Przedmiotem wynalazku jest uklad mlota wolnospadowego przeznaczonego w szczególnosci do kafarów.Stosowane w kafarach uklady mlotów wolnospadowych maja bijak zawieszony na linie - przechodzacej przez krazek wierzcholkowy wiezy katara i nawinietej na beben wciagarki. Po wlaczeniu sprzegla lina nawija sie na beben, powodujac podnoszenie bijaka do góry. Po wylaczeniu sprzegla bijak opada wlasnym ciezarem, a ciagniona przez niego lina napedza beben w kierunku przeciwnym, który w koncowej fazie spadania osiaga znaczna szybkosc.Uchwycenie wlasciwego momentu podnoszenia bijaka do góry - po uderzeniu — jest bardzo istotne w pracy mlota wolnospadowego. Za wczesne przechwycenie opadajacego bijaka zmniejsza znacznie efekt uderzenia oraz wywoluje duze sily dynamiczne, dzialajace na line, mechanizmy wciagarki i elementy wiezy. Za pózne wlaczenie sprzegla powoduje nadmierne odwiniecie liny z bebna i tworzenie sie petli, co prowadzi do zrywania liny. Poza tym wydluza sie cykl pracy mlota. Z tych tez wzgledów sterowanie reczne mlota wolnospadowego wymaga duzej wprawy od obslugi i mimo to nie daje zadawalajacych wyników.Niedogodnosci te uwypuklaja sie szczególnie przy pograzaniu rur do pali formowanych w gruncie. W tym przypadku obserwacja wzrokowa momentu uderzenia jest niemozliwa, a wyciagniecie bijaka po zerwaniu liny z rury o srednicy okolo 500 mm i dlugosci kilkunastu metrów jest uciazliwe i niebezpieczne.Znany z polskiego opisu patentowego nr 63743 uklad automatycznego sterowania mlota wolnospadowego jest zaopatrzony w rolke sterujaca, dociskana sprezyna do liny w górnej czesci wiezy kafara. W momencie uderzenia bijaka zmniejsza sie napiecie liny, co umozliwia sprezynie przemieszczenie rolki sterujacej a zarazem przestawienie suwaka rozdzielacza sterujacego sprzeglo.Ten sposób sterowania wprawdzie eliminuje mozliwosc wczesniejszego przechwycenia bijaka to jednak nie zapewnia uzyskania wlasciwego momentu wlaczenia sprzegla. Wlaczenie sprzegla za posrednictwem ruchu rolki sterujacej, spowodowanego zwolnieniem sie liny po uderzeniu bijaka, daje zbyt pózna zmiane kierunku obrotów rozpedzonego bebna, co prowadzi do nadmiernego odwiniecia liny z bebna i tworzenia sie petli.Wad tych nie ma mlot wolnospadowy wedlug wynalazku wyposazony w hydrauliczny silownik jedno¬ stronnego dzialania, zaopatrzony w dwa zblocza oraz zawór o duzym przeplywie. Silownik sluzy do podno¬ szenia bijaka zawieszonego na linie, przewinietej przez zblocza silownika i nawinietej na beben, spelniajacy role2 84 841 magazynu liny, z którego pokrywane jest zapotrzebowanie na line - wynikajace z postepu bijaka przy uderzeniu.Wspólpraca hydraulicznego silownika z bebnem polega na tym, ze hamulec bebna zwolniony jest na poczatku wysuwania oraz na koncu wsuwania sie tloczyska hydraulicznego silownika. Hamulec bebna sterowany jest przez krzywke i przelacznik elektryczny przesterowujacy rozdzielacz, który laczy silownik hamulca z przewo¬ dem cisnieniowym albo z przewodem od zbiornika oleju.Odwijanie liny z bebna na przewidywany postep juz w pierwszej fazie wysuwania tloczyska usuwa mozli¬ wosc powstawania szarpniec liny w czasie uderzenia bijaka. Natomiast zwolnienie hamulca w koncowej fazie wsuwania tloczyska stwarza mozliwosc dodatkowego odwiniecia sie liny, np. w przypadku nieprzewidywanego zwiekszonego postepu bijaka w czasie uderzenia.W ukladzie wedlug wynalazku, w kazdej fazie bicia mlotem, lina jest prowadzona w profilowanych row¬ kach krazków linowych i nie ma mozliwosci zaplatania sie. Zawór o duzym przeplywie wyposazonyjest w zawór zwrotny, zasilany przez rozdzielacz sterowany recznie albo rozdzielacz sterowany elektrycznie. Rozdzielacz sterowany elektrycznie przelaczany jest przez przelacznik elektryczny wspólpracujacy ze zderzakami osadzo¬ nymi na ruchomej czesci hydraulicznego silownika.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schema¬ tycznie uklad mlota wolnospadowego.Jak uwidoczniono na rysunku bijak 1 jest zawieszony na linie 2 — przechodzacej przez krazek wierzchol¬ kowy 3 wiezy kafra (lub innej konstrukcji) oraz zblocza 4 i 5 polaczone hydraulicznym silownikiem 6 jedno¬ stronnego dzialania, i nawinietej na beben 7. Zblocze 5 polaczone jest z czescia stala hydraulicznego silownika 6, przymocowana do wiezy kafara, a zblocze 4 z czescia ruchoma hydraulicznego silownika (np. tloczyskiem), do której przymocowana jest krzywka 8 sterujaca przelacznik elektryczny 9, oraz dwa zderzaki 10, 11 wspól¬ pracujace z przelacznikiem elektrycznym 12 sterujacym rozdzielaczem13, Rozdzielacz 13 sterowany elektrycznie i rozdzielacz 14 sterowany recznie polaczone sa przez zawór 15 automatycznego przelaczania i zawór zwrotny 16 z cylindrem hydraulicznego silownika 6 oraz przewodem 17 ze zbiornikiem oleju a przewodem 18 z pompa. Zawór zwrotny 16 znajduje sie wewnatrz zaworu 19 o duzym przeplywie, który umozliwia szybki wyplyw oleju z cylindra silownika do zbiornika oleju przez przewód 20.Przelacznik elektryczny 9 steruje rozdzielaczem 21, laczacym silownik 22 hamulca bebna z przewodem 23 od zbiornika oleju lub z przewodem cisnieniowym 24. Po przelaczeniu przez zderzak 10 przelacznika elektrycznego 12 nastapi przestawienie rozdzielacza 13 i olej zacznie doplywac z przewodu 18 do komory pod zaworem 19.Z chwila wzrostu cisnienia w tej komorze otworzy sie zawór zwrotny 16 i ruchoma czesc hydraulicznego silownika 6 zacznie sie przemieszczac. W poczatkowej fazie ruchu rolka przelacznika elektrycznego 9 znajduje sie na krzywce 8, w tym czasie rozdzielacz 21 laczy silownik 22 z przewodem cisnieniowym 24, co powoduje utrzymanie bebna w stanie tylko czesciowo zahamowanym. Z tego wzgledu zapotrzebowanie na line, wynikajace z oddalania sie zblocza 4, pokrywane jest z bebna 7, gdyz obrót bebna wymaga mniejszej sily niz podniesienie bijaka 1.Wielkosc odwinietej liny 2 z bebna 7 powinna byc równa zalozonej wielkosci postepu (pograzania) bijaka 1 po uderzeniu. Po wyjsciu krzywki 8 spod rolki przelacznika elektrycznego 9 rozdzielacz 21 zostanie przesta¬ wiony w drugie polozenie i komora pod zaworem 19 zostanie polaczona z przewodem 17. Spadek cisnienia oleju w komorze pod zaworem 19 spowoduje otwarcie tego zaworu i polaczenie cylindra hydraulicznego silownika 6 z przewodem 20 oraz opadanie bijaka 1.W koncowej fazie ruchu do dolu bijaka 1 krzywka 8 wchodzi pod rolke przelacznika 9, powodujac przestawienie rozdzielacza 21 w drugie polozenie i polaczenie silownika 22 z przewodem cisnieniowym 24.Sprezyna hamulca zostaje scisnieta przez silownik 22 i utrzymuje beben 7 w stanie czesciowo zahamowanym.Stwarza to mozliwosc dodatkowego odwiniecia liny z bebna w przypadku zwiekszonego pograzenia sie bijaka.Po zadzialaniu zderzaka 10 na przelacznik 12 nastapi przestawienie rozdzielacza 13 w drugie polozenie i olej zacznie doplywac do komory pod zaworem 19. Sterowanie praca mlota moze sie odbywac równiez za pomoca rozdzielacza 14 sterowanego recznie. PL