Znana jest rzecza wytwarzanie na tka¬ ninie bawelnianej wzorzystych efektów w ten sposób, ze wlókno miejscami zmienia sie pod dzialaniem silnych alkaljów, kwa¬ sów lub podobnie dzialajacych srodków, po¬ wodujacych pecznienie, w tym celu wedlug niemieckich patentów 280134, 290444, 295816, 340024, 389428 i 391490 nadruko- wywano srodki, powodujace pecznienie, bezposrednio na tkanine, lub tez nadrukc- wywano rezerwy i nastepnie impregnowa¬ no srodkami, powoduj acemi pecznienie, Zauwazono, ze na roslinnych i sztucz¬ nych tkaninach wlóknistych na drukowywa- nie rezerw moizna zastapic wyciskaniem przy temperaturach powyzej 100° C, Jeze¬ li przepuscic np. tkanine bawelniana pod cisnieniem przez kalander, którego walec nagrzany jest do 140° C, to na wyciska¬ nych miejscach dzieki cisnieniu i podniesio¬ nej temperaturze wystepuje tego rodlzaju zmiana stanu skupienia wlókna, ze na te miejsca srodki, powodujace pecznienie, za¬ leznie od czasu dzialania wcale nie dzialaja albo dzialaja w znacznie mniejszym stop¬ niu, niz w niezmienionych miejscach tka¬ niny. W ten sposób wedlug patentów nie¬ mieckich 280134, 290444, 292213, 294571 i 295816 na tkanine bawelniana, uprzednio wyciskana, mozna dzialac kwasem siarko¬ wym, fosforowym, azotowym lub temu po- dobnemi kwasami o róznych stezeniach, e- wentualnie kilkakrotnie naprzemian z lu¬ giem alkalicznym, przyczem zmiana efektówttiastepkjg: tylfeb W miejscach niewyckka- ,, mych. kównicz stezany rozczyn chlorku cyniku lub rozczyn irucdzikoamonjakalriy moga byc stasowane jakio srodki powoduja- ce pecznienie. Tak samo zachowuja sie zim¬ ne lugi alkaliczne, jezeli w stezeniach sto¬ sowanych do merceryzacji, wiec przynaj¬ mniej 15°Bc, przy temperaturze ponizej 0° C dziala sie na wyciskane tkaniny wlók¬ niste.Po zmiacnie tkaniny ^wlóknistej, usku¬ tecznionej dzieki zanurzeniu lub jakiemu¬ kolwiek zetknieciu sie ze srodkami, powo¬ dujacemi pecznienie, usuwa sie przez na¬ stepne plókaoie wyciskane wypuklosci cal- J&owide lub czesciowo, podczas gdy wzo¬ rzysty elekt, zalezny od rozmaitej budowy poszczególnych parrtyj wlókien, pozostaje i nadal. Wyciskanie samo odbywa siew zwy¬ kly sposób zaplomoca maszyn, które pracu¬ ja wedle zasady; tloczacego nacisku lub plaskich plyt rytowanycb.Mat€^al; itraikitowanf;'^wysuszony liub zwilzony, mozna poddac wyciskaniu w sta¬ nie surowym, przedwstepnie bielonym lub w jakikolwiek inny sposób przedwstepnie przygotowanym. Po wywolaniu wzorzyste¬ go efektu stosowac mozna do tkaniny wlók¬ nistej wszelkie zwykle sposoby uszlachet- ridajace, jak bielenie, farbowanie, druko¬ wanie i (id. Przez dodatkowe farbowanie pówisftaja dzieki zmienionej miejscami ja¬ kosci wlókien znane efekty, tak zwane wzo¬ rzyste miejsca, które w jednakowym odcie¬ niu barw tworza efekty jasniejsze i ciem¬ niejsze.Niniejszy sposób mozna stosowac do wszystkich tkanin z wlókien roslinnych, równiez do tkanin ze sztucznych wló¬ kien, zawierajacych celuloze i do tkanin wykonanych z jednioliitego wlókna, jak i do tkanin, które znuelsizane sa z wlóknami zwierzecemi Niniejszy wynalazek mozna zastosowac równiez do przedzy i do tka¬ nin w rodzaju haftów, lub temu podobnych materfalów. Przy sztucznych wlóknach, za¬ wierajacych celuloze, nadaja sie jako srodki, powodujace pecznienie, wodorotlen¬ ki alkaliczne w stezeniach, stasowanych do celów merceryzacji, wiec gestosci ponad 10° Be, kwas siarkowy gestosci ponad 42°Be, kwas fosforowy gestosci ponad 50°Be, kwas solny gestosci ponad 20°Be, kwas azotowy gestosci (ponad 35°Be, jak i mieszaniny wymienionych kwasów, poza tern stezone rozczyny kwasów, a mianowicie rozczyn chlorku cynku gestosci ponad 50°Be, rozczyn rodanków wapnia gestosci ponad 25° Be, miedziko-amonjakalny roiztwór z zawartoscia' miedzi, przekraczajaca 0.3%.Opisane powyzej wzorzyste efekty na tkaninach wlóknistych otrzymac tez mozna droga odwrotna. Jezeli srodkami powodu- jacemi pecznienie, dziala sie wpierw na tka¬ niny wlókniste i, gdy srodki te jeszcze we wlóknie sie znajduja, wywiera sie cisnienie miejscowe, powstaja Wzory, które sa wi¬ doczne i po wyplókaniu srodka peczniejace¬ go. Mozna postepowac tez w ten sposób, ze wyciskanie dokonywa sie dopiero po u- przeidniem pecznieniu i wyplókaniu, lecz suszenie winno nastapic juz przed wyciska¬ niem. W tym wypadku wyciskanie moze byc uskutecznionej przy nagrzewaniu tak, ze tkanina, doprowadzana jeszcze w stanie wilgotnym do kalandra, podozaJs wyciska¬ nia przy ogrzaniu walka suszy sie.Wedlug tej odmiany sposobu wedlug wynalazku mozma np, tkanine bawelniana przedwstepnie bielona, traktowac lugiem sodowym 30°Be przy minus 10° C, a po u- tworzeniu sie przezroczystych efektów nad¬ miar lugu wycisnac i tkanine doprowadzic do kalandra, gdzie pod silnem cisnieniem wyciska sie wzór, poczerni tkanine plócze sie i farbuje w zwykly sposób, albo przed¬ wstepnie merceryzowana tkanine traktuje sie kwasem siarkowym 50° Bc, plócze i wy¬ tlacza w stanie wilgotnym zapomoca silnie nagrzanych walców tak, ze tkanina opu¬ szcza maszyne wysuszona.Stwierdzono poza tern, ze efekty osia- — 2 —gniete zapomoca niniejsizego sposobu daja sie ulepszyc, jezeli tkaniny wlókniste przed goracem wydskanieim merceryziuje sie'w zwykly sposób lub traktuje jednym srod¬ kiem powodujacym pecznienie, lub tez kil¬ koma. Jako srodki powodujace pecznienie nadaja sie oprócz lugu alkalicznego jeszcze kwasy mineralne jak i stezony roizozyn chlorku cynku oraz rozczyn miedziko-a- manjakalny. W ten sposób traktuje sie ma- terjal surowy, lub tez materjal znajduja¬ cy sie w dowolnym stopniu uszlachetnia¬ nia z wyciaganiem go na walcach lub bez wyciagania. Po przeprowadzeniu pecznie¬ nia i wyplókaniu tkaniny wyciska sie ja przy 100° C i wyzej, nastepnie traktuje da- tej az do otrzymania pozadanych efektów. PL PLIt is known to produce patterned effects on cotton fabric in such a way that the fiber is changed in some places under the action of strong alkalis, acids or a similarly acting swelling agent, for this purpose according to German patents 280134, 290444, 295816, 340024, 389428 and 391490 swelling agents were printed directly on the fabric, or the reserves were overprinted and then impregnated with swelling agents. It was noted that plant and artificial fiber fabrics were printed with reserve can be replaced by extrusion at temperatures above 100 ° C, If, for example, a cotton fabric is passed under pressure through a calender, the roller of which is heated to 140 ° C, then in the squeezed places, due to pressure and elevated temperature, a change of state occurs. the concentration of the fibers, that on these places the agents that cause swelling, depending on the time of action, do not work at all or act significantly to a lesser extent than in the unchanged places of the fabric. In this way, according to German patents 280134, 290444, 292213, 294571 and 295816, a previously extruded cotton fabric can be treated with sulfuric, phosphoric, nitric or the like acids of different concentrations, possibly alternating several times with Alkaline stick, change of effect tiastepkjg: tylfeb In places not touched. In the steady state, the concentration of cynic chloride solution or the acetic acid ammonjakalriy solution may be used as a swelling agent. The same applies to cold alkaline liquors if, at the concentrations used for mercerization, so at least 15 ° Bc, at a temperature below 0 ° C, the extruded fibrous fabrics are affected. As a result, the fibrous fabrics are deformed. by immersion or any contact with the agents which cause swelling, it is removed by the smooth squeezed labyrinths of the full-length convexities or partially, while the patterned electro, depending on the different structure of the individual fibers, remains and still remains . The pressing itself is carried out in the usual manner of flame-retarding machines which work according to the principle; stamping pressure or flat plates engraved mat € ^ al; Ytraikitated, dried or moistened, may be extruded raw, pre-bleached or otherwise pre-prepared. After the patterned effect is produced, it is possible to apply to the fiber fabric all the usual refinement methods, such as bleaching, dyeing, printing and (id. By additional dyeing of the grain due to the quality of the fibers changed in some places, the so-called pattern) Bright spots that produce a lighter and darker effect in the same shade of color. This method can be used for all vegetable fiber fabrics, also for artificial fiber fabrics containing cellulose and for fabrics made of monolithic fiber and for fabrics that are abraded with animal fibers The present invention can also be applied to yarns and fabrics such as embroidery or the like. With artificial fibers containing cellulose, they are suitable as swelling agents, hydroxides alkaline in concentrations suitable for mercerization, so densities over 10 ° Be, sulfuric acid densities over 42 ° Be, phosphoric acid densities p over 50 ° Be, hydrochloric acid with a density of more than 20 ° Be, nitric acid with a density of more than 35 ° Be, as well as mixtures of the above-mentioned acids, except for the concentrated acid solutions, namely zinc chloride dilution with a density of more than 50 ° Be, calcium solution of densities over 25 ° Be, a copper-ammonium solution with a copper content exceeding 0.3%. The above-described patterned effects on fiber fabrics can also be obtained the other way around. If the agents cause swelling, the fibrous fabrics are first acted upon, and while the fibers are still present in the fibers, local pressure is exerted, patterns are formed that are visible and after the swelling agent is washed out. It is also possible to proceed in such a way that the squeezing is only performed after the foaming and spilling have been delayed, but drying should take place already before extrusion. In this case, the squeezing can be effected when heated, so that the fabric, while still wet, is brought to the According to this variant of the method according to the invention, for example, a pre-bleached cotton fabric can be treated with sodium lye 30 ° Be at minus 10 ° C, and after the formation of transparent effects of excess slurry squeeze and bring the fabric to a calender, where under strong pressure a pattern is squeezed out, the blackened fabric is ruffled and dyed in the usual way, or the pre-mercerized fabric is treated with sulfuric acid 50 ° Bc, ruffles and turns off in a wet state with strongly heated rolls so that the fabric leaves the machine dried. It has been found outside the area that the effects of the folded process are improved Life if the fibrous fabrics are mercerized in the usual way or treated with one or a few agents that cause swelling before the heat of exhalation. In addition to alkaline liquor, mineral acids and concentrated zinc chloride rososins and a copper-a-maniacal solution are also suitable as swelling agents. In this way, the raw material, or the material in any degree of refinement, is treated with or without roll-drawing. After truncation and spilling, the fabric is squeezed at 100 ° C and above, then treated until the desired effect is obtained. PL PL