Przedmiotem wynalazku jiesit sposób zdalnego starowania urzadzen przy uzyiciiiu lacza wielokro- itmegio oraz uklad do zdalnego sterowania urzad/zen przeznaczony do przesylania informacji zdalnego sterowania radiokomunikacyjnymi osrodkami na¬ dawczymi i odbiorczymi, zespolatmd tasmociagów, grup urzadzen i imaiszyn, sieci energetycznych ,i ga- izoiwych wie wszystkich galeziach pnzemyislu, tam igdzie ciag informacji powinien byc przekazany przez lacze przewodowe lub radiowe.Stan techniki. W znianyc(h i stosowanych nikla- dach zdalnego [sterowania urzadzen wysylanie in- fiormacjii isiteriujacej reaflliizuje sie w diwóch fazacn, najpierw przez wytbór Wormacji .startujacej prze¬ lacznikiem, a nastepnie wyzwolenie jej przycis¬ kiem. Informacje sitermjace przekazywane sa z kro¬ tnicy nadawczej poprzez lacze do urzadzenia site- rowainegio, zas sygnal potwierdzajacy o wylkooa- nliu zadanej informacji sterujacej przesyla sie rów- ooczesnie z informacjami sterujacymi przez la¬ cze dupleksowe, iz oddzielnymi torami dla kie- iruiniku nadawania d kierunku odbioru. Do potwder.- dzeniia ireailizacji zadanej informacji .sterujacej wy¬ korzystuje isde zwrotne przekazyiwanie informacji isiterujacej. Po stronie odbiorczej nie ma miozlwo- scii wyitworzenda liinformacjii potwierdzajacych. W izwiiazku z tym istnieje ograniczona rmozilliwiosc aa- -stosowania znanych sposobów w systemach ste¬ rujajcio-oadzoru jacych.Znane skladaja islie z krotnicy nadawczej d odbiorczej, w których krotnica nadawcza zawiera uklad dy¬ spozycyjny, sikladaijacy isie ,z przelacznika wybie¬ rania informacja isterujacej i przycisku wyzwala-! jacego, koder oraiz przetiworniiik pirad staly-prad zimdienny, natomiast krotnica odbiorcza zlozona jest z przetwornika prad zmienny-prad staly, dekiodera i ukladu paimieciioweigoi. Na wejsciu krotnicy na¬ dawczej i odfoioirczej wtaczane sa wzmacniacze szerokopasmowe z zespolem (selektorów.Istota wynalazku. Istota isposobu wedlug wyna¬ lazku, w którym zadana (informacje sterujaca prze¬ byla sie z krotnicy nadawczej w postaai kodu ize istalym lindelksem A* przez lacze przewodowe lub radiowe, a po zrealizowaniu mfiormacji zada¬ nej w lurzadzeniiu isteriowanym, przesyla slie infor¬ macje potwierdzajaca w postaci, kodu ze stalym indeksem A * z krotnicy odbiorczej do krotnicy nadawczej, jest jednoczesne wybieranie i wysyla- nie zadanej dnfoinmacjii sterujacej przez wriuchomtie- nie w krotnicy nadawczej jednego ukladu styko¬ wego przelacznika z igrupy wis|pólzaleznych ulkla- dów stykowych, w którym czas przerwy miedzy rozwairdiem styków czynnych, w uprzednio zala- czonym zespole stylkowytm ii ziwarciem styków bier¬ nych w kolejno zalaczonym zespole stykowym, wykorzystuje sie do wyitowarzenda w zespole prze- irzutników kluczujacych impulsu przyporzadkowal- jajcego wysylanej (informacji sterujacej sygnaly ele- menta,rne kod*u. Informacje potiwtierdzajaca reali- 84871L/^ 84871 3 4 zuje sie przez zwrotne przekazywanie sygnalów odebranych z urzadzenia sterowanego lub przez kodowanie iw krotnicy odbiorczej nowych infor¬ macji potwierdzajacych, przy czyim informacje po¬ twierdzajace przesyla sie irównioczesnie z infor¬ macja sterujaca albo w przerwach miedzy infor¬ macjami sterujacymi, po otrzymaniu z urzadzenia, stonowanego sygnalu o realizacji zadanej infor¬ macji sterujacej.Ulklad wedlug wyinaiaziku skladajacy sie z kro¬ tnicy nadawczej i odbiorczej charakteryzuje sde jtyim, ze krotnica nadawcza sklada sie z zespolu koderów nadawczych zawierajacych zespól wspól- zaieznyich zespolów stykowych, którym przypo- irzadkowany jest zespól matryc diodiow i zespól przerzutmików kluczujacych, które pola¬ czone isa z ukladem kasowania, maitirycaimii dio- dowo-oporowyrni i generatorem sterujacym, z ze¬ spolu generatorów polaczonych ze wizmacniaczem wyjsciowym i zespolem koderów nadawczych, z izespolu iselekftorów polaczonych ze wizmacnliaczem wejsciowym i filtrem wisitepinej selekcji oraz z ze¬ spolem korwtroli, natomiast kroitinica odbiorcza za¬ wiera zesipól .selektorciw, na wejsciu których wla¬ czony jest filtr wistepnej selekciji Otraiz wzmacniacz wejsciowy, zas wyjscia zespolu selektorów pola¬ czone isa z -rejestrem irówonolleglym, zespolem po¬ twierdzenia i wizimaicniiaczem wyjsciowym krotnicy odbiorczej, przy czyim irejestr (równolegly pola¬ czony jest z zespolem, dekoderów i ukladem ka¬ sowania krotnicy odbiorczej oraz izespolem po¬ twierdzenia.Sposób oraz uklad wedlug wynalazku pozwala na prace ukladu przy zastosowaniu lacza przewo¬ dowego lub bezprzewodowego. W celu ogranicze¬ nia pasma odbieranych czestotliwosci na wyjsciu krotnicy nadawlcizej i odlbiorczej zastosowano fil¬ try wstepnej selekcji, dizielki czemu eliminuje sie zaklócenia wystepujace poza pasmem roboczym czestotliwosci. Uklad wedlug wynalazku posiada blokade uniemozliwiajaca wysylanie informacji sterujacej gdy lacze jesit zajete pirzez uprzednio wyslana, a jeszcze nie poitwierdzona, informacje.W zwiazku z powyzszym uklad ten. znajduje sze¬ rokie zastosowatnite w systemach isterujacoHnadzo- irujafcych, zwlaszcza tam, gdzie irealizacja wysyla¬ nej informacji sterujacej muisi byc rxtwierdzona.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na (ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo- kjoiwy krotnicy nadawczej, fig. 2 — schemat blo¬ kowy krotnicy (odbiorczej, fi(g. 3 — schemait blo¬ kowy ukladu wedlug wynalazku przy wykorzy¬ staniu lacza dwukanalowego, fig. 4 — schemat blo¬ kowy ukladu wedlug wynalazku przy wykorzy¬ staniu lacza jedinokanalowego, fig. 5 — schemat bloklowy ukladu wedlug wynalazku przy wyko¬ rzystaniu lacza jedinokanalowego z przelaczaniem czasowym nadawanie-odbiór, fig. 6 — schemat blokowy ukladu wedlug wynalazku przy wyikorzy- sitamiu wiazki nHprzewodowej, fig, 7 — schemait blokowy ukladu wedlug wynalazku przy wyko¬ rzystaniu wiazki n-przewodowej z przelaczaniem czasowym nadawanie-odbiór.Przyklad wykonania. Jak przedstawiono na fig. 1, krotnica nadawcza wedlug wynalazku sklada sie z zespolu k koderów nadawczych Ku.„^9 zespolu k matryc diodowo-oporowych Ml9„.9M*9 zespolu k przerzutników kluczujacych Tlf...,Tk, ukladu kasu¬ jacego Z, generatora sterujacego GS, zespolu 6 generatorów Gi,...,G6, zespolu 6 selektorów Sl9...,S0f wzmacniacza wejsciowego W2, filtru wstepnej se¬ lekcji F oraz zespolu kontroli ZK, w sklad które¬ go wchodzi 6 ukladów logicznych iloczynowych i licznik.Na fig. 2 przedstawiono krotnice odbiorcza we¬ dlug wynalazku, która sklada sie z filtru wstepnej selekcji F, wzmacniacza wejsciowego W2, zespolu 6 selektorów S^...^, rejestru równoleglego FK, zespolu k dekoderów DK1,...,DKfc, zespolu kaso¬ wania krotnicy odbiorczej MZ^.^MZk, zespolu po¬ twierdzenia ZP oraz wzmacniacza wyjsciowego Wi.W wariancie ukladu wedlug wynailazku, które¬ go ischemait blokowy przedstawiono na fig. 4, w krotniicy nadawczej i odbiorczej wlaczone sa roz¬ galezniki RG, uniemozlliiwtiajace odebranie (Wor¬ macji przez odbioirnik lokalny.Na fig. 5 pi^edstawiono schemait blokowy ukla¬ du wedlug wynalazku, w którym zastosowano prze¬ kazniki PR w krotmiicy nadaiwczej i odbiorczej umozliwiajace przelaczanie sitaniu nadawania na odbiór.Na fig. 6 przedsitawiono wairiaot ukladu wedlug wynalazku, w którym brak jest wzmacniaczy oraz przetwornika prad staly-prad zmienny i gdzie kro- troica nadawcza polaczona jesit z krotnica odbior- cza bezposrednio przewodami.W wariancie ukladu wedlug wynalazku, którego schemat blokowy przedstaiwiono na fig. 7, w kro¬ tniicy nadawczej i odbiorczej wlaczone sa pirze- kaznilki PR, dzieki którym mozllliiwe jest zmniej- iszenie do polowy ilosci przewodów w stosunku do wariantu ukladu wedlug wynalazku przedsitawio- nego na fig. 6.Sposób zdaOmego slterowiania urzadzen przy uzy¬ ciu lacza wielokrotnego jest oparty na koderze (re¬ alizujacym kod ze stalym indeksem AJ, przy wykorzystaniu k kolejno po ,sobie wysylanych cze¬ stotliwosci kodowych pirzez okreslony czas ze zblio- inu n czestotliwosci. Pirzy wykorzystaniu n cze¬ stotliwosci, z których tworzy sie grupy po k cze- stotllilwosci z tych n czestotliwosci, uklad zapewnia przekazanie n! A*= » tn-k)\ (róznych informacji. W przykladowym wykonaniu lacza wedlug wynalazku wykorzystano zbiór 6 czestotliwosci oraz grupy po 3 czestotliwosci. W ukladzie tym mozna przekazac 12i0 róznych in¬ formacji.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku, utworzone¬ go z krotnicy nadawczej i odbiorczej, zostanie wyjasnione na przykladzie wysylania informacji przy pomocy zespolu stykowego z pierwszego ko¬ dera Kx. W krotnicy nadawczej, kazdemu kode- irolwi K przyporzadkowany jest jeden przerzultnTik kluczujacy T i /jedna maitryca diodowo-oporowa M. Kazdy koder nadawczy Klr..,Kk zlozony jest z n wspólzaleznych zespolów styklowych jprzezmczonych 40 45 50 55 6084871 6 nadawania informacji oraz "z zespolu przypo¬ rzadkowanych im n elementów sygnaliizuijacych leaflizaicije informacji sterujjacej, na przyklad lam¬ pek. Laczna ilosc zespolów stykowych we wszyst- Idilch koderach nadawczych w ukladnie wedlug wy- nalatzku nde moze przekraczac 120. Ilosc zespolów stykowych w poszczególnych koderach moze byc dowolna w granicach od 2 do 120.W ceki wyjasnienia dzialania ukladu wedlug wyinailaizkiu zalozono, ze w stanie wyjsciowym, przed uruchomieniem zespolu stykowego kodera Kt wlaczony jest zespól sitykowy kodera K2. Wla¬ czenie zespolu stykowego kodera Kt powoduje wylaczenie zespolu stykowego kodera K2 uprzed¬ nio zalajazonego. Konstrukcja kodera zapewnia, ze w przypadku przelafezenia, wczesniej zostaje wy¬ laczony zespól stykowy kodera K2, a dopiero z pewnym opóznieniem zostaje zalaczony zespól sty¬ kowy kodera Kt. W momencie przejsciowym, w chwiM jednoczesnego rozwarcia styku w zespole stykowym kodera Kt d styku w zespole stykowym kodera K2, pnzemzutndk kluczujacy Tx zostaje prze- rizucony ze stanu 1-r^O w stan 0-^1. W stanie tym matryca Ml odcina obwód lampki pnzyporzadiko- wanej koderowd K^ która mdmo awaircia styku w zespole stykowym kodera Kt nde zapadli sie.Równoczesnie zmiana stanu praarzutnika Tt po¬ woduje przekazanoe impulsu wyzjwalajacego ge¬ nerator sterujacy GS. Generaltor GS rozpoczyna prace cykliczna, polegajaca na wyslaniu w kaz¬ dym cyklu kolejno 3nch impulsów A, B a C o ©za¬ sile trwania tt kazdy, nastepnae iirnpulsu D o cza¬ sie trwania 3tt i cykl powtarza sie. Impulsy A', B' i C odpowiednio przez diody matrycy M± oraz styki izespolu stykowego kodera Kt pojawiaja sie na wejsciach generatorów G2, Gx i G6, gdzie zo¬ staja praeksztalcone na czestoitililwoscd sygnalów elementarnych kodu Af, Bf i Cf o 3^ch okreslo¬ nych, iróznych czestotliiwoscdach f2, ft i f6. Czesto- ttHlwoscd te poprzez wzmacniacz wyjsciowy Wt i lacze zostaja pnzekazane do krotnicy odbiorczej.Po wyslaniu serii impulsów A, B i C generaltor sterujacy GS przerywa prace — impuls D. Jesli z krotnicy odbiorczej nie przyjda czestx1Mwpsci sygnalów elementarnych kodu, potwierdzajace ode¬ branie i realizacje informacji sterujacej, genera¬ tor GS powtarza kolejno cykle A, B, C i D. W przypadku gdy czestotliwosci Af, Bf i Cf zostana prawidlowo odebrane i deformacja sterujaca zo¬ stanie prawidlowo zrealizowana, z krotnicy od¬ biorczej Wysylane sa poprzez lajcze L czestotliwo- sci A'f, B'f i C'f. CzestofcMwosci sygnalów elemen¬ tarnych kodu, w zaleznosci od struktury krotnicy odlbiorczej, moga przychodzic w czasie wysylania czestotliwosci Af, Bf i Cf kib z przesunieciem czaisowym.Nadchodzace z krotnicy odlbiorczej czestotliwosci A'f, B% i Cf dochodza przez fdiLtir wisltepnej selek¬ cji F i wzmacniacz' wejsciowy W2 odpowiednio do selektorów Sl9 S2 i S5, gdzie zostada przeksztal¬ cone na impulsy staloprajdowe A", B" i C" i po¬ dane odpowiednio do ukladów zespolu konftiroli Z*.Uklad ten zlicza impulsy i po odebraniu 3^ch ko¬ lejnych impulsów daje na wyjsciu impuls C".Poniewaz impuls C" jest zbiezny w czaisde z ode¬ branym impulsem C" impuls ten poprzez zwarty styk zespolu stykowego kodera Kt dochodzi do przerzutnika kluczujacego T± i przerzuca go ze sta¬ nu 1—0 w stan 0—1. Praca generaitora sterujacego GS zostaje przerwana impulsem z pnzerzuttiiiika kluczujacego Tlt a matryca Mt zostaje zabloko¬ wana, co umozlMwda zapalenie sde lampki przypo- irzadkowanej koderowi Kl9 sygnalizujac realizacje informacji sterujacej i otirzymande potwierdtzenia z krotnicy odbiorczej. Uklad wrócil do stanu wyj¬ sciowego i jest przygotowany do wyslania nastep¬ nej dncformacjd.Zespól kasowania Z przeznaczony jest do spro¬ wadzania 'krotnicy nadawczej do stanu wyjsoio* iwego w przypadku zaniku napiecia zasilania.Dzialanie ukladu kasujacego Z polega na sprowa- dtzeniu, w takiej sytuacji wszystkich przerzuftni- ków kluczujacych T1#.,.,Tk ze stanu 1^0 do stanu 0—»1, przerwaniu dzialania generatora sterujacego GS i zaiblokowandu matryc dtiodowo^oparowych Mi-Mk.Rejestr równolegly PK znajdujacy sde w krot¬ nicy odbiorczej ma postac matrycy zlozonej z 3^ch kolumn d 6 rzedów, przy czym ilosc kolumn d ree- dów wynika z [rodzaju wybranego kodu, w (roz¬ patrywanym przypadku 3 z 6. W kazdym rzedzie (znajduje sie uklad 3-eh szeregowo polaczonych Ukladów logicznych iloczynowych i przerzuftników kluczujacych.Kazdy dekoder DK1,...,DKk zlozony jest z zespolu n wspólzaleznych ukladów logicznych iloczynowych i elementów wykonawczych, na przyklad przekaz¬ ników. Wspólzaleznosc realizowana jest za pomoca zespolów kasowania MZ!,...,MZk krotnicy odbiór- czej, w sklad 'których wchodza uklady logiczne iHoczynowe i mulLtiwiibjnaltor. Laczna ilosc elemen¬ tów wykonawczych we wszystkich dekoderach dla opisywanego przypadku nie moze przekraczac 120.Dzialanie krotnicy odlbiorczej ukladu zdalnego 40 'Sterowania zostanie wyjasnione na przykladzie odebrania informacji zakodowanej w krotnicy na¬ dawczej, a wiec informacji zlozonej z nadchodza¬ cych sygnalów elernentairnych kodu: Af o czesto- tlKlwoscii f2, Bf o czestotliwosci fx i Cf o czestoltili- 46 wosci ffl. Selektory S!,...,S6 sa ukladami zawdera- jacyimi element selektywny i detektor i sluza do przeksztalcania czestotliwosci sygnalów elementar¬ nych kodu na impulsy staloprajdowe. Kazdy selek¬ tor jest nastrojony na inna czejstotfliiwoisc i-na wyj- 50 soiach, w wyniku detekcji pojawtiapa sie kolejno impulsy stalopradowe o czasie trwania tt: A na wyjsciu selektora S2, B na wyjsciu selektora Sj, a C na wyjsciu selektora S6 i nastepnie zostaja podane na rejestr równolegly PK, który wyttwa- 55 rza impulsy: A' o czasie trwania 3t1? B' o czasaje trwania 2tt i C o czasie trwania tt. Impulsy te podawane sa na dekodery DK!,...,DKk. Grupa ulkla- dów logicznych iloczynowych i przekazników w (kazdym dekoderze wyrózndona jest kolejnoscia po~ oo jawiania sie grupy impulsów A', B' i C. W oma¬ wianym przykladzie impulsem wyrózniajacym de¬ koder DK2 jest impuls A', który wytworzony jest przez elementarny sygnal kodowy o czestotliwosci f2. Zespoly kasowania MZ^.^MZk, decydujace o 65 wspólzaleznosci przekazników* wykonawczych w84871 7 8 dekoderze, wyzwalane sa (Ukladem logicznym ilo- ozyinowyim w wyniku pojawienia sie grupy im¬ pulsów wyrózniajacych oraz dowolnego impulsu C'\ W przypadku gdy impulsy (te zostana równo¬ czesnie podane na wejscie zespolu kasowania MZ2, ma jego wyjsciu pojaiwd stie iimpuils o czasie trwa¬ nia elemenitamneigo sygnalu kodu. Zespól kasowa¬ nia MZ2, w poczatkowej fazie trwania impulsu C" przerywa obiwody poditinzyimywania wszystkich przekazników wykonawczych w dekoderze DK2, powodujac skasowanie zapamietanych informacji.W daliszej fazie trwania impulsu C" przekaznik wykonawczy dekodera DK2, do którego byla adre¬ sowana Mormacja, zastaje ponownde zalaczony.Sltan taki u/trzymuje sie do nadejscia, nastepnej dinfiormacji. Zespól potwierdzenia ZP wysyla imfor- macje potwierdzajaca sygnaly kodowe o analotgicz- neij strukturze jak sygpraly sterujace. Zespól po¬ twierdzenia ZP wyisyla informacje potwierdzajaca dopiero po lOtmzymandiu z urzadzenia sterowanego sygnalu o realizacji informacji sterujacej. Uklad do zdalnego siterowania wedluig wynalazku moze byc wyposazony w zespól adresowy pozwalajacy na starowanie z jednej krotnicy nadawczej kil¬ koma niezaleznymi kroftnicami odbiorczymi. Do tego ceki przewidiziano w rejestrze równoleglym PK specjalne wejscia do selektyiwnego wybierania dowolnej krotnicy odbiorczej. PL