Przedmiotem wynalazku jest walcowy krystali¬ zator- urzadzenia do ciaglego odlewania tasm, zwlaszcza z metali niezelaznych, wyposazony w kanalowy uklad chlodzenia ciecza chlodzaca np. woda.Urzadzenia do ciaglego odlewania z jednoczes¬ nym walcowaniem tasm z metali niezelaznych, wyposazone sa najczesciej w pare równolegle i obrotowo usytuowanych wzgledem siebie wal¬ ców chlodzonych od wewnatrz, których zewnetrz¬ ne powierzchnie walcowe spelniaja role krystali- zatorów, pomiedzy którymi krzepnie w postaci tasmy wlewany metal, oraz role wstepnej klatki walcowniczej.Znane ze stosowania i literatury firm Hunter Engineering Company i Pechiney Compagnie de Produits Chimiaues et Electrometallurgiaues, jak równiez z artykulu czasopisma „Maschinenmarkt" nr 73/1969 r., s. 1622^1623, walcowe krystalizato- ry wykonane byly w postaci stalowych walców, w których znajduja sie kanaly chlodzace, usytuo¬ wane równomiernie wzdluz pobocznicy, blisko po¬ wierzchni zewnetrznej, równolegle do osi walca lub tez wzdluz, linii srubowych.Wymienione krystalizatory, zarówno z równo¬ leglym jak i srubowym ukladem kanalów chlo¬ dzacych, posiadaly wlot cieczy chlodzacej usytuo¬ wany z jednej czolowej strony walcowego krysta- lizatora, a wylot z drugiej czolowej strony, umieszczone najczesciej w czopach tego krystali- zatora.W wyniku takiego przeplywu cieczy chlodzacej przez krystalizatory urzadzenia do ciaglego odle¬ wania, odbiór ciepla z czynnej powierzchni kry¬ stalizatorów przez ciecz chlodzaca w czasie krzep¬ niecia odlewanego metalu nie byl równomierny na calej ich dlugosci, w wyniku czego i tempera¬ tura powierzchni tych krystalizatorów nie byla jednakowa.Ten nierównomierny rozklad temperatury na powierzchni walcowych krystalizatorów, byl po¬ wodem istnienia niejednolitych warunków krzep¬ niecia odlewanej tasmy metalowej na calej jej szerokosci, co prowadzilo do uzyskania niejedna¬ kowych wlasnosci technologicznych i mechanicz¬ nych tej odlewanej tasmy.Niezaleznie od uzyskiwanych wlasnosci odlewa¬ nej tasmy, powyzsze zjawisko bylo równiez powo¬ dem zaklócen w procesie odlewania, jak równiez powstawania wad w odlewanej tasmie metalowej.Zadaniem wynalazku jest usuniecie wymienio¬ nych wad i niedogodnosci znanych walcowych krystalizatorów, przez zmiane ich ukladu chlodze¬ nia, zapewniajacego równomierny rozklad tempe¬ ratury na calej powierzchni krystalizatora.Zadanie to rozwiazano wedlug wynalazku w ten sposób, ze po obu czolowych stronach walcowego krystalizatora umieszczono po dwie komory, wlo¬ towa i wylotowa, oddzielone od siebie, które po- 84 43984 439 laczono równolegle usytuowanymi kanalami chlo¬ dzacymi w sposób zapewniajacy jednoczesny przeplyw cieczy w obu przeciwnych kierunkach na przemian, wzdluz pobocznicy walca, doprowa¬ dzajac ciecz chlodzaca do tych komór, jednoczes¬ nie poprzez oba czopy krystalizatora.Przeplywajaca ciecz chlodzaca w przeciwnych kierunkach w kanalach ulozonych obok siebie równolegle, umozliwia ciagly doplyw cieczy o jed¬ nakowej temperaturze do obu czolowych stron walca krystalizatora. Stwarza to bardziej równo¬ mierny niz dotychczas rozklad temperatury na walcowej powierzchni krystalizatora, co zapewnia bardzo zblizone warunki krzepniecia odlewanej tasmy na calej jej szerokosci.Krystalizator wedlug wynalazku w przykladzie wykonania zobrazowany jest na rysunku, na któ¬ rym fig. i przedstawia schematycznie w widoku urzadzenie do ciaglego odlewania tasm z walco¬ wymi krystalizatorami, fig. 2 — krystalizator w przekroju podluznym, fig. 3 — krystalizator w przekroju poprzecznym w plaszczyznie A—A, fig. 4 — szczegól kanalów chlodzacych w prze¬ kroju poprzecznym w plaszczyznie B—B, a fig. 5 — szczegól kanalów chlodzacych w przekroju po¬ dluznym.Krystalizator wedlug wynalazku sklada sie z wewnetrznego walca 1 wraz z dwoma czopami 2, usytuowanymi wspólosiowo na jego czolowych stronach, na którego zewnetrznej pobocznicy osa¬ dzony jest tulejowy plaszcz 3, wykonany ze stali o podwyzszonej odpornosci na zuzycie w wysokich temperaturach, oraz dwóch par pokryw 4 i 5, usy¬ tuowanych po obu stronach walca 2, tworzacych po kazdej jego stronie dwie oddzielne pierscienio¬ we komory 6, 7, 8 i 9 usytuowane pomiedzy kaz¬ da z pokryw 4 i 5, czopami 2 i wewnetrzna po¬ wierzchnia plaszcza 3.W kazdym czopie 2 znajduja sie wlotowe kana¬ ly 10, laczace wlotowe komory 6 i 8 z zewnetrzna siecia (nie uwidoczniona na rysunku), doprowa¬ dzajaca ciecz chlodzaca do krystalizatora. Wloty kanalów 10 do komór 6 i 8 sa rozmieszczone naj¬ korzystniej promieniowo i równomiernie wzgledem osi tych czopów 2. Ponadto w wewnetrznym wal¬ cu 1 na calej jego dlugosci, znajduje sie wylotowy przewód 11, usytuowany najkorzystniej wspólosio¬ wo z walcem 1 i posiadajacy wylot na zewnatrz krystalizatora poprzez jeden czop 2.W obu koncowych czesciach wewnetrznego wal¬ ca 1 usytuowane sa wylotowe kanaly 12, laczace przewód 11 z obydwoma wylotowymi kanalami 7 i 9. Kanaly 10 rozmieszczone sa równomiernie na obwodzie wylotowych komór 7 i 9. Krystalizator wedlug wynalazku ma kilkanascie do kilkadziesiat kanalów chlodzacych 13 i 14, usytuowanych wzdluz i równolegle do zewnetrznej powierzchni walcowej tego krystalizatora, równomiernie rozlo¬ zonych wzgledem tej powierzchni, w jednakowej od niej odleglosci.Chlodzace kanaly 13 i 14 usytuowane sa najko¬ rzystniej na styku powierzchni tulejowego plasz¬ cza 3 i walca 1, Stanowia wzdluzne rowki, otwar¬ te od strony plaszcza 3, przy czym wewnetrzna przylegajaca powierzchnia tego plaszcza 3 stanowi ich zamkniecie od tej strony plaszcza 3.W celu zwiekszenia powierzchni chlodzacych kanalów 13 i 14 zamiast kanalów jednorowko- wych, korzystnie jest stosowac równolegle kanaly dwu lub trzyrowkowe, o mniejszych przekrojach poprzecznych. Kanaly chlodzace 13 i 14 lacza ze soba wlotowe komory 6 i 8 z wylotowymi komo¬ rami 7 i 9 po przeciwnej stronie, przy czym sa one rozmieszczone w ten sposób, ze wloty 15 tych kanalów 13, 14 sa umieszczone na obwodzie na przemian raz z jednej czolowej strony krystaliza¬ tora, raz z drugiej czolowej strony tego krystali¬ zatora.Analogicznie na przemian rozmieszczone wyloty 16 tych kanalów 13, 14, znajdujace sie po stronie przeciwnej niz ich wloty 15. Umozliwia to prze¬ plyw cieczy chlodzacej ha przemian w sasiednich kanalach 13, 14 w dwóch przeciwnych kierunkach, w obrebie calego obwodu krystalizatora.Wloty 15 chlodzacych kanalów 13, 14 stanowia tulejki 17, usytuowane na przedluzeniu rowko¬ wych kanalów chlodzacych 13, 14, poprzez wylo¬ towe komory 7 i 9 i wewnetrzne pokrywy 5. Tu¬ lejki 17 polaczone sa jednym koncem z walcem 1 i tulejowym plaszczem 3 w sposób szczelny, a na drugim ich koncu umocowane sa nakretki 18 wraz z pierscieniem 19 i uszczelka 20, za których to posrednictwem wewnetrzne pokrywy 5 docis¬ kane sa poprzez uszczelki 21 i 22 do plaszcza 3 i czopa 2, oddzielajac w sposób szczelny po kazdej stronie wylotowa komore 7, 9 od wlotowej komo¬ ry 6, 8.Srednice tulejek 17 sa tak dobrane, ze kazda obejmuje swoim przekrojem 1 do 3 rowków chlo¬ dzacych kanalów 13, 14. Zewnetrzne pokrywy 4 polaczone sa z obu czolowych stron rozlacznie i szczelnie, z tulejowym plaszczem 3 i pobocznica czopów 2, oddzielajac w sposób szczelny wlotowe komory 6, 8 od otoczenia krystalizatora.Przez podlaczenie obydwóch czopów 2 walca 1 do zewnetrznej sieci ukladu chlodzenia, nastepuje jednoczesny przeplyw cieczy chlodzacej z dwóch czolowych stron, wlotowymi kanalami 10 do wlo¬ towych komór 6, 8. Ciecz z wlotowych komór 6, 8, znajdujacych sie po dwóch przeciwnych czolo¬ wych stronach walca 1, przeplywa poprzez otwo¬ ry 15 tulejek 17 i kanaly 13, 14, do odpowiadaja¬ cych im wylotowych komór 7, 9, znajdujacych sie po przeciwnych stronach, przy zachowaniu dwu¬ kierunkowego przeplywu cieczy, na przemian so w kolejnych kanalach 13, 14. Nastepnie ciecz chlo¬ dzaca wyplywa, poprzez wylotowe kanaly 12 i przewód 11, z wylotowych komór 7, 9 na zew¬ natrz krystalizatora. 55 PL