni zebatej |est niekorzystne dla zachowa¬ nia dokladnosci obróbki gdyz dzialajace w czasie wsi8l{5rjtcy kól,* "zebatych sily beda przyczynialy sa£ 4o zmniejszenia"sztywnosci glowicy. Samo zas wprowadzanie we wspólprace kola zebatego sztyw¬ no zwiazanego z (dragiem cylindra hydraulicznego wplywa na znaczne skrócenie okresu trwalosci obu wspólpracujacych kól i innych mechanizmów glowicy.Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe skutki -. wynalazku. Wynalazek polega na opracowaniu glowicy rewolwerowej o wiekszej sztywnosci, trwalosci i dokladnosci wykonywanej obróbki jak tez mozliwosci latwego jej przezbrajania.Zgodnie z wynalazkiem opracowano glowice re¬ wolwerowa posiadajaca wymienny beben obroto¬ wy wyposazony w równolegle do wrzecion walki posrednie, których konce ze strony odbioru napedu sa zaopatrzone w czesci bierne rozlacznego sprze¬ gla zebatego, z którymi kolejno wchodzi w pola¬ czenie pierscien sprzegajacy o uzebieniu wewnetrz¬ nym czynnej czesci "sprzegla zespolu ustalajaco- -sprzegajacego.Kazdy walek posredni ma równiez z konca od¬ bioru napedu osadzone zmianowe kolo zebate po¬ zostajace w zazebieniu ze zmianowym kolem ze¬ batym na odpowiadajacym mu wrzecionie.Wymienny beben obrotowy jest zaciskany na obwodzie za pomoca lap hakowych wchodzacych w obwodowy kanal pierscienia oporowego trwale polaczonego z bebnem.Czesc czynna rozlacznego sprzegla zebatego prze¬ kazujaca naped na pracujace wrzeciono sklada sie z: osadzonej obrotowo nieprzesuwnie w korpusie tulei wyposazonej w kolo zebate, przenoszace na nia ruch obrotowy i w tulejke przesuwna polaczona trwale, za pomoca kolka, z walkiem napedowym umieszczonym przesuwnie w tulei. W tulei wyko¬ nany jest prostopadle do jej osi przelotowy otwór wzdluzny, dzeiki czemu walek napedowy wraz z polaczona z nim za pomoca kolka tulejka ma mozliwosc osiowego przesuwu. Walek napedowy zaopatrzony jest w pierscien sprzegajacy o uze¬ bieniu wwenetrznym wchodzacy w polaczenia z czesciami biernymi sprzegla znajdujacymi sie na walkach posrednich. Na walku napedowym pomie¬ dzy pierscieniem sprzegajacym o uzebieniu we¬ wnetrznym a tuleja jest osadzona sprezyna pod dzialaniem której polaczone ze soba walek nape¬ dowy i tulejka za posrednictwem umieszczonego na tulejce lozyska oporowego sa dociskane do wo¬ dzika sterujacego sprzeglem.Poza tym w korpusie glowicy sa wykonane dwa symetarycznie rozmieszczone po przekatnej grupy otworów, w których zaleznie od wymaganych wa¬ runków pracy polozenia wrzeciona roboczego, ze¬ spól ustalajaco-sprzegajacy moze byc zabudowany w jednym z nich.Glowica wedlug wynalazku dzieki zwiekszeniu sztywnosci ukladu co miedzy innymi wynika z za¬ ciskania bebna obrotowego na jego obwodzie po¬ zwala na wykonywanie dokladnej obróbki wyste¬ pujacej niejednokrotnie przy wytaczaniu. Zwie¬ kszona sztywnosc glowicy daje równiez mozliwosc obróbki otworów o znacznych srednicach jak tez wykonywania na przyklad planowania podczas, którego sily skrawania dzialaja na znacznym ra¬ mieniu.Zastosowanie w glowicy wymiennego bebna obrotowego, który moze byc zastapiony bebnem uzbrojonym poza stanowiskiem pracy we wrzecio¬ na i kola zmianowe dla innej obróbki czyni glo¬ wice uniwersalna i znacznie skraca czas ewentual¬ nego przezbrajania obrabiarki zespolowej. Wymia¬ na kól zebatych zmianowych moze odbywac sie równiez bezposrednio na stanowisku roboczym.Odpowiednie rozmieszczenie w bebnie otworów pod wrzeciona i wykorzystanie przestrzeni dla zmianowych kól zebatych pozwala równiez wyko¬ nywac w ograniczonym zakresie otwory przesunie¬ te z wlasciwej osi roboczej glowicy.Zaopatrzenie korpusu glowicy w dwie grupy otworów do alternatywnego osadzania zespolu ustalajacego-spregajacego, umozliwia by wrzeciono pracujace umieszczone w osi prostopadlej do pod¬ stawy glowicy znajdowalo sie w poblizu tej pod¬ stawy lub po stronie przeciwleglej osi obrotu glo¬ wicy.Dzieki przenoszeniu ruchu obrotowego na robo¬ cze wrzeciono glowicy za pomoca sprzegla, w któ¬ rym walek napedowy wchodzi w polaczenie z wal¬ kiem posrednim jedynie na skutek dzialania spre¬ zyny bez koniecznosci wymuszonego wisprzeglania, zabezpiecza zwiekszenie trwalosci wspólpracuja¬ cych czesci sprzegla.Do istotnych zalet glowicy wedlug wynalazku nalezy równiez to, ze moza ona pracowac w polo¬ zeniu poziomym, pionowym i pod dowolnym ka¬ tem.Objasnienia figur rysunku. Przedmiot wynalaz¬ ku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ogólny trzywrzecionowej glowicy rewolwerowej, fig. 2 — schemat ogólny zespolu ustalajaco-sprze¬ gajacego.Opis konstrukcji przykladu wykonania glowicy wedlug wynalazku. Przedstawiona na fig. 1 i 2 trzywrzecionowa glowica rewolwerowa sklada sie z korpusu 1, wymiennego bebna 2 obrotowego i zespolu 3 ustalajaco-sprzegajacego, które zaopa¬ trzone sa w walki i kola zebate do przenoszenia napedu.Wymienny beben 2 obrotowy zaopatrzony jest w trzy wrzeciona 4 i walki 5 posrednie równole- 40 45 50 55 60 »5 85 254 6 gle do osi jego obrotu zwiazane ze soba za pomo¬ ca osadzonych na mich wymiennych kól 6 i 7 ze¬ batych. Na koncu walka 5 posredniego po stronie osadzenia kola 7 zebatego jest wykonane uzebie¬ nie tworzace czesc 8 bierna rozlacznego sprzegla zebatego zespolu 3 ustalajaco-sprzegajacego.Do bebna 2 obrotowego na jego obwodzie zamo¬ cowany jest pierscien 9 oporowy zaopatrzony w kanal 10 obwodowy, w który wchodza umiesz¬ czone po przekatnej dwie lapy 11 hakowe, pola¬ czone z dragami cylindrów 12 pneumatycznych, dociagajace beben 2 do stalego korpusu 1 glowicy.Poza tym pierscien 9 oporowy ma wykonane trzy otwory 13 rozmieszczone co 120°, w które kolejno wchodzi rygiel 14 zespolu 3 ustalajaco-sprzeglaja- cego napedzany cylindrem 15 pneumatycznym. Be¬ ben 2 obracany jest na tulei 16 centrujacej zamo¬ cowanej do korpusu 1. Obrót bebna 2 dokonywa¬ ny moze byc za pomoca dowolnego mechanizmu zabudowanego na zewnatrz glowicy, na przyklad krzyza maltanskiego przekazujacego obroty na be¬ ben 2 za posrednictwem ukladu walków i kól ze¬ batych na kolo 17 zebate osadzone na piascie 18 bebna 2.Przednia czesc bebna 2 jest zaopatrzona w. po¬ krywe 19, w której w pionowym polozeniu glowicy gromadzacy sie olej jest za posrednictwem ssaka podawany przez pompe 21 w miejsca smarowa¬ nia glowicy. W przypadku pracy glowicy w ukla¬ dzie poziomym olej gromadzi sie w korpusie 1 skad za posrednictwem ssaka 22 pompa 21 podaje do tych samych punktów smarowania.Przekazywanie obrotów z silnika 23 elektrycz¬ nego na pracujace wrzeciono 4 dokonywane jest za pomoca przekladni 24 redukcyjnej, zespolu 3 ustalajaco-sprzegajacego i kola 7 zebatego walka 4 posredniego. Wprowadzony z przekladni 24 re¬ dukcyjnej walek 25 zaopatrzony jest w kolo 26 zebate, które wspólpracuje z kolem 27 zebatym osadzonym na tulei 28 zespolu 3 ustalajaco-sprze- gajacego. • Tuleja 28 umieszczona obrotowo nieprzesuwnie w korpusie 1 ma wewnatrz osadzony przesuwnie walek 29 napedowy, który za pomoca kolka 30 jest trwale polaczony z tulejka 31 nasadzona przesuwnie na tuleje 28. Walek 29 napedowy za¬ konczony jest pierscieniem 32 sprzegajacym o uzebieniu wewnetrznym wchodzacym w polacze- -nie z czescia 8 bierna sprzegla odpowiedniego wal¬ ka 5 posredniego.Pomiedzy pierscieniem 32 sprzegajacym walka 29 napedowego a tuleja 28 umieszczona jest spre¬ zyna 33 naciskowa, która w przypadku przemiesz¬ czania sie rygla 14 wraz z trwale polaczonym z nim wodzikiem 34 w kierunku ustalania polozenia bebna 2 powoduje wprowadzenie pierscienia 32 sprzegajacego we wspólprace z czescia 8 bierna sprzegla. Pod dzialaniem sprezyny 33 polaczone ze soba walek 29 napedowy i tulejka 31 sa stale za posrednictwem osadzonego na tulejce 31 lozy¬ ska 35 oporowego dociskane do wodzika 34. Osio¬ wy przesuw walka 29 napedowego w tulei 28 moz¬ liwy jest dzieki temu, ze jest ona zaopatrzona ,T' promieniowy przelotowy otwór 36 wzdluzny.Opisana glowica jest wykonana w jednym 7 —?- riantów polozenia wrzeciona pracujacego a mia¬ nowicie znajduje sie ono w poblizu podstawy glo-* wicy na -osi prostopadlej do tej podstawy. Takie polozenie wrzeciona roboczego wynika z osadzenia zespolu 3 ustalajaco-sprzegajacego w otworach 37 korpusu 1 znajdujacych sie w poblizu podstawy glowicy.Glowica rewolwerowa wedlug wynalazku staje sie w pelni wykorzystana wówczas jezeli zostanie zabudowana na zespole przesuwowym i zaopatrzo¬ na w elementy sterowania automatycznego.Cykl pracy tak zabudowanej i wyposazonej glo¬ wicy rewolwerowej jest nastepujacy: Po wykonaniu operacji glowica wycofuje sie do tylnego wyjsciowego polozenia uruchamiajac po drodze wylaczniki sterujace róznymi czynnosciami.Przemieszczajaca sie do tylu glowica natrafia na wylacznik drogowy dajacy impuls na przestero- wanie rozdzielacza pneumatycznego, który przeka¬ zuje czynnik do cylindra 15 pneumatycznego na¬ pedzajacego rygiel 14. Cofajacy sie rygiel 14 za posrednictwem wodzika 34 powoduje najpierw roz¬ laczenie sprzegla a nastepnie sam wychodzi z otworu 13 pierscienia 9 oporowego. Dalsze prze¬ mieszczanie sie glowicy do tylu sprawia, ze ten sam wylacznik drogowy przesterowania rozdzie¬ lacza z minimalnym opóznieniem w stosunku do pierwszego sygnalu daje impuls na podawanie czynnika równiez do cylindrów 12 pneumatycz¬ nych napedzajacych lapy 11 hakowe powodujac zluzowanie zacisku bebna 2. .Przesuwajaca sie nadal glowica do polozenia wyjsciowego natrafia na nastepny wylacznik prze¬ kazujacy impulsy na mechanizm obrotu bebna 2 i zatrzymania glowicy. Po dokonaniu obrotu bebna odpowiedni mikrowylacznik daje sygnal do ruchu glowicy do przodu, która natrafia po drodze na wylaczniki uruchamiania zespolu 3 ustalajaco- -sprzegajacego i zaciskania lap 11 hakowych.Cykl pracy glowicy rewolwerowej jest dokony¬ wany automatycznie i konczy sie z chwila gdy glowica powróci w wyjsciowe poloznie po wyko¬ naniu pracy przez ostatnie wrzeciono.Uniwersalnosc glowicy przejawiajaca sie w tymr ze istnieje mozliwosc szybkiego jej przezbrojeniay zmiany predkosci obrotowych wrzecion, pracy w róznych polozeniach, dowolne w pewnym zakresie zabudowywanie wrzecion jak tez duza dokladnosc obróbki zwlaszcza wytaczaniem pozwalaja na za¬ stosowanie jej do roznego rodzaju obrabiarek ze¬ spolowych, wiertarek rewolwerowych i automa¬ tycznych linii obróbczych. PL