Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.06.1976 83681 MKP G01r 27/16 Int. Cl2. G01R 27/16 Twórcy wynalazku: Edmund Markowski, Ludwik Referowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Wyzsza Szkola Morska, Gdynia (Polska) Uklad do pomiaru rezystancji uzwojen maszyn elektrycznych pradu przemiennego Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru rezystancji uzwojen maszyn elektrycznych pradu przemien¬ nego majacy na celu okreslenie rezystancji lub temperatury pracujacych uzwojen. Wynalazek znajduje zastosowa¬ nie w pomiarach laboratoryjnych i przemyslowych maszyn elektrycznych pradu przemiennego.Pomiar rezystancji uzwojen maszyn elektrycznych stanowi dotychczas najlepszy sposób okreslania tempera¬ tury pracujacych uzwojen i moze miec zastosowanie przy zabezpieczaniu maszyn elektrycznych pradu przemie¬ nnego.Znane sa i stosowane uklady do pomiaru temperatury pracujacych uzwojen, instalowane szczególnie w du: zych obiektach energetycznych, ale uklady te wymagaja stosowania czujników termometrycznych wzglednie odlaczania badanego urzadzenia spod napiecia. Znane uklady ze wzgledu na stosowanie w nich wskazanych czujników termometrycznych nie daja pewnych wyników pomiarów z uwagi na blizej nie znane spadki tempera¬ tury zachodzace w róznych punktach izolacji elektrycznej uzwojen.W znanych rozwiazaniach o wiekszej dokladnosci pomiaru wykorzystujacych porównawcze metody pomia¬ rowe, porównuje sie spadki napiecia od pradu stalego na rezystancji uzwojenia badanego i rezystancji porównaw¬ czej przez która przeplywa równiez prad roboczy obiektu badanego. Powoduje to niesymetrie zasilania i duza strate energii cieplnej w trakcie pomiaru. Ponadto koniecznosc stosowania kondensatorów odcinajacych, które dla odbiorników .o wiekszej mocy osiagaja bardzo duze pojemnosci, praktycznie uniemozliwiaja ich stosowanie.Sytuacja taka wystepuje miedzy innymi w znanych rozwiazaniach wedlug opisów patentowych polskich nr 43719, 50129, 59024.Inne z dotychczas znanych ukladów do pomiaru rezystancji wykazuja szereg wad i niedoskonalosci, z których do zasadniczych zalicza sie koniecznosc zatrzymania badanego urzadzenia w celu dokonania pomiaru.Powoduje to powstawanie zaklócen eksploatacyjnych, a uzyskany wynik pomiaru nie jest w pelni wiarygodny z uwagi na postepujace stygniecie urzadzenia.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wskazanych wad znanych ukladów do pomiaru rezystancji. Celem wynalazku jest równiez zestawienie ukladu umozliwiajacego dokonanie pomiarów rezystancji uzwojen maszyn elektrycznych w sposób ciagly bez wylaczania tych urzadzen z sieci.2 83681 Wskazany cel zostal spelniony przez uklad wedlug wynalazku dzieki zastosowaniu w nim zmodyfikowane¬ go mostka Thomsona lub mostka Wheatstonea, a rózniacego sie istotnie od znanych dotychczas ukladów. Mody¬ fikacja polega na wykorzystaniu Jako jednego z rezystorów stosunkowych, elementów parametrycznych polaczo¬ nych w gwiazde. Element mierzony stanowi zastepcza rezystancja gwiazdowa uzwojen urzadzenia badanego.Rezystancja porównawcza jest tak polaczona, ze nie plynie przez nia prad roboczy, a jeden z jej zacisków ma potencjal zerowy dla pradu przemiennego. Dla zasilania ukladu pomiarowego pradem stalym wykorzystuje sie zespól prostowników w polaczeniu gwiazdowym oraz odrebne zródlo pradu stalego.Przedmiot wynalazku spelnia zalozone cele i wykazuje szereg korzystnych zalet technicznych i techniczno- —uzytkowych. Umiejscowienie rezystora porównawczego na potencjale zerowym dla pradu przemiennego powo¬ duje, ze nie plynie przez niego prad roboczy uzwojenia badanego, co nie wprowadza niesymetrii zasilania i pozwala na stosowanie rezystora o znacznie mniejszych wymiarach.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania na rysunku przedstawia schemat elektryczny ukladu po¬ miarowego.Uklad w przykladowym wykonaniu sklada sie z uzwojenia M maszyny elektrycznej lub transformatora, które zasilane napieciem przemiennym z zacisków R, S, T, oraz napieciem stalym z jednego bieguna zródla pradu E poprzez diody D polaczone w gwiazde. Punkt zerowy uzwojenia M polaczony jest z drugim biegunem zródla pradu E poprzez opornik porównawczy Rp i przewód laczacy R0. Do zacisków uzwojenia M, które nie tworza punktu zerowego sa dolaczone oporniki R3 majace jednakowe wartosci rezystancji polaczone w gwiazde, przy czym ich punkt zerowy jest polaczony z jednym zaciskiem galwanometru G oraz poprzez opornik R4 z drugim zaciskiem napieciowym opornika porównawczego Rp. Do punktu zerowego uzwojenia M jest dolaczo¬ ny opornik Rr, który razem z opornikiem R2 stanowi galaz bocznikujaca polaczenia miedzy punktem zerowym uzwojenia M a opornikiem Rp. Do polaczenia miedzy opornikami Ri i R2 jest dolaczony drugi zacisk galwano¬ metru G.Uklad wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze prad od jednego bieguna zródla pradu stalego E poprzez diody D i trójfazowe uzwojenie M plynie do punktu zerowego badanego uzwojenia i dalej poprzez przewód laczacy R0 i opornik porównawczy Rp do drugiego bieguna zródla E wywolujac spadki napiecia na rezystancji uzwojenia M i na rezystancji porównawczej Rp. Zmiana rezystancji badanego uzwojenia M powoduje zmiane odchylenia galwanometru G. PL PL