Przedmiotem wynalazku jest sposób frezowania zebów prostych segmentowych wienców walcowych o du- £y£h srednicach, przedmiotem wynalazku jest takze urzadzenie do stosowania tego sposobu.Kola zebate o duzych srednicach, skladajace sie z kilku segmentów obrabia sie w calosci na specjalnie do tego celu skonstruowanych obrabiarkach, jednak cechy konstrukcyjne tych obrabiarek pozwalaja obrabiac kola zebate najwyzej o srednicy nie przekraczajacej piec tysiecy milimetrów, W przypadku obrabiania kól o wiekszej srednicy, ale tylko do siedem i pól tysiaca milimetrów stosuje sie urzadzenie pomocnicze w postaci obrotowego stolu, na którym umieszcza sie wience segmentowe w calosci. Urzadzenie jest zaopatrzone- w pierscien majacy wyciecia w ilosci równej liczbie zebów wienca i rygiel wspólpracujacy w tymi wycieciami ustalajacy stól w kolej¬ nych polozeniach podczas frezowania zebów.Wada tego urzadzenia jest jego duzy ciezar, rozbudowana konstrukcja zajmujaca duzo miejsca, koniecznosc poruszania calej masy stolu i umieszczonego na nim wienca przy obrocie stolu o jedna podzialke, co ma bardzo niekorzystny wplyw na dokladnosc wykonywanego uzebienia oraz koniecznosc wykonywania kazdorazowo pierscienia z wycieciami odpowiednio do srednicy i liczby zebów frezowanego wienca.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad, a zagadnieniem technicznym wymagajacym rozwiazania dla osiagniecia tego celu - opracowanie sposobu frezowania zebów walcowych segmentowych wienców o duzych srednicach przy uzyciu typowych, ocjólnie dostepnych obrabiarek, ponadto zagadnieniem technicznym jest równiez opracowanie konstrukcji urzadzenia do stosowania tego sposobu.Zgodnie z wynalazkiem zagadnienie to rozwiazano dzieki temu, ze kazdy segment obrabia sie pojedynczo przy uzyciu obrabiarki dysponujacej ruchem obrotowym narzedzia wokól poziomej osi oraz ruchem posuwo¬ wym pionowym i promieniowym. Segment przemieszcza sie frezowana powierzchnia wzgledem narzedzia o od¬ cinki równe podzialce wykonywanego uzebienia, ruchem postepowym po torze lukowym o promieniu równym promieniowi zakrzywienia tej powierzchni.2 84778 Urzadzenie do stosowania tego sposobu, sklada sie z podstawy o ksztalcie wycinka pierscienia zaopatrzo¬ nej najlepiej w dwie ruchome plyty o ksztalcie wycinka pierscienia umieszczone wspólsrodkowo z frezowana powierzchnia i stykajace sie z prowadnicami najlepiej obrotowymi, np. rolkami zamocowanymi na zewnetrznym obwodzie podstawy majacej rowek umieszczony wspólsrodkowo z frezowana powierzchnia, w którym znajduja sie walcowe wkladki w ilosci równej liczbie zebów frezowanego segmentu i srednicy proporcjonalnej do podzial- ki tego uzebienia. Plyta ruchoma przemieszczana jest wzgledem narzedzia za pomoca mechanizmu, najlepiej srubowego umieszczonego na podstawie.Przedstawiony sposób i urzadzenie do jego stosowania, calkowicie rozwiazuja wytyczone zagadnienie tech¬ niczne i pozwalaja na osiagniecie zamierzonego celu wynalazku. Dzieki temu, ie segmenty obrabia sie pojedyn¬ czo stosujac do tego obrabiarki dysponujace trzema ruchami roboczymi narzedzia oraz, ze segment przemiesz¬ czany jest wzgledem narzedzia ruchem postepowym po torze lukowym, a nie jak dotychczas, gdzie przemiesz¬ czanie segmentów tworzacych wieniec umieszczonych na stole urzadzenia towarzyszacego obrabiarce odbywalo sie dzieki obrotowi tego stolu wokól osi, mozliwe jest frezowanie zebów walcowych wienców o srednicach znacznie wiekszych niz dotychczas przy zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku i ogólnie dostepnych obra¬ biarek jak np.wiertarko-frezarek, frezarek, frezarek bramowych, frezarek do kól zebatych sredniej wielkosci. Jak z tego widac, przynajmniej jedna z tych .obrabiarek wchodzi w sklad wyposazenia nawet malego zakladu prze¬ myslowego, co pozwala na dokonanie obróbki we wlasnym zakresie, bez potrzeby nabywania drogich i trudno dostepnych obrabiarek specjalnie do tego celu przeznaczonych. Wykonawstwo urzadzenia nie przedstawia trud¬ nosci technicznych i równiez moze byc zrealizowane przez przecietny zaklad we wlasnym zakresie. Przeprowa¬ dzone próby przemyslowe potwierdzily ze nawet niezbyt dokladne wykonawstwo urzadzenia pozwala uzyskac wieksze dokladnosci wymiarowe i gladkosci powierzchni wykonywanego uzebienia. Wynika to stad, ze sposób i urzadzenie nie powiekszaja bledów wykonania urzadzenia w takich proporcjach jak dotychczas.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku uwidoczniono schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z góry, a fig. 2 urzadzenie w widoku z boku.Jak pokazano na fig. 1 i 2, urzadzenie sklada sie z plaskiej podstawy 1 o ksztalcie pólpierscienia, wyposa¬ zonej w dwie plyty 2 o ksztalcie wycinka pierscienia przesuwne lukowo, stycznie do obrotowych rolek 3 za pomoca srubowego mechanizmu 4 umieszczonego na podstawie 1, Plyty ustalane sa promieniowo za pomoca dociskaczy 5. Na fig. 1 jedna z plyt ruchomych 2 przedstawiona jest gruba Mnia ciagla, a druga -gruba linia przerywana. Wynika to stad, ze w zasadzie frezowania zebów mozna dokonac z§ pomoca jednej plyty, np. narysowane) gruba linia ciagla (lub przerywana), ale korzystnie jest, *by urzadzenie mialo dwie plyty 2. Te druga plyte stosuje sie wspólnie z pierwsza - jak przedstawia fig. 1, tylko podczas wykonywania luk miedzyze- 1 bnych na styku segmentów 6. Dalsze (kolejne) luki na segmencie wykonywane sa za pomoca jednej plyty.W podstawie 1 znajduje sie umieszczony wspólsrodkowo z frezowana powierzchnia segmentu 6 rowek 7, W którym znajduja sie walcowe wkladki 8 o jednakowej srednicy proporcjonalnej do podzialki wykonywanego uzebienia i w ilosci odpowiadajacej liczbie zebów na segmencie. Wkladki 8 stykaja sie ze soba bezluzowo dzieki istnieniu mechanizmu srubowego 4 i zderzaka 9, a przytrzymywacze 10 sluza do unieruchomienia plyt 2 podczas frezowania zebów.Poslugiwanie sie urzadzeniem odbywa sie nastepujaco: Nieruchomo wzgledem obrabiarki zamocowuje sie podstawe 1 i umieszcza na niej plyty przesuwne 2 i unieruchamia je za pomoca przytrzymywaczy 10, a nastepnie na plytach umieszcza sie dwa segmenty 6 i przymocowuje.Frezowanie rozpoczyna sie od wykonania luki miedzyzebnej na styku segmentów, nastepnie plyte 2 - na¬ rysowana gruba linia przerywana wraz z umieszczonym na niej segmentem zdejmuje sie z podstawy 1 i w rowku 7 umieszcza wkladki walcowe 8 dosuwajac je do drugiej plyty 2 za pomoca zderzaka przestawnego 9. W celu wykonania nastepnej luki miedzyzebnej na segmencie usuwa sie jedna wkladke 8, najlepiej od strony plyty, odmocowuje plyte i dosuwa ja do nastepnej wkladki 8 za pomoca mechanizmu srubowego 4, unieruchamia plyte za pomoca przytrzymywaczy 10 i frezuje. Postepujac w ten sposób wykonuje sie kolejne luki miedzyzeb- ne na segmencie. Po wykonaniu przedostatniej luki na obrabianym segmencie nalezy zamocowac na podstawie uprzednio zdjeta plyte 2 i umiescic na niej kolejny segment celem wykonania luki miedzyzebnej na styku, po czym zdejmuje sie plyte z segmentem z wykonanym uzebieniem, frezujac nastepnie segment nowoumieszczony. PL