Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.06.1976 83 691 MKP G01f 13/00 G01g 11/04 Int. Cl.2 G01F 13/00 G01G 11/04 I r * \ , ; l NI A Urzedu P .^ni^vego Twórcawynalazku: Zygmunt Plater-Zyberk Uprawniony z patentu tymczasowego: Zjednoczone Zaklady Urzadzen Jadrowych „Polon", Warszawa (Polska) Uklad do pomiaru masy przesuwajacego sie materialu Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru masy przesuwajacego sie materialu metoda rozproszeniowa przy pomocy wiazki promieniowania gamma. Uklad ten moze znalezc zastosowanie do pomiaru masy materialów sypkich, ziarnistych itp. transportowanych przez przenosniki tasmowe, zwlaszcza przy ich niewiel¬ kim obciazeniu.Znane sa uklady do pomiaru masy przesuwajacego sie materialu przy uzyciu promieniowania przenikliwe¬ go, w których miara obciazenia chwilowego transportera jest ilosc rozproszonego w tym materiale promieniowa¬ nia gamma.Uklad taki zawiera liniowe lub powierzchniowe zródlo promieniowania gamma umieszczone pod transporterem oraz umieszczony na nim liniowy detektor promieniowania, przy czym promieniowanie pierwotne wysylane przez zródlo jest prawie calkowicie pochlanianie przez przeslone olowiana, zas do detektora docieraja jedynie kwanty promieniowania rozproszonego. Osie zródla, przeslony i detektora sa do siebie równolegle i leza w jednej plaszczyznie prostopadlej do kierunku ruchu przenosnika. W ukladzie tym dlugosci zródla przeslony i detektora winny byc okolo 20% wieksze od szerokosci transportera.Inny uklad oparty takze na zasadzie pomiaru promieniowania rozproszonego przez mierzony material zawiera co najmniej dwa punktowe zródla promieniowania przenikliwego umieszczone w pojemnikach z otwora¬ mi kolimacyjnymi rozmieszczonymi symetrycznie wzgledem plaszczyzny przechodzacej przez srodek strugi materialu i srodek detektora. Plaszczyzna ta jest prostopadla do kierunku ruchu transportera. Wiazki promienio¬ wania przenikliwego wychodzace ze zródel poprzez otwory kolimacyjne przecinaja sie w obszarze, w którym przesuwa sie mierzony material i omijaja detektor promieniowania, a proste wzdluz których w wiazkach promieniowania wystepuje najwieksze natezenie promieniowania, przecinaja sie w punkcie lezacym na powierz¬ chni mierzonego materialu.Przyjete w tych ukladach wzajemne usytuowanie zródla i detektora wzgledem mierzonego materialu jest takie, ze kazdorazowo pomiarowa wiazka promieniowania musi przejsc przez tasme przenosnika, w której takze nastepuje rozpraszanie promieniowania.2 83 691 Zjawisko rozpraszania pomiarowej wiazki promieniowania przez tasme przenosnika powoduje powstanie dosc znacznego bledu w ukladzie pomiarowym. Wplyw tego bledu na koncowy wynik pomiaru jest odwrotnie proporcjonalny do chwilowego obciazenia tasmy przenosnika. Przy malych obciazeniach tasmy rzedu kilku kg/mb blad ten stanowi kilka do kilkunastu procent obciazenia calkowitego w obszarze pomiarowym.Celem wynalazku jest zmniejszenie wplywu rozpraszania promieniowania przez tasme przenosnika na koncowy wynik pomiaru przez opracowanie takiego ukladu, w którym rozproszenie to nie bedzie mialo zasadniczego wplywu na sumaryczny blad pomiaru.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukladu pomiarowego, który posiada co najmniej jedno punktowe lub liniowe zródlo promieniowania umieszczone przy jednym brzegu tasmy przenosnika oraz detektor promieniowania umieszczony naprzeciw przy drugim brzegu tasmy przenosnika, tak, ze osie zródla i detektora sa równolegle do kierunku ruchu materialu. Detektor promieniowania znajduje sie poza wiazka promieniowania bezposredniego, wyznaczona dwiema plaszczyznami, z których jedna jest równolegla do powierzchni tasmy przenosnika, druga zas jest styczna do powierzchni usypanego materialu na tasmie przenosnika.Wspomniany detektor promieniowania posiada oslone absorpcyjna z podluznym otworem kolimacyjnym, przez który docieraja do niego glównie kwanty promieniowania rozproszonego przez przesuwajacy sie na przenosniku material.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest zmniejszenie wplywu rozpraszania pomiarowej wiazki promieniowa¬ nia przez tasme przenosnika, a tym samym zmniejszenie sumarycznego bledu pomiaru.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przed¬ stawia przekrój poprzeczny ukladu pomiarowego z jednym punktowym zródlem promieniowania, fig. 2 — przed¬ stawia widok z góry ukladu pokazanego na fig. 1, fig. 3 — przedstawia przekrój poprzeczny ukladu pomiarowego z jednym liniowym zródlem promieniowania, fig. 4 — przedstawia widok z góry ukladu pokazanego na fig. 3.Uklad wedlug wynalazku sklada sie z punktowego zródla promieniowania 1 umieszczonego w pojemniku 2 oraz detektora promieniowania 3 otoczonego oslona absorpcyjna 4. Zródlo promieniowania 1 umieszczone jest przy jednym brzegu tasmy przenosnika 5, natomiast przy drugim brzegu tego przenosnika naprzeciw umieszczo¬ ny jest detektor promieniowania 3, tak, ze os tego detektora jest równolegla do kierunku ruchu tasmy przenosnika 5. Detektor promieniowania 3 umieszczony jest poza wiazka promieniowania pierwotnego, wyznaczona dwiema plaszczyznami A i B, przy czym plaszczyzna B jest równolegla do powierzchni tasmy przenosnika 5, natomiast plaszczyzna A jest styczna do powierzchni usypanego materialu 6 na tasmie przenosnika. Wiazka promieniowania zródla 1 odpowiednio skolimowana plaszczyznami A i B przeswietla znajdujacy sie na tasmie przenosnika 5 mierzony material 6 i biegnie dalej omijajac detektor promieniowania 3.Czesc promieniowania ulega rozproszeniu w mierzonym materiale 6 i przez otwór kolimacyjny 7 w oslonie absorpcyjnej 4 trafia do detektora promieniowania 3. Detektorem promieniowania moze byc w tym ukladzie na przyklad licznik Geigera-Mullera. Zmiana masy przesuwajacego sie materialu 6 powoduje zmiane natezenia promieniowania rozproszonego padajacego na detektor 3 i zmiane ilosci impulsów elektrycznych powstajacych w detektorze 3. Ilosc impulsów powstalych w okreslonym czasie w detektorze 3 jest proporcjonalna do ma¬ sy materialu, który w tym czasie przesunal sie ze stala predkoscia przez strefe pomiarowa ukladu. Przy od¬ powiednim wyskalowaniu ukladu pomiarowego przeksztalcajacego ilosc impulsów otrzymanych z detektora 3 na wskazanie masy przesuwajacego sie materialu 6, uzyskuje sie mozliwosc okreslenia wagi tego materialu 6 przetransportowanego w odpowiednim czasie przez tasme przenosnika 5. Analogiczne jest dzialanie ukladu wedlug wynalazku przedstawione w drugim przykladzie wykonania na fig. 3 i fig. 4. W przykladzie tym zamiast punktowego zródla zastosowano liniowe zródlo promieniowania 1, którego os jest równolegla do kierunku ruchu tasmy przenosnika 5. PL PL