Przedmiotem wynalazku jest uklad do dyskry¬ minacji malych napiec, zwlaszcza do zabezpiecze¬ nia zasilacza stabilizowanego przed przeciazeniem szeregowego tranzystora regulujacego w zasila¬ czach z regulacja napiecia od zera do dowolnej wartosci.Znane sa uklady do dyskryminacji malych na¬ piec, zawierajace wzmacniacz róznicowy oraz od¬ dzielny uklad przerzutnika dwustanowego. Sygnal wejsciowy steruje symetryczne wejscie wzmacnia¬ cza róznicowego. Sygnal z asymetrycznego wyjscia wzmacniacza róznicowego podawany jest poprzez uklad formujacy na bazy obu tranzystorów prze¬ rzutnika. Z jednego z wyjsc przerzutnika zbiera¬ ny jest sygnal o przekroczeniu zadanego poziomu napiecia.Uklady te nie realizuja stopniowego narastania pradu plynacego przez element szeregowy przy wlaczeniu zasilacza stabilizowanego. W momencie wlaczenia zasilacza stabilizowanego na elemencie szeregowym wydziela sie moc znacznie wieksza niz przy maksymalnym obciazeniu, spowodowana pradem ladowania pojemnosci wyjsciowej stabili¬ zatora.Celem wynalazku jest realizacja stopniowego narastania pradu plynacego przez element szere¬ gowy w momencie wlaczenia do takiej wartosci, aby moc wydzielona na tranzystorze szeregowym nie przekraczala dopuszczalnej wartosci oraz na- 2 stepowalo wylaczanie zasilacza w momencie prze¬ ciazenia.Cel ten osiagnieto poprzez realizacje ukladu do dyskryminacji malych napiec, zawierajacego wzmacniacz róznicowy zbudowany na dwóch tran¬ zystorach tego samego typu. Oporniki kolektorowe wzmacniacza róznicowego polaczone sa z biegu¬ nem zasilania. Tranzystor, na którego baze po¬ przez opornik podawany jest sygnal róznicowy ze zródla o malej opornosci oraz potencjometr wla¬ czony w obwód kolektora -tego tranzystora, stano¬ wiace czesc ukladu wzmacniacza róznicowego, sa jednoczesnie elementami ukladu przerzutnika. Su¬ wak potencjometru polaczony jest z baza tranzy¬ stora komplementarnego, którego emiter podla¬ czony jest do bieguna zasilania. Kolektor tego , tranzystora poprzez diode i opornik sprzezony jest z baza tranzystora wspólnego dla wzmacniacza róznicowego i przerzutnika. Sygnal dyskryminacji zbierany jest z kolektora tranzystora komplemen¬ tarnego.Dzieki swej prostocie uklad dziala niezawodnie w zakresie temperatur otoczenia dopuszczalnych dla zasilaczy tranzystorowych. Moze on byc zasto¬ sowany w zasilaczach z regulacja napiecia od zera do dowolnej wartosci. Uklad nie wymaga dobie¬ rania tranzystorów o okreslonych parametrach, ani tez stosowania innych elementów o zawezo¬ nych tolerancjach. Uklad dziala bez opóznienia i nie powoduje stanów przejsciowych, mogacych 84 20784 207 doprowadzic do zniszczenia któregokolwiek ele¬ mentu. Proponowane rozwiazanie w porównaniu z rozwiazaniem konwencjonalnym eliminuje pew¬ ne ilosci elementów typu dioda, tranzystor, a wiec ma wieksza niezawodnosc.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy zasilacza, w którym zastosowano uklad do dyskryminacji malych napiec, a fig. 2 — przy¬ kladowe wykonanie wskazanego ukladu.Uklad do dyskryminacji malych napiec posiada wzmacniacz róznicowy W, zbudowany na dwóch tranzystorach 2 i 10 tego samego typu,. których oporniki kolektorowe polaczone sa z biegunem za¬ sikania. W obwód kolektora tranzystora 2 wlaczony jest potencjometr 3. JSuwak potencjometru 3 pod¬ laczony jest do bazy ^tranzystora komplementarne¬ go I** tranzystor 2 oraz potencjometr 3 wraz z *tranzystor€nx -komplementarnym 1 sa elementa¬ mi przerzutnika P. Emiter tranzystora komplemen¬ tarnego 1 podlaczony jest do bieguna zasilania.Kolektor tego tranzystora poprzez, opornik 8 i diode 9 sprzezony jest z baza tranzystora 2.Dzialanie ukladu polega na tym, ze sygnal róz¬ nicowy Ur, pochodzacy ze zródla o malej opornos¬ ci R, steruje uklad zlozony ze wzmacniacza rózni¬ cowego W i przerzutnika P. Próg zadzialania prze¬ rzutnika P zalezy od napiecia odniesienia Uo.Przez zwarcie klucza KL ustala sie poczatkowy stan ukladu dzieki przerwaniu petli podtrzymania przerzutnika P, który zaczyna pracowac jako wzmacniacz liniowy. W momencie wlaczenia zasi¬ lacza przez zródlo o malej opornosci R zaczyna plynac prad ladujacy pojemnosc wyjsciowa Co.Plynacy prad powoduje pojawienie sie sygnalu róznicowego Ur na opornosci R. Napiecie to jest podawane przez dzielnik zlozony z oporników 4 i 5 na baze tranzystora 2. Oporniki dzielnika 4 i 5 sa tak dobrane, ze prawie caly potencjal punktu 6 jest podawany do punktu 7. Przez tranzystor 2 plynie wiekszy prad kolektora, który wywoluje na potencjometrze 3 wzrost napiecia, w zwiazku z czym rosnie potencjal bazy tranzystora komple¬ mentarnego 1, wprowadzajac go w stan przewo¬ dzenia. Na kolektorze tego tranzystora pojawia sie sygnal dyskryminacji, swiadczacy o zadzialaniu 40 45 przerzutnika P, a tym samym o przekroczeniu po¬ ziomu dyskryminowanego napiecia.W przypadku zastosowania ukladu w stabilizato¬ rze sygnal dyskryminacji jest wykorzystywany ja¬ ko sygnal wylaczajacy. W razie zwarcia zacisków wyjsciowych spadek napiecia na opornosci R po¬ woduje wieksze przewodzenie tranzystora 2. Prad kolektora tranzystora 2 powoduje wzrost poten¬ cjalu bazy tranzystora komplementarnego 1 i przewodzenie tego tranzystora. Prad kolektora tego tranzystora poprzez opornik 8 i diode 9 jesz¬ cze pelniej wysterowuje tranzystor 2 i stan ten sie poglebia. Na kolektorze tranzystora komplemen¬ tarnego 1 pojawia sie sygnal wylaczajacy stabili¬ zator. Przy stopniowym wzroscie napiecia na po¬ jemnosci Co zmienia sie próg dzialania przerzut¬ nika P i przez opornosc R moze plynac wiekszy prad, nie powodujac wylaczenia stabilizatora.W celu zapewnienia symetrii wzmacniacza rózni¬ cowego W oraz zmniejszenia wplywu zmian na¬ piec zasilajacych zastosowane jest pradowe zasi¬ lanie emiterów tranzystorów 2 i 10. PL