Najpowietone sieci wysokiego napiecia ulegaja, jaik wiadomo, w wysokim stopniu wplywom zwairc z, aieinia, wywolanych przez przebicia izolatorów. Przerwy w dzialaniu instalacji, zrywania przewodów i szkody, powodowane przez przepiecia przy przery¬ waniu zwarcia z ziemia sa to niajziwyczaj- niejisze sikutiki. Dopóki prad zwarcia z zie¬ mia je&t niewielki, swietlny Mk doizieniieniia gasnie samoczynnie bez wyrzadzenia szko¬ dy; dopiero poczynajac od pewnej granicy, luk swietlny utrwala sie i, po pewnym cza^ siei, powoduje jakakolwiek z wielu mozli¬ wych przerw w dzialaniu urzadzenia.Wynalazek ma na celu usuwanie skut¬ ków pirzejiseiowych zwarc z ziemia w taki sposób, ze prad przy zwarciu zoisitaije dopiro- watcteoiny do zaniku lub tez,* ze w miejsce pradu, wypirzedzajacego o 90° napiecie fa¬ zowe zwartej z ziemia fazy, zositaje uzyty prad prawie calkowicie watowy.Cel ten zositaje osiagniety przez posred¬ nie wlaczenie dlawików pomiedzy zero¬ wym punktem pradnic lub transfórniaitorów instalacji a ziemia, przyczem dlawiki musza, podlug wytnalaizku, posiadac wymiary takie, ze przy napieciu fazowam polbieraja one cal¬ kowity bezwatowy wyprzedzajacy prad zwarcia z ziemia instalacji, jako prad bezwa¬ towy spózniajacy sie. Doziemieniie zerowego punktu przez dlawiki jest dawno znane.W zaleznosci od wymiarów cewek sluzy ono do odprowadzania ladunków statycznych, a wiec jako bezpiecznik, chroniacy od prze¬ piec, lub tez dla ograniczenia jednofazowego pradu ziwarcia w razie zwarcia z ziemia,a wiec jako bezpiecznik, chromamy od pirze- tezen. Urzadzenie niinieJBze nie ma nie wspól¬ nego z obu temi znanemu urzadzeniami.Sposób dzialania jeisit najwidipiczniejsizy z jednofazowego scheimaitu. Na fig.,1aozna¬ cza, pradnice lub tramsfoiranaltor z ndtetep- mionym punktem zerowym o, dozienrómym przez dlawik d; b i c przedstawiaja czestcio- we pojemnosci sieci w stosunku do ziemi.Jesli Ep oznacza naipiecie fazowe, K1X — czesciowa pojemnosc faizy wzgledem ziemi, L — spólezynnik saimioinidiukcji dlajwiika d i m — ctzes-toltliwose piradiu w obw:odzie (fig. 2). wtedy prad ¦ziwaipcdia wyniesie Je = 2EpmKnf , zateni jeisit on d,wa ralzy wieksizy, niz przy dzialaimm zwyklem, poidczais kitóirego' win|na byc przyjeta; pod uwage idaBkowita pojem¬ nosc 1/2 K±1. Prad w dlawiku d, prrzeplywa- jacy przez zwiamta faizie w odwroftinym kie¬ runku, bedzie równy Równosc pradów Je i Jd nastepuje*, gdy dla¬ wik otrzymuje siamoiinidukcje ,:,:.: L=._ ._- -T--^. ¦ ,2 m* Au- W tym wypadku prad pod piecia Epnaflbierta dokladnie tej sarniej wiel¬ kosci, co prad zwarcia z ziemia. Poichlamiia oin caly pojemnosciowy prad ladowania wzgledem ziemi niezlwairtej z. zlieinia faizy tak, ze ptmtot zwarcia1 z; ziemia pozósitjaije bez pradiu - W sieci trójfaizowej prad zwarcia przy ziw&rriciiu fazy z ziemia' Je~jEfmKn.Prad tern, jako skieirowajny w przeciw¬ nym kierunku, zostaje zniesiony przez prad cewki djoiziiemiiajacej, jezeli jej saimoindluk- cja1^ostoje obrania Samoinidulfecje teij wieilkoscii wyitwarza, po¬ dlug wynalazku, prad zwarcia przy napie¬ ciu fazowean w zwarciu z ziemia.Przy zan/ifcu przyczyny przebicia izola¬ torów, nip., przepiecia na skutek burzy, sia¬ dania pJtaków i t. d.? zinika zwiarcie' z ziemia, utrzymywane beiz tego pochloiniecia pradu zwarcia prizeiz ziwierajacy lulk swieitlny. Je- dynlie w cdagu krótkiego. czasu przebiegu wyrównawczego naladowanej zwartej z zie¬ mia fazy przeehcldzi pnzeiz, punkt ziwiairciaj do zieimii, pirzewaiznie (drgajacy nagrzewajacy przeskok iskry zwarcia i jonizujacy ja prad.Jesli potem, po zagaszeniu iisikry zwarcia z ziieimia, napiecie zwartej z ziemia fazy wzraisita do swej wielkosci roboczej, wystar¬ czal zmowu pnzeidjwsitepnja joniziaicja i nagrza¬ nie dla zapaileniiia nlsikry dla rozpoczecia od poiczatku przebiegu.To mebezipielczenstwo ziositaje usuniete przez nowe urzadzenie. Równolegle pola- czione pojiem^iosci sieci wzgledem ziemi — w wypaidku przyklaidfu 2K1± — prziedsitawia- ja w szeregowem polaczeniu z indukeja L dlaiwifca obwód drgan, którego wlasna,' cze- stotiliiwoisc róiwma sie /•' ~\f2 Kn L = m, zatem równia sie icizesitoitliwosci roboczej.Przy zagadnieciu iiskry zw-aircia ten ofowód drgan jest piozoistawiony samemu sobie. Wy- muraone poprzeidinio drgan/ie pirzeicbodzi w swoboJdne drgamiie wlasne, zwolna zaniilka- jace. Na skutek tego naipiecie przy poprzed¬ nio zwairtej z #iemia fa'zie wzrasita. n:ie na- tycihmiaist, lecz powoli do wieilklósci, odlpo- wladajacej dzialaimiiu piodlug prawa wyklad- niiczego. Prócz tego zoisitalje usuntiiete niebez- pieicfzens-two powroitnego zapalania w miej- scii zwaircia z ziieniia.Moze byc wskaizaine Ziwiekiszenie natural¬ nego tlnimieiniia ukladai przez oipory otmowe, wlaczone równolegle lub szeregowo z 'jjSkk- — 2 —wikiem lub równolegle do czesci dlawika.Odpowiadajaca tlumieniu skladowa watowa jako prad zwarcia znajduje sie wtedy w fa¬ zie z napieciem wartej z ziemia fazy.Te same przez sie znane metody tlumie-' nia sa tutaj stosowane dla osiagniecia nie bedacego samo przez sie zrozumialem znacz¬ nego ulepszenia. Dokladna zgodnosc pomie¬ dzy bezwatowo opózniajacym sie i wyprze¬ dzajacym pradem, napotyka w praktyce trudnosci. W punkcie zwarcia z ziemia wy¬ stepuje, wprawdzie nieznaczny, to wyprze¬ dzajacy, to opózniajacy sie prad. Opóznia¬ jace sie prady przerywaja sie samoczynnie na skutek przewagi samoindukcji z trudno¬ scia, natomiast wyprzedzajace z duza la¬ twoscia przy przechodzeniu przez zero przy najwyzszej wartosci sily elektromotowycz- nej nie zwartej z ziemia fazy. Przy samo- czynnem przerwaniu beizwaitowego pradu, wyprzedzajacego w calym ukladzie, pozo¬ staja oddzielone ladunki stalego napiecia, doprowadzajace do zapalan powrotnych.Trzez tlumieinie. prady bezwatowe wyprze¬ dzajace lub opózniajace sie, zostaja polaczo¬ ne z przewyzszajacym je pradem watowym tak, ze w punkcie zwarcia, z ziemia przesu¬ niecie faJz pomiedzy pradem i napieciem staje sie nieznaczne. Na skutek tego zostaja znowu wytworzone warunki dla mozliwosci latwego gaszenia samego przez sie slabego pradu w iskrze zwarcia.Doniesienie punktu zerowego przez dla¬ wik, odpowiadajace warunkom,, posiada, bar¬ dzo wazny pod wzgledem pralkltycznym tech¬ niczny wynik. Znaczne zwiekszenie pojem¬ nosciowego obciazenia i zwiazana z tern asy¬ metria pradów, w razie zwarcia; z ziemia (w niebeizpiecznych instalacjach trójfaizo- wych prad ladowania, jak wialdomo, wzra¬ sta w zwartej z ziemia fazie do podwójnej wielkosci) zostoja usunieto przy przylaczeniu cewki doziemiajacej w zerowym punkcie transformatora lub dlawika. Wtedy fakt zwarcia z ziemia dla instalacji, wytwarza¬ jacej prad, pozostaje ukryty. Pojemnoscio¬ we prady ladowania, które ma doistarczac stacja, sa przy zwarciu z ziemia równiez wysokie, jak i przy dzialamiu niezaklóco- nem. W rozleglych sieciach przy wyrówny¬ waniu przy pomocy jednej cewki wyrówna¬ nie znikloby przy oddzieleniu z jakiegokol¬ wiek powodu czesci sieci. Tego mozna unik¬ nac, jezeli kilka doziemien dlawikowych zo¬ staje rozlozone na siec i przynalezne do od¬ dzielnych czesci sieci cewki zostaja oddzie¬ lone wraz z niemi w taki sposób, ze, podlug* danych doswiadczalnych, wyrównacie zo¬ staje w zasadzie zabezpieczone. Do przyla¬ czania cewek doziemiajacych sluza punkty zerowe transformatorów sieci lub punkty ze¬ rowe dlawików z niagnetycznem skojarze- . niem poszczególnych faz.Usuwanie pradu zwarcia z ziemia moze byc tez osiagniete przez dlawiki, przylacza¬ ne dla kazdej fazy, pomiedzy faza a ziemia i przy niezaklócoinem dzialaniu wyrównywa- jace prad ladowania przynaleznej fazy wzgle¬ dem ziemi. W -porównaniu ze wspomnia- nem powyzej na poczatku opisu urzadze¬ nie to posiada wiele niedogodnosci. Dlawiki musza byc izolowane odpowiednio do cal¬ kowitego napiecia roboczego, w przeciwien¬ stwie do dlawika punktn zerowego, izolowa¬ nego na napiecie fazowe; znajduja sie one stale pod napieciem i stale prowadza prad.Calkowita ich sprawnosc pozorna jest, np., w instalacjach trójfazowych trzy razy wiek- szia od sprawnosci dlawika punktu zerowe¬ go, który oprócz tego moze byc wykonany o bez porównania! mniejszych wymiarach, poniewaz przewodzi on. prad tylko przejscio- • wo. Wreszcie dnie równowaza nawet przy niezaklóconem dzialaniu prad ladowania po¬ jemnosci sieci wzgledem ziemi i pozbawiaja na skutek tego sieci pod wzgledem gospo¬ darczym waznej mozliwosci wyrównania opózniajacych sie pradów obciazenia przez wyprzedzajace prady ladowania.Mo»zliwe jest talfeze polaczenie drugiego urzadzenia z pierwszem, co moze byc wyko¬ nane w taki sfposób, ze sztuczny punkt zero-wy, utworzony przez magnetycznie lub elek¬ trycznie skojarzone dlawiki, zoistoje' dozie- miony przez dalszy dlawik, przyczem dla- wiikom tym winny byc nadane tafcie wy¬ miary, azeby ten ostatni dlawik, aua wypadek zwarcia z ziemia, przyjal prad równy lub w przyblizeniu równy pradowi zwarcia. • PL