Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.06.1976 83641 MKP F15b 15/18 Int. Cl2. F15B 15/18 Twórcywynalazku: Andrzej Osiecki, Eugeniusz Glochowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Regulator pneumatyczny stalej mocy przekladni hydrostatycznej Przedmiotem wynalazku jest regulator pneumatyczny stalej mocy przekladni hydrostatycznej.Znane dotychczas regulatory stalej mocy stosowane w przekladniach hydrostatycznych posiadaja cylinder hydrauliczny, w którym umieszczono tlok z jednostronnym tloczyskiem oraz sprezyne lub kilka róznych sprezyn po stronie beztloczyskowej tloka. Tloczysko poprzez uklad dzwigniowy zwiazane jest mechanicznie z urzadzeniem regulujacym wydajnosc pompyhydraulicznej. Na tlok regulatora z jednej strony dziala olej pod cisnieniem roboczym p, a z drugiej strony sprezyna lub kilka sprezyn, co powoduje, ze kazdej wartosci cisnienia oleju odpowiada scisle okreslone polozenie tloka.Wada dotychczas stosowanych sprezynowych regulatorów stalej mocy jest to, ze-charakterystyki liniowe sprezyn tworza linie lamana, której kazdy odcinek jest styczny do równoosiowej krzywej hiperbolicznej o rów¬ naniu p • Q = const, a wiec tylko w punktach stycznosci z krzywa hiperboliczna spelniaja równanie p • Q = const i dlatego jedynie w sposób przyblizony realizuja zasade regulacji przekladni hydrostatycznej we¬ dlug stalej mocy. Dodatkowa wada tych regulatorów jest duza ilosc zlozonych i wspólpracujacych ze soba elementów konstrukcyjnych, których wykonanie jest kosztowne i pracochlonne.Celem wynalazku jest skonstruowanie regulatora pneumatycznego stalej mocy przekladni hydrostatycznej, który bedzie pozbawiony opisanych wyzej niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie regulatora zawierajacego hydrauliczny cylinder wypelniony olejem podzielony stala przegroda na dwie komory w jednej z których umieszczony jest przesuwnie tlok z jedno¬ stronnym tloczyskiem, w drugiej zas znajduje sie elastyczny pecherz wypelniony sprezonym gazem zmieniaja¬ cym swa objetosc pod wplywem zmian cisnienia oleju wypelniajacego cylinder hydrauliczny, przy czym stala przegroda wyposazona jest w gniazdo zaworowe, którego otwór moze byc szczelnie zamykany przez grzybek zaworowy umieszczony na elastycznym pecherzu. Elastyczny pecherz ze sprezonym gazem wypelnia tylko czesc komory cylindra hydraulicznego i jest trwale przymocowany do pokrywy cylindra wyposazonej w zawór pneumatyczny umozliwiajacy dowolne zmienianie cisnienia gazu w pecherzu.Zaleta regulatora jest calkowita realizacja zasady regulacji wedlug stalej mocy czyli zgodnie z równaniem2 83641 p • Q = const (przy zalozeniu przemiany izotermicznej gazu) charakterystycznym dla regulatorów stalej mocy olejowych przekladni hydrostatycznych. Dodatkowa zaleta regulatora jest mozliwosc uzyskania dowolnej wiel¬ kosci wstepnego cisnienia gazu, a tym samym mozliwosc rozpoczecia pracy przez regulator przy dowolnie wybranym cisnieniu oleju w przekladni hydrostatycznej, oraz prostota budowy i mala ilosc czesci wspólpracuja¬ cych ze soba, co decyduje o niskich kosztach wytwarzania i niezawodnosci jego pracy. Rozwiazanie wedlug wynalazku pozostawia duza swobode wyboru sposobu i miejsca usytuowania regulatora w stosunku do pompy* Przedmiot wynalazku pokazany jest w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schematycz¬ nie regulator stalej mocy wraz z przekladnia hydrostatyczna. Regulator wedlug wynalazku sklada sie z cylindra 1 podzielonego na dwie komory 2 i 3 przegroda 4, w której umieszczone jest gniazdo zaworowe 5. W komorze 2 wypelnionej calkowicie olejem moze przesuwac sie tlok 6 z jednostronnym tloczyskiem 7, który poprzez mechanizm regulacji 8 steruje wydajnoscia pompy 9. W komorze 3 umieszczony jest wypelniony gazem pecherz 10, do którego przymocowany jest grzybek zaworowy 11; pozostala objetosc tej komory wypelnia olej. Obfe komory laczy ze soba otwór w gniezdzie zaworowym 5. Pecherz 10 przymocowany jest do cylindra 1 pokrywa 12 w której znajduje sie zawór pneumatyczny 13. Cisnienie robocze przekladni hydrostatycznej, skladajacej sie z pompy 9 o regulowanej wydajnosci, przewodu 14 i silnika hydraulicznego 15 o stalej chlonnosci, przenosi sie przewodem 16 do komory 2 cylindra 1. Pompa 9 tloczy olej przewodem 14 do silnika hydraulicznego 15.Wielkosc przelozenia przekladni zalezy wylacznie od wydajnosci pompy 9, poniewaz chlonnosc silnika hydraulicznego 15 jest stala. Kazdej zmianie obciazenia silnika 15 odpowiada zmiana cisnienia oleju w przewo¬ dach 14 i 16, a tym samym w komorze 2 cylindra 1. W przypadku wzrostu cisnienia oleju w przewodach 14 116 wzrasta tez jego cisnienie w komorze 2 cylindra 1, na skutek czego tlok 6 wraz z tloczyskiem 7 przesuwa tie w kierunku przegrody 4 przetlaczajac olej z komory 2 przez otwór w gniezdzie zaworowym 5 do komory 3, CO powoduje zmniejszenie objetosci pecherza 10 na skutek sprezania zawartego w nim gazu.Przesuw tloka 6 z tloczyskiem 7 w kierunku przegrody 4 powoduje poprzez mechanizm regulacji 8 przesta* rowywanie pompy 9, zmniejszajace jej wydajnosc. Jezeli cisnienie oleju w komorze 2 zmaleje, to na skutek parcia sprezonego gazu zawartego w pecherzu 10 olej z komory 3 przez otwór w gniezdzie zaworowym 5 jest przetla- czany do komory 2, powodujac tym samym odsuwanie tloka od przegrody 4, co poprzez mechanizm regulacji 8 powoduje z kolei przesterowywanie pompy 9 zwiekszajace jej wydajnosc. Ruch tloka 6 ustaje gdy sily dzialajace na jego powierzchnie czolowe równowaza sie. Nieodzownym warunkiem przesuwu tloka 6 jest mozliwo&J przeplywu oleju miedzy komorami 2 i 3.Grzybek zaworowy 11 otwiera przeplyw przez otwór w gniezdzie zaworowym 5 wtedy, gdy dzialajace nart cisnienie oleju od strony komory 2 pokona nacisk wywierany przez sprezone powietrze wypelniajace elastyczny pecherz 10. Cisnienie gazu w pecherzu 10 mozna zmieniac dodajac lub usuwajac pewna ilosc gazu przez zawdr pneumatyczny 13. Dokonywana w ton sposób zmiana cisnienia gazu w pecherzyku 10 decyduje o wartosci cfsrffe* nia oleju, koniecznego do uniesienia grzybka zaworowego 11. Powyzej tej wartosci cisnienia oleju regulator samoczynnie zmienia wydajnosc pompy 9 wedlug zasady stalej mocy. PL PL