Urzadzenie do wytwarzania szkla Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ twarzania szkla.W znanym urzadzeniu do wytwarzania szkla wa¬ runki termiczne i warunki przeplywu w piecu maja zasadnicze znaczenie dla jakosci wyciaganego szkla.W kazdym przypadku jest konieczne aby warunki byly takie, zeby zasadniczo staly memisk byl ustalo¬ ny na powierzchna szkla w strefie wyciagania, a tylko utworzenie i utrzymanie takiego menisku za¬ pewnia dobra jakosc wyciaganego sizkla.Szklo jest wyciagane do wewnatrz menisku ze stref powierzchniowych cieklego szkla otaczajacych menisk, a róznica w temperaturze szkla, która nie- unikniemie istnieje, miedzy .strefami powierzchnio¬ wymi w róznych odleglosciach od scianek ograni¬ czajacych piec, w polaczeniu z dosc skomplikowa¬ nym uksztaltowaniem przeplywu, stwarzaja przesz¬ kode w tworzeniu rzeczywiscie plaskiej tasmy o zasadniczo jednolitej grubosci na swej szerokosci i prowadza równiez do powstawania wad optycz¬ nych na skutek mieszania strumieni zlozonych ze szkla o róznych lepkosciach. Te tendencje staja sie wyrazniejsze wraz ze wzrostem szybkosci wyciaga¬ nia Problemy wyiatepujace we wszystkich znanych urzadzeniach do wyciagania szkla, w których tasma szklana jest wyciagana z powierzchni cieklego szkla w piecu wyraznie róznia sie od problemów w urzadzeniach, w których ciekle szklo jest wy¬ ciskane w tasme szklana spod powierzchni ciekle- 15 20 30 go szkla w piecu, tak jak w klasycznym piecu Fourcault. W takich piecach uksztaltowanie prze¬ plywu szkla jest zupelnie inne i wyzej przedsta¬ wione problemy nie wystepuja.Urzadzenia do wyciagania szkla wedlug wyna¬ lazku moga byc podzielone na dwa rodzaje w za¬ leznosci od glebokosci pieca w strefie wyciagania.Z jednej strony mozliwe jest zastosowanie pieca plytkiego, w którym szklo doprowadzane jest do wyciaganej tasmy szklanej z pelnej glebokosci ciek¬ lego szkla w piecu. Ten rodzaj urzadzenia zawiera znany szyb Colburn'a gdzie tasma szklana wycia¬ gana ku górze z pieca jest zaginana na walcu za¬ ginajacym i jest prowadzona przez pozioma od- prezarke tunelowa. Mozna równiez zastosowac gle¬ boki piec, w którym strumien szkla skierowany dc strefy wyciagania przeplywa ponad strumieniem powrotnym zimniejszego szkla pochodzacego ze strefy koncowej pieca. Ten rodzaj urzadzenia za¬ wiera klasyczny szyb Pittsburgh'a, w którym tas¬ ma szklana jest wyciagana ku górze w pionowej komorze wyciagania.Tasma szklana moze byc w kazdym z przedsta¬ wionych rodzajów urzadzen wyciagana z pieca pod katem wzgledem kierunku pionowego, a tasma wyciagana z glebokiego pieca moze byc zaginana wokól walca zaginajacego zamiast byc wyciagana przez pionowa komore wyciagowa.W jednym ze znanych rozwiazan zastosowano ogrzewanie dna i bocznych scian pieca do wysokich 83 3173 83 317 4 temperatur w celu zmniejszenia opóznienia prze¬ plywu wzdluz scian. Znane jest równiez rozwiaza¬ nie, w którym stasuje sie wewnetrzne ogrzewanie cieklego szkla w piecu, na przyklad za pomoca elektrod miedzy którymi przeplywa prad elektrycz¬ ny przez ciekle szklo.Elektrody te sa umieszczone w piecu tak, ze ogrzewaja czesc plynnego szkla stojacego w sa¬ siedztwie dna pieca lub w poblizu scian bocznych, albo na koncach preta Wyciagajacego, gdzie w szkle wystepuje rekrystalizacja. W urzadzeniach tych nie mozna uzyskac korzystnych warunków dla wytwa¬ rzania szkla o wysokiej jakosci. Istnieje bowiem zwiekszone ryzyko, ze wyciagane szklo bedzie za¬ nieczyszczone przez ziarna materialu ogniotrwalego lub bedzie zawierac pecherze gazu. Sklonnosc ma¬ terialu ogniotrwalego do korozji lub erozji wzrasta wraz ze wzrostem temperatury materialu ognio¬ trwalego.Celem wynalazku jest konstrukcja urzadzenia w którym szklo przechodzi w tasme w kazdej czesci pieca przez co zmniejsza sie w ten sposób róznice w skladzie i przeplywie istrumieni szkla zasilajacego rózne czesci tasmy, przy uzyskaniu jednoczesnie zwiekszonej szybkosci wyciagania bez wzrostu ryzyka korozji i erozji materialu ognio¬ trwalego.Cel ten osiagnieto za pomoca urzadzenia wredlug wynalazku zawierajacego piec do wyciagania, zasi¬ lany w sposób ciagly cieklym szklem, uklad do ciaglego wyciagania tasmy szklanej ku górze z me- niisku utworzonego na powierzchni szkla w piecu, zasilanego przez powierzchniowe strumienie ciekle¬ go szkla po obu stronach menisku oraz elektrody do miejscowego podgrzewania cieklego szkla za po¬ moca przeplywu pradu elektrycznego przez ciekle szklo.Urzadzenie wedlug wynalazku równiez zawiera elektrody umieszczone na róznych poziomach, przy czym elektrody dolne sa polozone na najnizszym poziomie co najmniej jednego strumienia po¬ wierzchniowego zasilajacego menisk lub powyzej tego poziomu.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia prze¬ plyw szkla tworzacego tasme szklana, z kazdej czesci pieca bez dostarczania z zewnatrz ciepla w celu wytworzenia miejscowego w strefach scian pieca wysokich temperatur nie pociagajacych za soba ryzyka, ze ciekle szklo zasilajace tasme bedzie zanieczyszczone przez ziarna materialu ogniotrwa¬ lego lub pecherzami powietrza. Przeplyw jest uzyskiwany za pomoca przeplywu pradu elektrycz¬ nego przez ciekle szklo w piecu. Elektrody moga byc umieszczone w celu wywierania wplywu na przeplyw, w kazdej czesci lub czesciach pieca.Przy zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku uzyskuje sie dobre uwarstwowienie szkla w tasmie szklanej. Dobre uwarstwowienie wplywa korzyst¬ nie na optyczne wlasnosci szkla, co nadaje urza¬ dzeniu wedlug wynalazku duze znaczenie praktyczne.Przeplyw pradu elektrycznego przez ciekle szklo daje rózne efekty. Szklo miedzy elektrodami jest ogrzewane co powoduje jego przeplyw. Sieplo jest otrzymywane przez efekt Joule'a w masie szkla i nie jest przepuszczane przez ogniotrwala sciane pieca. Druga wazna cecha majaca wplyw na prze¬ plyw szkla jest usytuowanie elektrod na róznych poziomach. Jesli prad plynie przez ciekle szklo miedzy elektrodami na tym samym poziomie istnie- 5 je sklonnosc do zaburzen i wystepowania efektów niekorzystnych dla jednolitosci gladkosci przeply¬ wu szkla tworzacego wyciagana tasme. Przy wy¬ twarzaniu róznicy potencjalów miedzy elektrodami usytuowanymi na róznych poziomach w piecu wy¬ stepuja tendencje do stabilizacji rozkladu strumie¬ ni szkla i utrzymania ich na stalym poziomie.Korzystnie, elektrody sa usytuowane tak, ze kie¬ runek lub sredni kierunek pradu elektrycznego plynacego miedzy nimi tworzy z poziomem kat co najwyzej 45°. Kierunek pradu lub sredni kierunek pradu jest w wiekszosci zblizany do pionowego.Lepsza stabilizacja strumieni szkla i wiecej elek¬ trycznych ukladów daje dobre uwarstwowienie tas¬ my szklanej.Korzystnie jest jezeli elektrody sa usytuowane tak, ze najkrótsza droga miedzy nimi jest pionowa.Takie usytuowanie pary elektrod jest optymalne z punktu widzenia stabilizacji strumienia szkla.Korzystnie jest, gdy co najmniej jedna elektrode stanowi ciekly metal. W tyin przypadku prady kon¬ wekcyjne w cieklym metalu pomagaja w utrzyma¬ niu istalej temperatury na powierzchni elektrody nawet jesli powierzchnia jest duza.Korzystnie jest równiez, gdy co najmniej jedna elektroda jest wykonana z materialu stalego, zwla¬ szcza z grupy szlachetnych metali ogniotrwalych, grafitu, molibdenu i elektrycznie przewodzacych tlenków ogniotrwalych takich jak Sn02. Material, z którego wykonana jest elektroda moze zawierac domieszke aktywujaca. Te materialy stalej elektro¬ dy daja dobry styk z cieklym szklem i moga byc uzywane zarówno na dolna jak i górna elektrode.Stala elektroda moze miec dowolny dobrany ksztalt w celu uzyskania pozadanej gestosci i rozkladu pra¬ du w piecu w miejscu elektrody.Wedlug innego korzystnego rozwiazania co naj¬ mniej jedna elektroda stanowi ciekla sól przewo¬ dzaca prad elektryczny. Elektroda taka, jak rów¬ niez elektroda z cieklego metalu moze byc latwo instalowana i wymieniana.Korzystnie jest jezeli co najmniej jedna elektro¬ da usytuowana jest na poziomie dna pieca lub w jego sasiedztwie. Usytuowanie jednej elektrody w tym polozeniu daje przeplyw cieklego szkla wzdluz stref dna pieca co korzystnie powoduje bezposrednio lub posrednio przeplyw strumieni szkla zasilajacych wyciagana tasme szklana.Korzystnie jest, gdy co najmniej jedna para ele¬ ktrod jest usytuowana na poziomach, których odle¬ glosc pionowa przekracza polowe lub jest równa maksimum glebokosci cieklego szkla w czesci pdeca, w której sa umieszczone te elektrody, a najkorzyst¬ niej gdy wynosi ponad trzy czwarte tej glebokosci.Urzadzenie zawiera co najmniej jedna pare ele¬ ktrod, z których jedna jest usytuowana na dnie pie¬ ca lub w jego sasiedztwie, a druga elektroda jest usytuowana na poziomie powierzchni cieklego szkla lub w jej sasiedztwie.Korzystnie jest, gdy co najmniej jedna elektroda stanowi czesc dna lub jest umieszczona na spodzie 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 83 317 6 pieca. Takie polozenie elektrody nie opóznia, prze¬ plywu strumieni poziomych na dnie pieca i utrzy¬ muje szklo w tym polozeniu w wyzszej temperatu¬ rze. Zapobiega to tworzeniu sie ziaren rekrystalizo- wanego szkla, które moglyby dostac sie do strumie¬ ni zasilajacych tasme.Urzadzenie moze zawierac pare elektrod polozo¬ nych na róznych poziomach, przy czym co naj¬ mniej górna elektroda tej pary jest umieszczona bezposrednio za strefa wyciagania pieca. Takie usytuowanie elektrod przyspiesza przeplyw szkla do tylnej strony tasmy na górniej srodkowej czesci jej szerokosci.W przypadku, gdy urzadzenie zawiera górna ele¬ ktrode iimieszczona bezposrednio za strefa wycia¬ gania, to jest korzystnie, gdy dolna elektroda rów¬ niez umieszczona jest za strefa wyciagania pieca.Usytuowanie elektrod w taki sposób, zeby ogólny kierunek przeplywu pradu elektrycznego miedzy nimi byl pionowy i umieszczenie ich bezposrednio za strefa wyciagania ma szczególne znaczenie, po¬ niewaz prad elektryczny plynacy miedzy elektroda¬ mi stabilizuje polozenie i ksztalt menisku i zara¬ zem eliminuje zmienna grubosc tasmy.Korzystnie jest, gdy urzadzenie wedlug wyna¬ lazku zawiera co najmniej jedna pare elektrod usytuowanych na róznych poziomach w piecu, przy czym co najmniej górna elektroda tej pary jest umieszczona w bocznej strefie pieca wzdluz której przeplywaja strumienie szkla w kierunku brzegów tasmy. Podczas przeplywu pradu elektrycznego przez szklo w piecu miedzy ta para elektrod, stru¬ mien szkla przeplywajacy wzdluz tej sciany jest przyspieszany, co jest wazne dla zwiekszenia do¬ zwolonego maksimum szybkosci wyciagania. Cieplo jest rozpraszane bezposrednio w cieklym szkle, a wiec istnieje mniejsze niebezpieczenstwo wzrostu korozji bocznej sciany niz wówczas, gdy cieplo jest skierowane bezposrednio na sciane dla przeniesie¬ nia go do cieklego szkla. Korzystnie jest, gdy dolna elektroda tej pary jest umieszczona bezposrednio pod elektroda górna tak, ze przeplyw pradu ele¬ ktrycznego jest pionowy, co jest pozadane dla u- zyskania optymalnej stabilizacji strumienia ciekle¬ go szkla.W przypadku, gdy urzadzenie zawiera pare ele¬ ktrod, górna elektroda jest umieszczona w scianie bocznej lub w jej sasiedztwie, korzystnie w poblizu konca strefy wyciagania, gdzie ciekle szklo zasila brzeg tasmy. Usytuowanie elektrod takie, ze prad elektryczny przeplywajacy miedzy nimi ma bezpo¬ sredni wplyw na strumienie cieklego szkla zasila¬ jace brzeg tasmy, daje w efekcie stabilizacje polo¬ zenia i ksztaltu tych strumieni. W rezultacie taka konstrukcja umozliwia zmniejszenie szerokosci czesci brzegowej odcinanej z tasmy i odrzucanej jako nadmiar grubosci szkla na brzegu.W tym samym urzadzeniu mozna laczyc dwa lub wiecej z przedstawionych ukladów elektrod. Dwie lub wiecej par elektrod moze byc umieszczonych w róznych polozeniach w piecu wzgledem strefy wyciagania. W szczególnie korzystnym przykladzie rozwiazania urzadzenia, uklad elektrod zawiera górne elektrody umieszczone w poblizu przeciwnych bocznych scian pieca i w poblizu przeciwnych kon¬ ców strefy wyciagania. Moze byc wówczas utrzy-. many przeplyw pradu elektrycznego w cieklym szkle plynacym do brzegów tasmy, a wielkosc pra¬ du elektrycznego moze byc regulowana w celu 5 równowazenia przeplywów cieklego szkla.Bardzo korzystne jest rozwiazanie, w którym elektrody górne umieszczone sa w bocznych stre¬ fach pieca, zarówno przed, jak i za poprzeczna pionowa plaszczyzna, na której lezy dno tasmy szklanej. W takim ukladzie mozliwe jest równo¬ wazenie przeplywu szkla zasilajacego brzegowe czesci tasmy ze stref prtzed i za strefa wyciagania.Korzystne jest umieszczenie co najmniej górnej elektrody dokladnie obok sciany pieca. Kiedy ele¬ ktroda jest umieszczona w ten sposób, szklo, sty¬ kajac sie ze sciana pieca ogrzewa sie, co zapobiega tworzeniu sie rekrystalizowanych ziaren na skutek obecnosci wzglednie zimnych stref nieruchomych w masie cieklego szkla przyleglej do tej sciany.Co najmniej jedna górna elektroda moze byc umieszczona w scianie pdeca. Górna elektroda u- mieszczona w scianie pieca moze byc usytuowana tak, ze jest calkowicie zanurzona w cieklym szkle w piecu lub jej górna czesc moze wystawac ponad poziom cieklego szkla, jesli nie bedzie znajdowac sie w atmosferze powodujacej korozje elektrody.Taka elektroda bardzo dlugo pracuje i chociaz nie¬ wielka korozja w miejscu styku z cieklym szklem nieunikniona, korozja ta jest minimalna.Chociaz korzystne jest umieszczenie górnej ele¬ ktrody obok lub w scianie pieca, mozna równiez osiagnac korzysci umieszczajac górna elektrode w pewnej odleglosci od tej sciany w glebi pieca.Tak umieszczona elektroda moze miec ksztalt ply¬ ty lub odlewanego korpusu z materialu ogniotrwa¬ lego. Elektroda moze byc calkowicie zanurzona w cieklym szkle lub jej górna czesc moze znajdo¬ wac sie powyzej powierzchni cieklego szkla, jesli nie jest narazona na dzialanie atmosfery korozyjnej.Przez umieszczenie górnej* elektrody w pewnej od¬ leglosci od sciany w glebi pieca, mozna uzyskac dodatkowe korzysci.Uklad grzewczy moze byc usytuowany blizej strefy wyciagania przez co zuzycie energii dla uzys¬ kania zadanego efektu w przeplywie szkla w tej strefie jest mniejsze. Wielkosc przeplywu cieklego szkla obok sciany pieca w linii przeplywu jest mniejsza, co wplywa na zmniejszenie korozji ognio¬ trwalej sciany. Takie usytuowanie elektrody zapo¬ biega dostawaniu sie do strefy wyciagania ziaren skorodowanego materialu ogniotrwalego, które moglyby oderwac sie od sciany pdeca., Jest korzystnie, kiedy górna elektroda ma ksztalt, przy, którym uzyskuje sie zadany rozklad gestosci pradu elektrycznego przy uwzglednieniu temperatury i innych warunków w miejscu umiesz¬ czania elektrody. Górna elektroda moze miec na przyklad ksztalt plyty. Rozklad pradu elektrycznego moze byc taki, ze uzyskuje sie intensywne ogrzewa¬ nie wybranych miejsc na przyklad w celu zapo¬ biezenia wystapieniu rekrystalizacji. Alternatywnie górna elektroda moze mdec ksztalt taki, ze uzysku¬ je sie bardzo równomierny rozklad gestosci pradu.Jezeli gestosc pradu elektrycznego jest zbyt duza, istnieje ryzyko powstawania pecherzy w masie 15 20 25 30 35 40 45 50 55 607 83 317 8 cieklego szkla. W celu unikniecia tego zjawiska dobiera sie odpowiednia powierzchnie elektrody.Przedmiot wynalazku jest przedstawiany w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia szyb do wyciagania szkla typu Pit- tisburgh'a w przekroju pionowym, fig. 2 szyb do wyciagania szkla typu Colburn'a, w przekroju pio¬ nowym, fig. 3 — inny przyklad wykonania szybu typu Colburc^a, w przekroju pionowym, fig 4 — czesc szybu z fig. 3 w widoku z góry, fig. 5 przy¬ klad wykonania szybu Colburn^, w przekroju pio¬ nowym, fig. 6 — elektrode stosowana w urzadze¬ niu wedlug wynalazku, fig. 7 — inny przyklad elektrody stosowanej w urzadzeniu wedlug wyna¬ lazku, fig. 8 — przyklad wykonania szybu Colburc^a, w przekroju pionowym.Urzadzenie przedistawione na fig. 1 zawiera szyb do wyciagania szkla zaopatrzony w dno 1, scianke tylna 2 i scianki boczne 3, z których tylko jedna jest przedstawiona na rysunku. Szyb zawiera kapiel 4 z cieklego szkla. Zapora wyciagowa 5 jest zanu¬ rzona w kapieli cieklego szkla pod meniskiem 6 utworzonym na powierzchni kapieli cieklego szkla, z którego tasma 7 cieklego szkla jest wyciagana w kierunku ku górze.W kapieli, w pewnej odleglosci za plaszczyzna pionowa przechodzaca przez os tasmy 7 i w pewnej odleglosci przed scianka tylna 2, elektrody górna 8 i dolna 9 sa polaczone ze zródlem pradu zmiennego.Przez elektrody przeplywa prad podczas wyciaga¬ nia iszkla. Elektrody sa zanurzone w kapieli na nie¬ wielka glebokosc. Ich konce znajduja sie na pozio¬ mach odpowiadajacych poziomowi górnemu i dol¬ nemu strumienia bezposredniego zasilajacego Bzklem, w miejscu szybu, w którym ten strumien bezposrednio wchodzi na kierunek powierzchni tyl¬ nej tasmy. Elektrody moga znajdowac sie na wiek¬ szej czesci szerokosci szybu i maja korzystnie praktyczne te sama dlugosc oo szerokosc tasmy.Przeplyw pradu elektrycznego miedzy elektroda¬ mi sprzyja przeplywowi cieklego szkla w kierunku ku górze, az do tylnej powierzchni tasmy. W wy¬ niku tego, maksymalna szybkosc wyciagania szkla moze byc mocno zwiekszona. Szybkosc wyciagania tasmy szkla o grubosci 4 mm moze byc zwiekszona z 55 m/godzine do 95 m/godzine. Elektroda 8 moze byc wykonana z tlenku cyny, a elektroda 9 z molib¬ denu. Materialy na elektrody sa podane tytulem przykladu. Obie elektrody moga byc równiez wy¬ konane z platyny.Urzadzenie przedstawione na fig. 2 zawiera plyt¬ ki szyb zaopatrzony w dno 10, scianke tylna 11 i scianki boczne 12, z których tylko jedna jest przedstawiona na rysunku. Szyb zawiera kapiel z cieklego szkla majaca na powierzchni menisk 14, z którego jest wyciagana ciagla tasma 13. Tasma 13 jest wyciagana ku górze poprzez pionowa ko¬ more do odprezania (nie przedstawiona). Tasma moze równiez przechodzic poprzez walce do wygi¬ nania ustawione w .poziomym szeregu umozliwia¬ jacym jej odprezanie.Dwie elektrody 15, 16 ustawione w odstepach sa umieszczone w strefie szybu znajdujacym sie z tylu tasmy szkla wyciaganego. Elektroda górna 15 stanowi ciekla mase przewodzaca prad elektrycz¬ ny, która plywa na powierzchni kapieli miedzy meniskiem 14 i scianka tylna 11. W przykladzie przedstawionym elektroda górna jest wykonana z MgCl2. Elektroda moze równiez byc wykonana 5 z innej soli cieklego metalu, przewodzacej prad elektryczny, moze ja równiez stanowic ciekly me¬ tal lub stop cieklych metali o ciezarze nizszym niz ciezar cieklego szkla.Material ciekly stanowiacy elektrode górna zaj¬ muje powierzchnie ograniczona przez scianke tylna 11, boczna 12 i przez tasme 13. Elektrode dolna 16 stanowi plytka z platyny lub z innego materialu przewodzacego prad i jest umieszczona na dnie 10 szybu. Elektrody 15, 16 sa dolaczone do zacisków zródla pradu zmiennego. Moze byc równiez uzyte zródlo pradu stalego.Strumien cieklego szkla, plynacy pod strefa wy¬ ciagania w kierunku scianki tylnej podnosi sie, aby utworzyc scianke tylna tasmy i jest podgrzewany pradem elektrycznym przechodzacym miedzy ele¬ ktrodami 15, 16. Przeplyw szkla na powierzchni tylnej tasmy jest wiec ulatwiony i umozliwia otrzy¬ manie tasmy o szczególnie dobrej jakosci pod wzgledem wlasnosci powierzchniowych i optycz¬ nych. Ponadto jest mozliwe wyciaganie tasmy o za¬ danej jakosci z wieksza predkoscia niz predkosc uzyskiwana dotychczas.Znaczna powierzchnia elektrod 15, 16 umozliwia otrzymanie gestosci pradu w poblizu elektrod rzedu co najmniej 0,5 A/Cm2, w ten sposób praktycznie nie istnieje ryzyko tworzenia sie pecherzy, które bylyby rozciagane w tasmie szkla. Jesli ciekla ele¬ ktroda 15 jest zanieczyszczona moze byc latwo za¬ stapiona bez przerywania tasmy szkla. Grubosc tej elektrody moze byc zmieniana podczas wyciagania tasmy szkla.Na fig. 3, 4 przedstawiono plytki szyb zawieraja¬ cy dno 18, scianke tylna 19 i scianki boczne 20, 21.Elektrody górna i dolna sa umieszczone w kapieli cieklego szkla przed strefa wyciagania, z której szklo jest wyciagane w kierunku ku górze w ksztal¬ cie tasmy 22 z menisku 23 utworzonego na powie¬ rzchni kapieli z cieklego szkla. Dwie elektrody górne 24, 25 sa umieszczone na niewielkiej glebo¬ kosci ponizej powierzchni kapieli i w poblizu prze¬ ciwnych scianek bocznych 20, 21, a dwie elektrody dolne 26, 27 sa umieszczone na dnie 18 odpowied¬ nio ponizej elektrod górnych 24, 25. Elektrody 24, 25, 26, 27 sa polaczone ze zródlem pradu zmiennego poprzez transformator 23, którego napiecie wyjscio¬ we jest wystarczajace dla utrzymania pradu o znacznej gestosci w kapieli ze szkla miedzy ele¬ ktrodami 24, 26 z jednej strony i elektrodami 25, 27 z drugiej strony.Prad elektryczny podtrzymuje ciekle szklo, które znajduje sie w poblizu scianek bocznych 20, 21 i które przeplywa w kierunku strefy wyciagania, w stanie bardziej cieklym w ten sposób, ze nie istnieje lub istnieje tylko mala róznica w predkos¬ ciach przeplywów powierzchniowych szkla, które beda tworzyly odpowiednie jedna i druga po¬ wierzchnie tasmy. W wyniku tego szybkosc wycia¬ gania moze byc wyzsza niz w urzadzeniach konwen¬ cjonalnych. Stosujac prad elektryczny do wyciaga¬ nia szkla o grubosci 2 mm stwierdzono mozliwosc 15 20 25 30 35 40 45 50 55 609 83 317 10 podniesienia predkosci wyciagania ze 100 m/godzine do okolo 140 m/godzine.Na fig. 5' przedstawiono urzadzenie do wyciaga¬ nia typu Libbey-Owens zawierajace plytki szyb zaopatrzony w dno 29, scianke tylna 30 i scianki boczne 31, z których tylko jedna jest przedstawiona na rysunku. Ciekle szklo jest wprowadzone do szybu i przeplywa ciagle w kierunku scianki tylnej 30. * W miejscu usytuowanym w pewnej odleglosci przed scianka tylna 30 ciekle szklo jest wyciagane w kierunku ku górze w ksztalcie ciaglej tasmy 32 z menisku 23 utworzonego na powierzchni kapieli z cieklego szkla. Tasma przechodzi na walec wygi¬ najacy 34 i nastepnie jest skierowana praktycznie poziomo przez kanal odprezajacy (nie przedstawio¬ ny). Za strefa wyciagania znajduje sie para ele¬ ktrod 35, 36 rozciagajaca sie na wiekszej czesci szerokosci tasmy oraz dwie elektrody górna i dolna, które rozmieszczone sa wzdluz scianek bocznych.Elektrody górne isa umieszczone w niewielkiej odleglosci ponizej powierzchni kapieli, obok scianek bocznych i w ich poblizu. Jedna z elektrod gór¬ nych, elektroda 37 jest przedstawiona na rysunku.Elektroda dolna 36 jest umieszczona na dnie 29 i zajmuje wieksza czesc szerokosci szybu. Elektrody górne 35, 37 sa elektrodami stalymi. Górne elektro¬ dy moga byc wykonane w postaci plytek z wol¬ framu.Elektrody dolne 36, 38 sa utworzone z masy ma¬ terialu cieklego przewodzacego prad elektryczny na przyklad z cieklej cyny. Elektrody 35, 36 sa po¬ laczone ze zródlem 39 pradu zmiennego podczas, gdy elektrody 37, 38 sa polaczone z innym zródlem pradu zmiennego (nie przedstawionym).Prad elektryczny, który przeplywa przez ciekle szklo miedzy elektrodami 37, 38 podtrzymuje szklo, które przeplywa wzdluz scianki bocznej, w stanie wystarczajaco cieklym podczas, gdy prad elektrycz¬ ny, który przechodzi miedzy elektrodami 35, 36 ogrzewa strumien cieklego szkla, który podnosi sie ze strefy wyciagania i zasila powierzchnie tylna tasmy.Jest korzystne ograniczenie do 0,5 A/cm2 gestosci pradu w poblizu elektrod tak, aby uniknac ryzyka tworzenia isie pecherzyków powietrza na elektro¬ dach co pogarsza jakosc optyczna szkla. Utrzyma¬ nie róznych pradów sprzyja jednolitosci predkosci przeplywu, z jednej strony miedzy masa szkla przed i za strefa wyciagania, a z drugiej strony odpowied¬ nio miedzy masa szkla zasilajacego czesc srodkowa tasmy i brzegi tasmy. Przy stosowaniu elektrod opisanych powyzej stwierdzono, ze jest mozliwe zwiekszenie predkosci wyciagania tasmy szkla o grubosci 2 mm z 120 do okolo 190 m/godzine.Fig. 6 i 7 przedstawiaja inny przyklad wykona¬ nia elektrod, które mozna stosowac w urzadzeniu wedlug wynalazku. Elektroda przedstawiona na fig. 6 ma w przekroju ksztalt luku, a przedstawiona na fig. 7 jest plaska z górnym rogiem zakonczonym walkiem. Fig. 6 i 7 sa przedistawione jedynie ty¬ tulem przykladu róznych ksztaltów elektrod zdol¬ nych do ograniczania gestosci pradu elektrycznego i otrzymania okreslonego podzialu gestosci pradu elektrycznego, które musza byc dostatecznie male w celu unikniecia tworzenia sie pecherzyków gazu.Ksztalty i rozmieszczenie elektrod przedstawione na fig. 6 i 7 przeszkadzaja tworzeniu sie materialu rekrystalizowanego, wzdluz scianki, która moze byc badz scianka tylna, badz boczna, a w kazdym ra¬ zie zmniejszaja przesuwanie sie materialu rekrysta¬ lizowanego w kierunku strefy wyciagania.Na fig. 8 przedstawiono plytki szyb posiadajacy dno 42, scianke tylna 43 i scianki boczne 44, z któ¬ rych jedna jest przedstawiona na rysunku. Z ciekle¬ go szkla jest wyciagana tasma 45. Na powierzchni cieklego szkla znajduje sie menisk 46, z którego tasma przechodzi wokól walca wyginajacego 47, za którym przyjmuje polozenie praktycznie poziome.Tasma moze równiez byc wyciagana w kierunku ku górze poprzez pionowa komore odprezania.Prad elektryczny przeplywa poprzez ciekle szklo miedzy elektroda górna 48 i dolna 49. Elektro¬ da 48 stanowi przewodzaca prad plyte. Elektroda dolna 49 jest wykonana z materialu cieklego prze¬ wodzacego prad elektryczny, zawartego w kadzi i przebiega na calej szerokosci szybu z jednej i z drugiej strony plaszczyzny wyciagania. Obecnosc tego materialu cieklego ulatwia przeplyw dolnych strumieni szkla. Mozna zastosowac inne górne ele¬ ktrody umieszczone w poblizu powierzchni cieklego szkla na sciankach bocznych lub obok tych scianek przed lub za strefa wyciagania. Jesli ponadto ele¬ ktrody sa umieszczone w czesci koncowej strefy wyciagania, predkosc wyciagania w przypadku tas¬ my o grubosci 4 mm mozna zwiekszyc az do 100 m/godzine, a nawet wiecej. Wyciagajac szklo o tej samej grubosci i z ta wysoka predkoscia wyciaga¬ nia otrzymuje sie dobra stabilnosc ksztaltu i po¬ lozenia menisku. PL