Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zawór odbicia teleskopowego amortyzatora hydraulicznego w zastosowaniu szczególnie do pojazdów samochodowych.Zawory odbicia stosowane obecnie w teleskopowych amortyzatorach hydraulicznych mozna podzielic na dwie zasadnicze grupy: zawory zwiazane z tlokiem i tloczyskiem amortyzatora i zawory umieszczone poza tlokiem amortyzatora. Zawory umieszczone poza tlokiem amortyzatora usytuowane sa w przestrzeni pomiedzy cylindrem roboczym i cylindrem zewnetrznym i stanowia zakonczenie rurki zaworu odbicia. Zawory takie wymagaja stosowania skomplikowanych elementów zaworowych w postaci iglic o profilu ksztaltowym, rurek cisnieniowych, plytek z duza dokladnoscia wykonania otworu, sprezyn o najwyzszej dokladnosci prostopadlos¬ ci tworzacej czola, a ponadto powoduja znaczne rozbudowanie konstrukcji amortyzatora. Pomimo dokladnego wykonania wystepuja tu niejednokrotnie zaciecia i nieszczelnosci zaworów.Zawory zwiazane z tlokiem amortyzatora wymagaja dokladnego wykonania przylgni zaworowych umiesz¬ czonych przewaznie wewnatrz tloka i trudnodostepnych do obróbki, wymagaja takze dokladnego prowadzenia elementów zaworowych i dokladnego wzajemnego polozenia czesci wzgledem siebie, szczególnie prostopadlosci elementów zamykajacych w stosunku do gniazda.Wyszczególnione powyzej grupy zaworów maja tendencje do wpadania w drgania ze wzgledu na gwaltowne przemieszczenia elementów zaworowych spowodowane zmiennym cisnieniem plynu hydraulicznego.Celem wynalazku jest opracowanie zaworu odbicia pozbawionego powyzszych wad. Cel ten osiagnieto w zaworze posiadajacym grzybek zaworu odbicia umieszczony w tloku amortyzatora. Grzybek ten posiada przelotowy otwór przeplywowy i dociskany jest sprezyna do gniazda zaworowego. Sprezyna dociskajaca umieszczona jest w przestrzeni bedacej w stanie nadcisnienia w stosunku do przestrzeni pod tlokiem. Natomiast gniazdo zaworu do którego dolega powierzchnia czolowa grzybka utworzona jest z dwóch plytek przylegajacych do siebie przy czym górna plytka z wycieciami obwodowymi dolega tfo grzybka, natomiast dolna plytka bez wyciec oparta jest wahliwie na wystepie przetloczonym w miejsce podbierajacej.Grzybek zaworowy w momencie otwierania sie jest przesuwnie ruchomy wzgledem tloczyska, a zwrot jego ruchu jest zgodny ze zwrotem ruchu odbicia tloczyska.2 83 592 Zaleta takiej konstrukcji jest wytlumienie drgan elementów zaworowych dzieki zgodnemu zwrotowi ruchu tloczyska i grzybka zaworowego w momencie otwierania zaworu, ponadto zawór nie wymaga dokladnych sprezyn i prowadzenia elementów zaworowycht gdyz gniazdo zaworu podparte wahliwie samo nastawia sie do przylgni grzybka zaworu pod naciskiem sprezyny.Zawór najkorzystniej pracuje, gdy srednica wylotu otworu w grzybku od strony plytki z wycieciami jest wieksza niz srednica otworu w tloczysku w czesci w która wchodzi grzybek na tyle, aby róznica powierzchni kolowych na tych srednicach wynosila od 12 do 26 mm2 a srednica wystepu w misce wynosi nie wiecej niz 2/5 srednicy otworu wspólosiowego w grzybku w miejscu wylotu do gniazda zaworu.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku przedstawiajacym przekrój wzdluzny amortyzatora. Tloczysko 15 z tlokiem 12, zaworem przeplywowym 13, 1 i 2 i przedmioto¬ wym zaworem odbicia 14, 11, 4, 5, 10, 9 umieszczone jest w cylindrze roboczym 8, zakonczonym zaworem dolnym 6 umozliwiajacym dwukierunkowy przeplyw oleju z przestrzeni cylindra roboczego 8 do przestrzeni pomiedzy cylindrem roboczym 8 a cylindrem zewnetrznym 7 jako przeplyw dlawiony, a z powrotem niedlawio- ny.Zasada dzialania zaworu bedacego przedmiotem wynalazku jest nastepujaca: Podczas poruszania sie tloczyska z zaworem odbicia w strone rozciagania amortyzatora, tj. oddalajac sie od zaworu dolnego 6, olej znad tloka, gdzie wytworzone zostalo nadcisnienie zwiazane z ruchem odbicia, poprzez poprzeczny otwór w tloczys¬ ku, a nastepnie wewnatrz sprezyny zaworu odbicia 14, otwór b w grzybku 11, wyciecie w plytce 4, otwory w misce 10 i otwory w kolpaku 9 dostaje sie pod tlok. Minimalny przeplyw w czasie ruchu odbicia nastepuje jeszcze pomiedzy tlokiem 12, a cylindrem 8 glównie na zamku pierscienia uszczelniajacego 3 oraz miedzy grzybkiem zaworu 11, a tloczyskiem 15. Przeplyw ten jednak jest bardzo maly ze wzgledu na bardzo male szczeliny na wskazanych miejscach przeplywu. W praktyce przeplyw ten jest tak maly, ze moze byc i jest pomijany podczas ustalenia charakterystyk amortyzatora.W przypadku szybkiego ruchu odbicia gdy cisnienie oleju na tyle wzrosnie, ze dzialajac na grzybek 11 od strony plytki 4 spowoduje ugiecie sprezyny 14, a zatem ruch grzybka 11 w kierunku zgodnym z ruchem odcicia.Wytworzenie sie sily dzialajacej na sprezyne poprzez grzybek wynika z tego, ze dzieki otworowi b w grzybku 11 na grzybek dziala cisnienie oleju z dwóch stron. Od strony sprezyny 14 dziala cisnienie na srednicy dj otworu w tloczysku, zas od strony plytki 4 na srednicy d2 wylotu grzybka. Poniewaz cisnienie oleju z obu stron jest praktycznie jednakowe ze wzgledu na bardzo male wyciecie w stosunku do przekroju otworów doprowadzaja¬ cych olej znad tloka do plytki z wycieciami 4, a natomiast srednica d2 jest wieksza, dlatego od strony plytki 4 bedzie dzialac na grzybek 11 wieksza sila pochodzaca od cisnienia hydraulicznego niz od strony sprezyny 14.Nadmiar tej sily jest kompensowany napieciem sprezyny 14 przy pomocy pokrecania kolpaka 9. Tak wiec regulacje tlumienia na odbiciu wykonuje sie tu przy malych szybkosciach poprzez zmiany ilosci wyciec i grubosci plytki 4, a przy duzych szybkosciach w zakresie otwierania i otwarcia zaworu poprzez wieksze lub mniejsze wkrecenie kolpaka 9 w tlok 12 oraz poprzez zmiane srednicy otworu poprzecznego w tloczysku 15.Taki sposób regulacji sil tlumienia na odbiciu daje mozliwosc uzyskania charakterystyk jakie posiadaja amortyzatory najlepszych firm swiatowych, a nawet lepsze ze wzgledu na mozliwosc jeszcze jednej regulacji w zakresie otwarcia zaworu, a mianowicie poprzez zmiane srednicy otworu przelotowego b w grzybku 11.Podczas ruchu ugiecia przy zamknietym zaworze odbicia olej przedostaje sie z przestrzeni cylindra 8 pod tlokiem na tlok poprzez otwory w kolpaku 9 otwory w tloku 12 i znany plytkowy zawór przelewowy 13, 2 i 1.Nadmiar oleju wynikly z objetosci tloczyska przy ruchu ugiecia, wydostaje sie znanym zaworem ugiecia w zaworze dolnym do przestrzeni pomiedzy cylindrem roboczym 8, a cylindrem zewnetrznym 7. PL PL