Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 02.05.1974 Opis patentowy opublikowano: 15.06.1976 83558 MKP F04c 1/00 Int. Cl.2 F04C 1/00 CZYTELNIA Twórcywynalazku: Wladyslaw Wisniewski, Jan Piotrowski, Zbigniew Szeler Uprawniony z patentu tymczasowego: Centrum TechnikiOkretowej Przedsiebiorstwo Panstwowe.Wyodrebnione, Gdansk (Polska) Urzadzenie do zdalnego sterowania pomp lopatkowych o zmiennej wydajnosci Urzadzenie przeznaczone jest do zdalnego hydraulicznego sterowania wydajnosci i cisnienia w pompie lopatkowej dwustronnego dzialania z elastycznymi sciankami cylindra, przy stalych obrotach wirnika.Znane dotychczas zdalne uklady sterownicze stosowane do pomp lub silników hydraulicznych, oparte sa glównie na rozdzielaczach suwakowych, które czesto zasilane sa z niezaleznego zródla lub nawet przesterowuja glówny strumien napedowy. Sterownikami tymi reguluje sie recznie kierunek obrotu i predkosc obrotowa napedzanego silnika lub pompy.; Pozostale urzadzenia takie jak regulatory stalej mocy lub zawory przelewowe, budowane sa oddzielnie i mocowane na pompie lub silniku.Ze wzgledu na wymagana wysoka dokladnosc pasowan i male szczeliny, suwaki wymagaja bardzo duzej czystosci oleju.Stosowanie zasilania z niezaleznego zródla do sterowania ukladu, podraza system, zwieksza ilosc elementów i obniza pewnosc dzialania. Bezposrednie natomiast sterowanie suwakiem rozdzielacza calego strumienia cieczy, powoduje koniecznosc prowadzenia rurociagów napedqwych przez stanowisko sterowania, co z kolei wydluza drogi strumieni napedowych, stwarza dodatkowe opory i przez to pogarsza sprawnosc ukladu oraz powoduje wzrost zuzycia materialów.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych niedogodnosci przez zaprojektowanie i zbudowanie takiego urzadzenia, którego dzialanie oparte jest na wykorzystaniu cieczy napedowej jednoczesnie do sterowania i które posiada'zdalny regulator wydajnosci i cisnienia. Cel ten spelnia urzadzenie zawierajace tlok polaczony trwale z tuleja tworzaca wspólnie z korpusem komory mechanizmu odwodzenia. Tlok urzadzenia znajduje sie miedzy komorami sterowania wydajnoscia polaczonymi przewodami z elementami ustalajacymi ksztalt elastycz¬ nego cylindrapompy. * Komory sterowania, wydajnoscia posiadaja mieszki dla lepszego uszczelnienia komór. Objetosc kazdej komory urzadzenia jest zmienna i zalezy od wzajemnego polozenia korpusu i tulei. To wzajemne polozenie ustalane jest mechanizmem regulacji cisnienia posiadajacym srube nastawna, na której osadzona jest sprezyna,83 558 przez która wywierany jest nacisk na tuleje, dla obu kierunków sterowania. Na jednym koncu sruby nastawnej osadzona jest dzwignia za pomoca której ustala sie wydajnosc pompy, a na drugim koncu osadzona jest korba, za pomoca której ustala sie napiecie sprezyny, a w konsekwencji wymagane cisnienie pompy.Mechanizm odwodzenia utworzony jest przez tuleje posiadajaca na swym obwodzie wybranie cylindryczne oraz przez korpus zaopatrzony w wypust pierscieniowy. Wypust ten dzieli wybranie wtulei na dwie komory uszczelnione miedzy soba i na zewnatrz.W przypadku przekroczenia cisnienia ustalonego korba, mechanizm odwodzenia wycofuje tuleje, zmniejsza¬ jac tym samym wielkosc nastawionej wydajnosci pompy do takiego stanu, który nie wywoluje wzrostu cisnienia.W tym celu obie komory mechanizmu odwodzenia znajdujace sie miedzy tuleja a korpusem, polaczone zostaly rurociagami; jedna ze strona tloczna, a druga ze strona ssawna pompy.W urzadzeniu wedlug odmiany tlok sterujacy wydatkiem pompy osadzony jest na wrzecionie, na którym osadzone sa równiez tloki mechanizmu odwodzenia. Urzadzenie wedlug odmiany ma komory równiez polaczone szczelnie z elementami ustalajacymi ksztalt kadluba i z otworami ssawnymi i tlocznymi pompy. Róznica polega na umiejscowieniu komór, które tutaj utworzone sa przez sciane i pokrywy oraz tloki osadzone na wrzecionie.Na wrzecionie tym osadzone sa równiez tarcze, które ustalaja napiecie sprezyn utrzymujacych tloki w odpowied¬ nim polozeniu, dla obu kierunków sterowania. , Regulacja cisnienia pompy w obu odmianach odbywa sie przez pokrecenie korba co powoduje zmiane ' napiecia sprezyny. Okreslone polozenie korby ogranicza maksymalne cisnienie w pompie do nastawionej wartosci.Za pomoca ruchu dzwignie, powodujacego przesuwanie tloka, odbywa sie regulacja wydajnosci pompy.Regulacja jest bezstopniowa, od maksimum wydajnosci pompy w jednym kierunku, poprzez zerowa wydajnosc, do maksymalnej wydajnosci w przeciwnym kierunku przeplywu czynnika. Wydajnosci zerowej odpowiada srodkowe polozenie tloka. Przestawienie dzwigni powoduje przesuniecie tloka, a wiec zmiane objetosci komór.Powoduje to przeplyw czynnika z jednej komory i wywarcie nacisku na tlok sterujacy w pompie, a w rezultacie zmiane ksztaltu elastycznego cylindra pompy i zmiane jego wydajnosci.W przypadku przekroczenia cisnienia ustalonego korba, tlok i tuleja urzadzenia sterowego zostaja wycofane dzialaniem tego cisnienia. Ten ruch tloka i tulei zmienia objetosc komór, a wiec i ksztalt elastycznego cylindra pompy. Przy spadku cisnienia sila sprezyny ustawia ponownie uklad na wiekszy wydatek.Dzialanie urzadzenia wedlug odmiany jest podobne lecz nastawienie wydajnosci i cisnienia wykonuje sie ta sama korba. Róznice w budowie obu odmian sa uwidocznione na zalaczonych rysunkach.Wynalazek pozwala zdecydowanie zmniejszyc ilosc elementów sterujacych, wyklucza z ukladów sterowni¬ czych koniecznosc stosowania dodatkowych zródel napedowych. Ponadto mala objetosc cieczy sterujacej zamknietej w ukladzie naczyn polaczonych pozwala na stosowanie przewodów elastycznych, o malych sredni¬ cach. Umozliwia to nie tylko zdalne sterowanie ale równiez dowolna zmiane miejsca sterowania. Urzadzenie jest nieczule na zanieczyszczenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przekrój wzdluzny urzadzenia oraz polaczenie tego urzadzenia z odpowiednimi czesciami sterowanej pompy, a fig. 2 - odmiane urzadzenia.W korpusie 1 urzadzenia, osadzona jest tuleja 2 i tlok 3. Wybrania w korpusie i tulei wraz z tlokiem 3 , tworza komory 4 i 5 oraz 6 i 7.We wnetrzu tulei znajduja sie tarcze 8 i 9 napinajace sprezyne 10. Tarcza 8 jest luzno osadzona na cylindrycznej czesci wrzeciona 11 zas tarcza 9 na czesci gwintowanej tego wrzeciona. Tarcza 9 jest ponadto zabezpieczona przed obrotem przez wpust 12, podobnie tuleja 2.Na jednym koncu wrzeciona 11 osadzona jest dzwignia 13 do regulacji wydajnosci pompy a na drugim koncu wrzeciona korba 14 do ustalania zadanego cisnienia pompy. Do odczytywania nastawionego cisnienia przewidziano wskaznik 15 i listwe 16, a do odczytywania wydajnosci wskaznik 17.Komory 4 i 5 polaczone sa przewodami z komorami 18, strujacymi ruchami tloków ustalajacych ksztalt cylindra pompy 18. Komory te posiadaja mieszki 20 poprawiajace szczelnosc ukladu.Komory 6 i 7 mechanizmu odwodzenia polaczone sa przewodami z otworami ssawnymi i tlocznymi sterowanej pompy. Dla polepszenia szczelnosci tych komór zastosowano pierscieniowe uszczelki 21 umieszczone miedzy komorami i po ich stronach zewnetrznych.Urzadzenie wykonane zgodnie z rysunkiem na fig. 2 ma trzy tloki 22, 23, 24 osadzone na wrzecionie 25 i tworzace wspólnie ze sciana 26 i pokrywa 27, komory 28, 29, 30 i 31. Ruch tloków odbywa sie wskutek dzialania cisnienia w pompie badz wskutek nacisku sprezyn 32 na tarcze 33 i 34. Wielkosc napiecia sprezyn ustala sie pokrecajac za pomoca srubokretu gwintowana tuleje 35. Polozenie tloków, a przez to wielkoscG3 558 3 wydajnosci i granicznych cisnien ustala sie przez pokrecenie korba 36. Wzrost cisnienia lub spadek po stronie tlocznej lub ssawnej w pompie powoduje wzrost lub spadek cisnienia w komorze 28 i 31, a w konsekwencji ruch tloka 22 lub 24 i przestrowanie urzadzenia.Przemieszczenie listwy 38 wzgledem okienka 37 wskazuje zmiane wydatku, a przemieszczenie wskaznika 39 wzgledem listwy 38 wskazuje zmiane cisnienia. Zarówno okienko jak i listwa sa wyskalowane. PL PL