PL83046B1 - Flameproofing of fibre materials of polyacrolonitrile polypropylene and or polyamide[gb1331346a] - Google Patents

Description

Sposób impregnacji przeciwogniowej, niecelulozowych, syntetycznych materialów wlóknistych i Przedmiotem wynalazku jest sposób impregnacji przeciwogniowej niecelulozowych, syntetycznych materialów wlóknistych.Z brytyjskiego opisu patentowego Nr 1092 793 znany jest sposób impregnacji przeciwogniowej ce¬ lulozowych materialów wlóknistych i tzw. materia¬ lów pólsyntetycznych z zastosowaniem aminoplas- tów zawierajacych fosfor.Wynalazek dotyczy sposobu impregnacji niecelu¬ lozowych stuprocentowo syntetycznych materia¬ lów wlóknistych z poliakrylonitrylu, polipropylenu i/lub poliamidu.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze na material nanosi sie wodny roztwór zaprawy zawierajacej 15—40tyo wagowych co najmniej jed¬ nego skladnika (a) stanowiacego produkt reakcji zwiazku azotowego podatnego do co najmniej zdwumetylolowania, zwiazku o wzorze 1, w któ¬ rym kazdy z symboli RA, R2 oznacza reszte alki¬ lowa, alkenyIowa lub chlorowcoalkilowa o najwy¬ zej 4 atomach wegla, a X oznacza reszte metylowa a zwlaszcza atom wodoru, prowadzonej w obecnos¬ ci aldehydu mrówkowego lub zwiazku zdolnego do odszczepiania aldehydu mrówkowego i ewentual¬ nie w obecnosci alkanolu o najwyzej 4 atomach wegla oraz 5—^25% wagowych skladnika (b) stano¬ wiacego alifatyczny lub aromatyczny wielochlorow- cowany trójester kwasu fosforowego, korzystnie fosforan trójalkilowy lub trójarylowy po czym material suszy sie w temperaturze ponizej 100°C i poddaje obróbce termicznej w temperaturze 130— 200°C, korzystnie 140—180°C.Stosowany w sposobie wedlug wynalazku sklad¬ nik (a) wytwarza sie w reakcji wyzej wymienio- 5 nych produktów, to jest zdolnego do zdwumety- lowania zwiazku azotowego, zwiazku o wzorze 1, aldehydu mrówkowego i ewentualnie alkanolu, prowadzonej w dowolnej kolejnosci, przy czym np. mozna poddac równoczesnej reakcji wyzej wy- i° mieniony zwiazek azotowy ze zwiazkiem o wzorze 1 i aldehydem mrówkowym, a otrzymany produkt ewentualnie zeterowac za pomoca alkanolu o naj¬ wyzej 4 atomach wegla.Inna mozliwosc polega na tym, ze najpierw pod- is daje sie reakcji wyzej wymieniony zwiazek azoto¬ wy z aldehydem mrówkowym, a nastepnie ze zwiazkiem o wzorze 1, po czym wytworzony pro¬ dukt ewentualnie eteruje sie alkanolem. Skladnik (a) otrzymuje sie równiez droga reakcji wyzej wy- 20 mienionego zwiazku azotowego z aldehydem mrów¬ kowym i kondensacji otrzymanego produktu z alkanolem, a nastepnie ze zwiazkiem o wzorze 1.Podobnie skladnik (a) wytwarza sie przez poddanie reakcji wyzej wymienionego zwiazku azotowego ze 25 zwiazkiem o wzorze 1, z których kazdy byl juz uprzednio poddany reakcji z aldehydem mrówko¬ wym i nastepne ewentualne eteryfikowanie otrzy¬ manego produktu za pomoca alkanolu. Ewentualnie najpierw poddaje sie reakcji zwiazek o wzorze 1 30 z aldehydem mrówkowym po czym otrzymany pro- 83 0463 dukt eteryfikuje sie alkanoleim i poddaje reakcji ze zdolnym do zdwumetylolowania zwiazkiem azo¬ towym.Jako odpowiednie zwiazki azotowe zdolne do co najmniej zdwumetylolowania stosuje sie zwiazki, które przylaczajac aldehyd mrówkowy przechodza w tak zwane utwardzalne aminoplastowe konden¬ saty wstepne, np takie zwiazki jak 1, 3, 5-amino- triazyny, jak podstawione przy azocie melaminy, np. N-butylomelamine, jak równiez ammeline, gu- anaminy np. formoguanamine, benzoguanamine, acetoguanamine albo diguanaiminy, a ponadto rów¬ niez biuret, guanidyne, tiomocznik, alkilo- albo arylomoczniki, alkilo- albo arylotiomoczniki, alki- lenomoczmki albo alkilenodwumoczniki, np. ety- lenomocznik, propylenomoczmik, albo acetylenodwu- mocznik, 4i5-dwuhydroxy-imidiazolidoin-2 i jego po¬ chodne, np. 4,5-dwuhydroksyimidazolidon-2 podsta¬ wiony w pozycji 4 w grupie hydroksylowej reszta -CH2-CH2-OÓ-NH-CH2-OH oraz cykliczne zwiazki azotu, takie jak pirymidony, triazony albo urany, np. o wzorach 2, 3 i 4.Najkorzystniej stosuje sie 1, 3, 5-triazyny pod¬ stawione co najmniej dwiema pierwszorzedowymi grupami aminowymi, zwiazek o wzorze 2 oraz mocznik, a zwlaszcza melamine.Jako zwiazek o wzorze 1 korzystnie stosuje sie zwiazek o wzorze 5, w którym symbole Rj oraz X maja wyzej podane znaczenie.Ponadto jako zwiazek o wzorze 1 szczególnie korzystnie stosuje sie zwiazki o wzorze 6, w któ¬ rym symbol R8 oznacza reszte etylowa albo metylo¬ wa, zwlaszcza amid kwasu 3-j(dwumetylofosfono)- propionowego.Jako odpowiednie skladniki w sposobie wedlug wynalazku stosuje sie przede wszystkim produkty wytworzone w reakcji szesciometylolomelaminy lub eteru pieciometylowego, szesclolmetylolomelaminy z amidem kwasu 3-(dwumetylofosfono)-propioinowe- go i ewentualnie aldehydem mrówkowym.Ponadto jako skladnik (a) stosuje sie produkty reakcji powstale z dwumetylolo- lub szesciometylo¬ lomelaminy i metyloloamidu kwasu 3-(dwumetylo- fosfono)-pnxpionoweigo.Skladnik (a) moze równiez odpowiadac wzorowi 7, w którym symbole RA oraz X maja znaczenie podane powyzej, symbol Y oznacza grupe alkilo¬ wa o najwyzej 4 atomach wegla, symbole m, n i p oznaczaja calkowite liczby dodatnie, przy czym m oznacza liczbe 4—6, n oznacza liczbe 3 lub 4, zas p ma wartosc nie wieksza od sumy wyrazenia n+1. Zwiazek taki moze miec np. wzór 8.Inne skladniki (a) stanowia zwiazki o wzorze 9, w którym symbole Rj oraz X maja znaczenie po¬ dane powyzej, zas sybol A' oznacza reszte -CO-, -CS-, -CHN- albo OO-NE-CO-, przy czym symbol E oznacza atom wodoru albo reszte o wzorze -CH2- -O-Yu symbol Yx oznacza reszte alkilowa o naj¬ wyzej 4 atomach wegla albo korzystnie atom wodo¬ ru, zas symbol q oznacza wartosc liczbowa 1,2 lub 3. Jako przyklad mozna wymienic zwiazek o wzorze 10.Ponadto w sposobie wedlug wynalazku jako skladniki (a) stosuje sie zwiazki, których sposób 83 046 4 wytwarzania przedstawiono- w brytyjskim opisie patentowym Nr 1092793.Skladnik (a) stanowiacy zwiazek o wzorze 7 wytwarza sie ma drodze kondensacji zwiazku o 5 wzorze 1 z 1, 3, 5-triazyna, zawierajaca co naj¬ mniej dwie pierwszorzedowe grupy aminowe, przy czym jeden z wymienionych reagentów posiada zmetylolowane grupy NH2, korzystnie w srodowisku rozpuszczalnika organicznego tworzacego azeotrop i° z woda, w temperaturze podwyzszonej, po czym pro¬ dukt kondensacji poddaje sie metylolowaniu alde¬ hydem mrówkowym lub srodkiem odszczepiajacym aldehyd mrówkowy, w podwyzszonej temperaturze ewentualnie w obecnosci zasadowego katalizatora 15 i otrzymany zmetylolowany produkt ewentualnie eteryfikuje sie alkanolem zawierajacym w czastecz¬ ce najwyzej 4 atomy wegla.Skladnik i(a) odpowiadajacy zwiazkowi o wzorze 9 otrzymuje sie z dwóch moli zwiazku o wzorze 1, 20 który poddaje sie monoimetyliolowaniu dtwoma mo¬ lami aldehydu mrówkowego lub srodka odszcze- piajacego aldehyd mrówkowy, nastepnie otrzyma¬ ny produkt poddaje sie reakcji z jednym molem mocznika, tiomocznika, guanidyny albo biuretu w 25 .nieobecnosci wody w obojetnym rozpuszczalniku organicznym w podwyzszonej temperaturze i uzys¬ kany produkt ponownie metyloluje aldehydem mrówkowym lub srodkiem odszczepiajacym alde¬ hyd mrówkowy w podwyzszonej temperaturze, J0 ewentualnie w obecnosci zasadowego katalizatora i ewentualnie eteryfikuje sie alkanolem zawieraja¬ cym najwyzej 4 atomy wegla w czasteczce.Dometylolowanie aldehydem mrówkowym lub srodkiem odszczepiajacym aldehyd mrówkowy ta- 35 kim, jak paraformaldehyd, prowadzi sie korzyst¬ nie w temperaturze do 150°C. Jako ewentualnie lacznie stosowane katalitycznie dzialajace zasady odpowiedni jest, np. wodorotlenek sodowy, wodo¬ rotlenek potasowy, octan sodu, weglan magnezu 40 albo tlenek magnezu.Bardzo korzystny sposób wytwarzania skladnika (a) polega na tym, ze zwiazek o wzorze 1 podda¬ je sie reakcji ze zwiazkiem azotowym podatnym 45 do co najmniej zdwumetylolowania w stopionej masie tj. w nieobecnosci rozpuszczalnika w tempe¬ raturze 100M150°C.Jako skladnik (b) stosuje sie mieszany albo pro¬ sty wielochlorowcowany trójester kwasu fosforo- 50 wego.Jako skladnik (b) korzystnie stosuje sie wielo¬ chlorowcowany fosforan trójalkilowy, zwlaszcza trójalkilofosforan zawierajacy w reszcie alkilowej najwyzej 4 atomy wegla, przy czym kazda z reszt 55 alkilowych podstawiona jest dwoma lub trzema atomami chlorowca, np. bromu lub chloru. Jako skladnik (b) stosuje sie np. fosforan trÓjn(2,3-dwu- bromo-2-chloropropylowy) lub korzystnie fosforan trój-(2,3-dwubromopropylu), ewentualnie estry trój- «o arylowe, takie jak fosforany trój-{polibromoaroma- tyczne), np. wieldbromowany fosforan tr6jfenyIo¬ wy lub tróijkrezylowy.Preparaty wodne do impregnacji przeciwognio- wej i materialów wlóknistych z poliakrylonitrylu, « polipropylenu i/lub poliamidu otrzymuje sie przez83 046 zwykle zmieszanie skladników (a) i (b) i dodanie do mieszaniny odpowiedniej ilosci wody. Mieszani¬ ny skladników (a) i "(b) w stanie nierozeienczonym sa lepkie, a po rozcienczeniu woda powstaja w nich subtelnie rozproszone emulsje o dobrej trwa¬ losci.Preparaty do impregnacji przeciwogniowej moga zawierac ewentualnie jeszcze inne dodatki.Aby umozliwic wprowadzenie wiekszej warstwy substancji na tkaniny dodaje sie korzystnie do pre¬ paratu od 0,1—0,5*Vo wysokoczasteczkowego glikolu polietylenowego Do preparatów mozna równiez do¬ dawac zwykle srodki zmiekczajace. Jesli jednoczes¬ nie trzeba zwiekszyc odpornosc obrabianej tkani¬ ny przeciwko gnieceniu sie, do preparatów doda¬ je sie np. aminoplastowych kondensatów wstep¬ nych. Mozliwy jest równiez dodatek katalizatorów utwardzania jak np. chlorku amonowego, ortofos- foranu dwuwodoroamonowego, kwasu fosforowego, chlorku magnezu, azotanu cynku, jednakze naj¬ czesciej nie jest to konieczne poniewaz produkty reakcji przeznaczone do uzycia wedlug wynalazku ulegaja w wyzszej temperaturze samorzutnemu utwardzeniu. Dodatek emulgatora, jest czesto nie¬ potrzebny, poniewaz zawierajace fosfor produkty (a) same sa bardzo skutecznymi emulgatorami dla wielochlorowanyen estrów kwasu fosforowego.W przypadku materialów wlóknistych, którym zgodnie z wynalazkiem ma byc nadana niepalnosc, czesto ma sie do czynienia z materialami tekstyl¬ nymi. Taki material wlóknisty moze sie skladac z jednego tylko rodzaju wskazanych wlókien synte¬ tycznych albo z ich mieszaniny, jak" np. tkanin m&eszalnyich.Preparaty wprowadza sie na materialy wlókni¬ ste w znany sposób, przy czym korzystnie impreg¬ nuje sie sztuke materialu i napawa ja w napawar- ce o zwyklej budowie, zasilanej preparatem w tem¬ peraturze pokojowej. Dywany z wlókien poliakry- lonitrylowyeh, polipropylenowych i/lub poliamido¬ wych sa szczególnie odpowiednie do (nadawania im niepalnosci sposobem wedlug wynalazku.Nastepnie tak zaimpregnowany material wlók¬ nisty suszy sie w temperaturze do 100°C, po czym poddaje sie go obróbce termicznej w temperaturze powyzej 100°C, np. 130^200°C, zwlaszcza 140— 180°C. Czas trwania tej obróbki jest tym krótszy, im wyzsza jest temperatura, wynosi on np. 2 do 6 minut w temperaturze 180—|140°C.W przypadku mocno kwasnego srodowiska reak¬ cyjnego celowe jest nastepujace potem wypranie poliakrylonitrylowego i polipropylenowego materia¬ lu wlóknistego srodkiem wiazacym kwasy, korzyst¬ nie wodnym roztworem weglanu sodowego, np. o temperaturze 40°C az do temperatury wrzenia, w ciagu 40 do 3 minut. Dzieki takiemu praniu ma¬ terial wlóknisty staje sie przyjemniejszy w doty¬ ku. Wlókna poliamidowe juz bez prania wykazuja dobre wlasciwosci w dotknieciu.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie ma¬ terialy wlókniste o doskonalej trwalej niepalnosci.Ponizsze przyklady ilustruja przedmiot wynalaz¬ ku. W przykladach procenty i czesci, o ile nie zaznaczono inaczej, oznaczaja procenty wagowe lub czesci wagowe. Stosunek czesci objetosciowych do czesci wagowych jest taki sam jak stosunek mili- litra do grama.Przyklad I. Sposób otrzymywania preparatu A. W kolbie 500 ml, zaopatrzonej w mieszadlo, 5 chlodnice zwrotna i termometr umieszcza sie 211 czesci (1 mol) metyloloamidu kwasu 3H(dwumetylo- -fosfonopropionowego z 71 czesciami (0,166 Mola) 90% eteru pieciometylowego szesciometylolomelami- ny i energicznie mieszajac ogrzewa do temperatu- 10 ry 118—li25°C. Reakcje prowadzi sie w tej tem¬ peraturze w ciagu 50 minut, z tym ze po uplywie pierwszych 30 minut od poczatku reakcji w apa¬ raturze wytwarza sie próznie, oddestylowuje pow¬ staly metanol i obniza temperature do 100°C. Na- 15 stepnie miesza sie produkt reakcji z 220 czesciami fosforanu tris-2,3-dwu'bromopropylowego i miesza¬ jac ochladza sie powoli do temperatury pokojowej.Otrzymuje sie zóltawy, prawie przezroczysty i jed¬ norodny produkt o sredniej lepkosci. 20 Przyklad II. Otrzymywanie preparatu B. W kolbie 500 ml zaopatrzonej w mieszadlo, chlodni¬ ce zwrotna i termometr, stapia sie 181 czesci (1 mol) amidu kwasu 3-(dwumetylofosfono)-propiono- wego i mieszajac ogrzewa sie stop do temperatury 25 120°C, po czym dodaje sie 83,6 czesci (0,2 N) pie¬ ciometylowego eteru szesoiometylolomelaminy i mase reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 120°C i miesza dalej w ciagu 15 minut, przy czym tem¬ peratura wewnatrz kolby obniza sie do 100°C, przy 30 równoczesnie wyraznie wystepujacym wrzeniu me¬ tanolu. Metanolu nie oddestylowuje sie poniewaz umozliwia on uzyskanie mieszaniny reakcyjnej o odpowiedniej lepkosci do dalszych manipulacji.Produkt reakcji B osiaga dostateczny stopien 35 kondensacji, wówczas jezeli jego próbka t.j. okolo 2,5 czesci zmieszana recznie w probówce z 1,5 czesciami fosforanu trój-i(2,3^dwubromopropylowe- go) i 6 czesciami wody, wytworzy natychmiast sub¬ telnie rozproszona mleczna emulsije. Po zakoncze- 40 niu kondensacji produkt chlodzi sie do temipera- tury pokojowej, albo tez przed ostudzeniem mozna go miesLac z zadana iloscia fosforanu trójH(2,3-dwu- bromCpropylowego) i jednoczesnie studzic.W obu przypadkach otrzymuje sie produkt o 45 wysokiej lepkosci, który po zmieszaniu z woda wy¬ kazuje odczyn mocno kwasny.Frzyklad III. Otrzymywanie produktu C, w, kolbie 500 ml, zaopatrzonej w mieszadlo, chlodnice zwrotna i termometr, umieszcza sie 220 czesci (1 M) &0 96% metyloloamidu kwasu 3-(dwumetylofosfono)- -propionowego z SI czesciami (0,17 M) szesciome- tylolomelaminy i mieszajac ogrzewa mieszanine re¬ akcyjna do temperatury 110—115°C. Nastepnie w ciagu 5 minut usuwa sie pod zmniejszonym cisnie- 55 niem metanol, zawarty w metyloloamidzie kwasu 3-(dwumetylolfosfono)-propiono(wego w ciagu 30 mi¬ nut utrzymuje sie mieszanine reakcyjna w tempe¬ raturze 125°C po czym chlodzi do temperatury po¬ kojowej. 60 Otrzymuje sie produkt bezbarwny i przezroczys¬ ty o bardzo wysokiej lekkosci.Przyklad IV. Otrzymywanie produktu D. W kolbie 500 ml zaopatrzonej w mieszadlo, oddzie¬ lacz wody, zawiesza sie 724 czesci amidu kwasu 65 3-(dwumetylofosfono)-propionowego i 306,4 czesci7 szeseiometylolomelaminy w 1000 czesciach benzenu, po czym dodaje sie jeszcze 9,6 czesci kwiasu p-to- luenosulfomowego i ogrzewa do temperatury wrze¬ nia benzenu, przy czym woda wytwarzana podczas kondensacji usuwana jest azeotropowo. Po uplywie 20 godzin- woda juz nie powstaje. Otrzymuje sie 74 czesci wody (obliczona ilosc wynosi 73 czesci).•Nastepnie usuwa sie benzen pod zmniejszonym cis¬ nieniem i jednoczesnie stopniowo wkrapla sie 400 czesci wody.Do otrzymanego metnego roztworu dodaje sie 400 czesci 40% wodnego roztworu aldehydu mrów¬ kowego i prowadzi reakcje metylolowania w ciagu 4 godzin w temperaturze 60°C.Wkraplajac stopniowo lacznie 14,5 czesci 30% roztworu wodorotlenku sodowego utrzymuje sie wartosc pH 8^8,5, która kontroluje sie stale za pomoca PH metru. Po ostudzeniu do temperatu¬ ry pokojowej otrzymuje sie 1640 czesci metnego opalizujacego roztworu, który po przesaczeniu pozo¬ staje metny. Zawartosc substancji czynnej wynosi 62%. Znaleziono nastepujace wartosci dla aldehy¬ du mrówkowego. Calkowita ilosc CHgO: 188 czesci (z tego 68 czesci pochodzilo z szesciometylolome- laminy, a 120 czesci wprowadzono w celu metylo¬ lowania). Wolny CH20: 58 ozesicd. Zwliaizamy CH20: 130 czesci.Mozna wiec przyjac, ze podczas metylolowania 62 czesci CH20 uleglo zwiazaniu przez drugorzedo- we grupy -CONH-, co odpowiada zwiazkowa czte- rometylolowemu o wzorze 11.Przyklad V. Otrzymywanie produktu E. W aparaturze opisanej w przykladzie XII umieszcza sie 186 czesci (0,88 M) metyloloamidu kwasu 3- -(dwumetylofosfono)-propionowego i 96 czesci (0,44 M) zwiazku o wzorze 12 i prowadzi reakcje w cia¬ gu 2 godzin w temperaturze 115—120°C, mierzonej wewnatrz kolby. Otrzymuje sie zólty syrop.Przykla,d VI. Otrzymywanie produktu F. W aparaturze jak opisana w przykladzie III, umiesz¬ cza sie 2)17,2 czesci (lj2 M) amidu kwasu 3-(dwu- metylofosfono)-propionowego z 01,2 czesciami (0,2 M) szesciometylolomelaminy i prowadzi reakcje w temperaturze 100^1!05°C, w ciagu 30 minut. Po ostudzeniu dodaje sie 160 czesci metanolu \ 100 czesci wody i przesacza roztwór po dodaniu 5 cze¬ sci ziemi okrzemkowej w celu usuniecia niewiel¬ kich ilosci skladników nerozpuszczalnych. Nastepnie pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 60°C usuwa sie mieszanine wody z metanolem, otrzy¬ mujac produkt w postaci bezbarwnej, metnej, opa¬ lizujacej zyw&cy o wysokiej lepkosci.( Przyklad VII. Otrzymywanie produktu G. W kolbie z czterema szyjkami, o pojemnosci 200 ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna, termometr, rur¬ ke dla doprowadzenia gazu i elektrode pHmetru, rozpuszcza sie 110 czesci produktu reakcji opisane¬ go w przepasie VII w 110 ml metanolu w tempera¬ turze 20°C i mieszajac wprowadza sie gazowy chlorowodór az do doprowadzenia roztworu do od¬ czynu o wartosci pH 2y5. Nastepnie eteryfikuje sie w ciagu 3,5 godziny w temperaturze splywu po¬ wrotnego (72^75°C), utrzymujac wartosc ,pH roz¬ tworu w granicach od 2,5—3,2. Po czym chlodzi (3 046 8 sie do temperatury 60^0 i zobojetnia bezwodnym weglanem sodowym, az do * osiagnleciia wartosci pH 7,9, chlodzi dalej do temperatury do 20°C i filtruje roztwór reakcyjny przez saczeik z bibuly. 5 Z przesaczu usuwa sie ponownie metanol w tem¬ peraturze 60°C pod zmniejszonym cisnieniem i otrzymuje nieco metny syrop o wysokiej lepkosci.Przyklad VIII. Otrzymanie produktu H. W aparaturze opisanej w przykladzie VII poddaje 10 sie kondensacji 139 czesci (0,5 M) amidu kwasu bis-(2-chloroetylofosfono)-propionowego, z 35,5 cze¬ sciami (0,25 M) 90% pieciometylowego eteru szes¬ ciometylolomelaminy. Reakcje prowadzi sie w tem¬ peraturze 100—110°C w ciagu 70 minut. Otrzymu- 15 je sie produkt w postaci syropu. , Przyklad IX! Otrzymywanie produktu I. W aparaturze opisanej w przykladzie III poddaje sie reakcji 116,5 czesci (0,5 M) amidu kwasu 3-(dwu- allilofosfono)-propionowego, 15,4 czesci (0,5 M) 97,5% pairaformaldehydu, 1,75 czesci sproszkowane¬ go metylanu sodowego i 0,23 czesci hydrochinonu.Reakcje prowadzi sie w ciagu 75 minut w tempe¬ raturze 100—110°C. Otrzymany produkt wykazuje oc stopien zmetylolowania 88%. 25 Nastepnie dodaje sie 35,5 czesci (0,25 M) 90% ete¬ ru pieciometylowego szesciometylolomelaminy i ogrzewa sie w ciagu dalszych 60 minut w tempe¬ raturze ill5^120°C. Po ostygnieciu otrzymuje sie 30 zóltawy syrop.Przyklad X. Otrzymywanie produktu J. W aparaturze jak opisano w przykladzie III, podldaije sie reakcji 2!25 czesci (i M) amidu kwasu 3^(dwu- metylofosfono-meto(ksymetylo)-propionowego, z 51 35 czesciami (0,166 M) szesciometylolomelaminy. Re¬ akcje prowadzi sie w temperaturze 1,18—ill9°C, w ciagu 15 minut, po czym mieszanine chlodzi sie do temperatury pokojowej. Otrzymuje sie produkt w postaci bezbarwnego syropu. 40 Przyklad XI. 45% roztworem produktu A, wytworzonego wedlug przykladu I napawa sie dy¬ wan z poliakrylohitlryllu (Ciezar. 1500 g/m2, stosu¬ nek runoi: juta = 3:1, wysokosc runa = 9,5 mm).Wchloniecie kapieli wynosi 100%. Po wysuszeniu 45 w temperaturze 90°C naniesiony produkt utwardza sie w ciagu 5 minut w temperaturze I560C.Aby poprawic wlasciwosci dywanu w dotyku, dywan pierze sie w ciagu 20 minut w temperaturze 40° w kapieli zawierajacej w 1 litrze 5 g wegla- 50 nu sodowego i 2.g produktu 'kondensacji z 1 M produktu kondesacji wytworzonego z 1 M p-III- rzed.-nonyloifehplu i 9 mdli tlenlku etylenu, za¬ chowujac stosunek kapieli . do ilosci obrabianego materialu 1 ;30. Nastepnie usuwa sie wode i su- 55 szy dywan w temperaturze 90°C.Po takiej ofoirólbce dywan badiany wedlug testu DIN 51960 jest odporny na dzialanie plomienia wzglednie trudno zapalny.Przyklad XII. 30% luib 40% roztworem pro- 60 duktu A wytworzonym wedlug sposobu opisanego w przykladzie I napawa sie dywan z polipropyle¬ nu (ciezar 1300 g/m2, stosunek runo : juta =3 :1, wysokosc runa = 9 mm). Wchloniecie kapieli wy¬ nosi 90%. Pb wysuszeniu w temperaturze 90°C rua- 65 niesiony produkt utwardza sie w ciagu 5 minut w.9 83 046 10 temperaturze 155°C, po czym pierze wedlug spo~ sobu opisanego w przykladzie I, po czym ponow¬ nie suszy. Oba tak obrobione dywany, badane we¬ dlug DIN 51 960, okalaly sie niepalne wzglednie trudno palne. Po obróbce szamponem niepalnosc dywanów nie ulegla zmianie.Przyklad XIII. Do zabezpieczenia dywanów o runie strzyzonym z wlókien poliakrylonitrylo- wych lub polipropylenowych wytwiairza sie miesza¬ niny dwoma nastepujacymi sposobami; a) do pro¬ duktu reakcji zawierajacego fosfor, dodaje sie es¬ ter kwasu fosforowego i rozciencza woda do zada¬ nej objetosci, b) trójester kwasu fosforowego za¬ daje sie emulgatoreni, nastepnie wprowadza sie produkt reakcji zazerajacy fosfor i rozciencza woda do zadanej objetosci Sklad mieszaniny podano w tablicy I.Nr 1 2 L 3 ' 4 5 6 7 8 1 k a) produkt wg przepi¬ su A A A B E F G H Tablica Mieszanina b) trójester kwasu fos¬ forowego TBP TCP TDP TDP TDP TDP TDP TDP Stosunek a: ... . 1:1 3:2 1:1 1^1 1:1 1:1 lii 1:1 X a a a b b b b b I Emulgator w °/o sklad¬ nika b) ' — — — 30 20 20 20 20 Stezenie kapieli w 45 45 30 30 30 30 30 45 Stezenia w % miesza-1 niny na dywanie z PAlC ae 3fc 24 30 28 27 27 57 dywanie z !FP 22,5 22,5 15 24 18 21 21 45 Oznaczenia: X — sposób mieszania TBP — fosfora/n trój-(bromokrezyIowy) TCP — fosforan trój-(2-chlOTo^2,3-dwubromopropy- lu) TDP — fosforan trój-(dwubromopropylu) 1) Emulgator, produkt kondensacji i M alkoholu hydroabietylowego z 200 moliami tlenku etylenowe¬ go, zsieciowany za pomoca 1% Kesciometyleno- -dwuizocyjanianu, uzytego w postaci roztworu wodnegp. Dywany z poliakrylonirtryliu: ciezar 1560 g/m2, stosunek runo: juta ^3:1, wysokosc runa 8 do 9 mm, z polipropylenu: ciezar 1080 g/m2, sito- sunek runo : juta »2 :1, wysokosc runia 5 mm, obydwa dywany bez powlok na odwrocie (napawa sie tymi mieszaniinami, suszy w ciagu 5 minut w temperaturze 80°C, a nastepnie utwardza w cia¬ gu 5 minut w temperaturze 155°C Nastepnie poszczególne próbki poddaje sie pra¬ niu w sposób opisany w przykladzie X, przy czym czesci poszczególnych wszystkich próbek traktuje sie szamponem. Jako szampon stosuje sie zwykly szampon do dywanów, rozcienczony woda w sto¬ sunku 1:8. Roztwór ten spienia sie za pomoca gabki na dywanie i wciera iven (na 1° czesci dy¬ wanu 1 czesc roztworu. 40 45 50 60 65 Po oczyszczeniu dywanu nadmiar piany Odsysa sie, po czym próbke dywa&U §U6zy sie w tempelra- turze pokojowej, Wszystkie tak zabezpieczone dywany bezposred¬ nio po obróbce po wypraniu i po potraktowaniu szamponem bada sie na niepalnosc. Bada sie we¬ dlug próby poziomej DIN 5fl 960 przy czym przed badaniem próbki suszy sie w Ciagu 2 godzin w temperaturze 105PC i w ciagu 1 godziny w eksy- katorze w temperaturze pokojowej.Wszystkie próbki wykazuja dobra niepalnosc we¬ dlug DIN 51 960, podczas gdy odpowiednie prób¬ ki dywanów nie obrobionych ulegaja spaleniu.Przyklad XIV. Wedlug sposobu opisanego w przykladzie XIII obrabia sie dywany strzyzone z poliakrylonitrylu, za pomoca mieszanin podanych w tablicy II (wytwarzanie —, patrz przeklad XIII).Czesci wszystkich próbek poddaje sie praniu, opisanemu w przykladzie XI, zas inne czesci trak¬ tuje sie szamponem, jak wskazano w przykladzie XIII.Wszystkie impregnowane dywany bada sie na¬ stepnie na niepalnosc, jak opisano w przykladzie XIII. Wszystkie próbki, wykazuja dobra niepal¬ nosc wedlug DIN H 960, podczas gdy odpowiednie dywany nieobrobione ulegaja spaleniu.11 83 046 T a b 1 i c a II 12 Nr 9 10 11 12 13 14 15 Mieszanina a) produkt wg przepisu A C D G H I J l b) Trójester kwasu fos¬ forowego HDP TDP TDP TDP TDP TDP TDP .Stosunek a):b) X a b b b b b b 1) Emulgator w !0/o sklad¬ nika b) 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 Stezenie ka¬ pieli w ^/o 15 30 30 45 ao 30 30 Stezenie w % mieszaniny na dywanie 10,5 31 30 41 42 30 26 Oznaczenie: X — sposób mieszania TDP 1) emulgator (jak w przykladzie XIII., Przyklad XV. Tak samo, jak podano w przy¬ kladzie XIII, dywany o runie strzyzonym z poli¬ propylenu impregnuje sie nastepujacymi mieszani¬ nami (sposób wytwarzania paJtrz przyklad XIII): Tablica III Nr 16 17 18 19 Mieszanina a) Produkt wg przepisu A A A A b) Trójester kwasu fosforo¬ wego TBP TBP TCP TDP Stosunek a) : b) 1:1 3.2. 1:1 1:1 X a a a a Stezenie kapieli w % 15 15 15 45 Stezenie procen¬ towe mieszaniny na dywanie 5 5 6 16 Oznaczenia: X — sposób mieszania TBP, TCP, TDP — patrz przyklad III.Jedne czesci wszystkich próbek poddaje sie po obróbce praniu, jak podano w przykladzie XI, in¬ ne zas traktuje sie szamponem jak wskazano w przykladzie XIII.Wszystkie impregnowane dywany bada sie na stepnie na niepalno'sc, jak opisano w przykladzie XIII.Wszystkie próbki wykazuja dobra niepalnosc we¬ dlug testu DIN 51960, natomiast odpowiednie dy¬ wany nie poddane obróbce ulegaja spaleniu.Przyklad XVI. Tak samo, jak podano w przy¬ kladzie XIII dywany o ruinie strzyzonym z polia- krylonitirylu i polipropylenu impregnuje sie mie¬ szaninami nastepujacymi wymienionymi w tablicy IV. (Wytwarzanie patrz przyklad XIII).Tablica IV Nr 20 21 22 23 Mieszanina a) Produkt wg. przepi¬ su A C D i b) Trójester kwasu fosforo¬ wego TBP TDP TDP TDP Stosunek a):b) 3 :2 1 : 1 1 : 1 1 : 1 X a b b b 1) Emulga¬ tor w °/o skladnika b) 20 20 20 Stezenie kapieli w 15 30 45 45 Procentowe steze¬ nia mieszaniny na dywanie z PAC 9 dywanie z PP 21 35 3683 046 13 Oznaczenia: X — sposób mlieszania TBP, TDP, Emulgator 1) — patrz przyklad XIII.Czesci wszystkich pr6bek traktuje sie teraz szam¬ ponem, jak wskazano w przykladzie XIII. • Wszystkie dywany po obróbce bada sie nastepnie na ich niepalnosc, jak opisanow przykladzie XIII. 14 Wszystkie próbki wykazuja dobra niepalnosc wedlug testu DUN 51860, podczas gdy odpowiednie dywany niepoddane obróbce ulegaja spaleniu.Przyklad XVII. Tak samo, jak opisano w przykladzie XIII impregnuje sie dywan poliamido¬ wy mieszaninami podanymi w tablicy V. (Wytwa¬ rzanie patrz przyklad XIII).Tablica V Nr 24 25 26 27 28 Mieszanina a) Produkt wg przepi¬ su A D E H I b) Trójester kwasu fosfo¬ rowego TOP TDP TDP TDP TDP Stosunek a): b) 1:1 1:1 1:1 1:1 1:1 Sposób mieszania a b b b b 1) Emulgator w */o sklad¬ nika b) ^_ 20 20 20 20 Stezenie ka¬ pieli w % 45 30 45 45 45 Procentowe stezenie mie¬ szaniny na dywanie . 41 24 46 37 47 TCP, TDP, Emulgator 1) — patrz przyklad XIII.Dywanem poliamidowym byl tzw. paczkowy dy- wian z poliamidu 6, (ciezar. 1750 g/m2, stosunek ru¬ na do juty 1:1,4, wysokosc runa 4 mm), bez po¬ wloki na odwrocie.Czesci próbek potraktowano szamponem, jak w przykladzie XIII. Wszystkie impregnowane dywa¬ ny badano nastepnie na ich niepalnosc, wedlug testu DIN 53906, przy czym czas podpalania wy¬ nosil 14 sekund. Przed badaniem próbki suszono w sposób jak opisano w przykladzie XIII. Wyniki badan podano w tablicy VI., Tablica VI Mieszanina nr 24 25 26 27 28 Niepalnosc po obróbce bardzo dobra dobra bardzo dobra dobra dobra po potraktowa¬ niu szamponem bardzo dobra dobra bardzo dobra dobra dobra PL PL

Claims (12)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób impregnacji przeciwogniowej niecelu- lozowycn, syntetycznych materialów wlóknistych polegajacy na impregnacji materialów przy pomo¬ cy aminoplastów zawierajacych fosfor, a nastepnie wysuszeniu i obróbce cieplnej, znamienny tym, ze na material wlóknisty z poliakrylonitrylu, polipro¬ pylenu i/lub poliamidu nanosi sie wodny roztwór zaprawy zawierajacej 15—40% wagowych co naj¬ mniej jednego skladnika (a) stanowiacego produkt reakcji podatnego, do zdlwuimetyiolowania zwiazku azotowego ze zwiazkiem o wzorze 1, w którym kazdy z symboli Rt i R2 oznacza reszte alkilowa, alkenylowa, chlorowcoalkilowa o najwyzej 4 ato¬ mach wegla, a X oznacza reszte metylowa lub 25 35 40 50 55 65 korzystnie atom wodoru, prowadzonej w obecnosci aldehydu mrówkowego lub zwiazku zdolnego do odszczepiania aldehydu mrówkowego i ewentualnie w obecnosci alkanolu o najwyzej 4 atomach wegla oraz zawierajacej 5—2510/© wagowych oo najmniej jednego alifatycznego lub aromatycznego wielochlo- rowcowanego trójestru kwasu fosforowego, korzyst¬ nie fosforanu trójalkilowego lub trójarylowego skladnik (b), po czym material suszy sie w tempe¬ raturze ponizej 100°C i poddaje go obróbce termicz¬ nej w temperaturze od 130—200°C, korzystnie 140— 180°C. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek azotowy podatny do zdwumetylolo- wania stosuje sie 1, 3, 5-triazyne podstawiona co najmniej dwiema pierwszorzedowymi grupami ami¬ nowymi, mocznik lub zwiazek o wzorze

2.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako 1, 3, 5-triazyne stosuje sie melamine.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik (a) stosuje sie produkt reakcji, w której zwiazek o wzorze 1 stanowi zwiazek o wzo¬ rze 5, w którym Rt oraz X maja znaczenie poda¬ ne w 1 zastrz.

5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek o wzorze 1 stosuje sie zwiazek o wzorze 6, w którym symbol R8 oznacza reszte ety¬ lowa lub metylowa.

6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek o wzorze 1 stosuje sie amid kwasu 3-(dwumetylofosfono)-propionowego.,

7. Sposób wedlug zastrz 1, znamienny tym, ze jako skladnik (a) stosuje sie produkt wytworzony w reakcji szesciometylolomelaminy albo pieciome- tylowtego eteru szesciometylolomelaminy z amidem kwasu 3- tualnie z aldehydem mrówkowym.

8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik (a) sitosuije sie produkt reakcji dwu- metylolo- albo szesciometylolomelaminy, z metylo- loamidem kwasu 3-(idiwumetylofosfono)-propionowe¬ go.83 046 15

9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek azotowy podatny do zdwumeiylolo- wania stosuje sie zwiazek o wzorze 2.

10. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, zi jako sklaldinik (b) stosuje sie wieliochlcirowcowany ester trójalkilowy kwasu fosforowego.

11. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik (b) stosuje sie wielochlorowcowany 16 trójalkilowy ester kwasu fosforowego, w którym reszty alkilowe zawieraja najwyzej 4 atomy wegla i kazda z reszt alkilowych podstawiona jest dwo¬ ma lub trzema atomami chlorowca.

12. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik (b) stosuje sie fosforan trój-{2,3-dwu- brom:o-2-chloro-propylu) albo zwlaszcza fosforan trój -< 2,3 - Kr^s n p: R2-0 CH2-CH-CO-NH2 Wzór 1 H,C CH3 V HjCO-c' NCH2 . I I H-N NH V II 0 WzOr 2 A H,C CH2 I I HN NH Nc' II 0 Wzór 4 R - 0 0 Rf-0 CH. C2H5 H2C CH2 H-N NH V II 0 mor 3 rCH-C0-NH2 c 1 1 X ^zOr 5 N i A U N XN-C C-NX N R,-0 0 /P\ Ra-0/ CH2-CHrCO-NH2 INzOr 6 R,-0 .0 X R.-0' XCH? i L X -CH l [-cH2-o-]n[-y]p_1[-H] 7-p co ! -CH2-N m KlZOr 783 046 0X OCH, X " H3CO ,0 X i H3CO/ CH2-CH2CO-NH-CH2 CH2-N-OC-H2C-H,C OCH, -H H3COx ,0 H2C-OH r A\ I N N H3CO CHjCHgCO-N-CHj | | O OCH, -CH, N-C C-N H,CO CHjCHj-CO-N-CH, H3COX X0 H2C-0H pH2-N-0C-CH2-CW2 0CH3 XCH3-N-0C CH2CH2 0CH3 OH H2C-0H O OCH, O, O R,'!rCH,o-;, Rr0 O X I I . I i Rj-o" XCH2-CH-CO-N-CH2-N-A-N-H2C N Ca-HC H2C "0-R, Y^ } X * tVzor 9 -H.i 5 -q, O OCH3.-HI. /\ I ! I P H3C0 CH2CH2CO-N CH2N C-N-H2C-N- OC-H2CH2C OCH, i-CH20H|, 11 0 12 '2wnj283046 H-0-H2C N ¦ r-Hl„ H3CO O 3 \/ r P , A /\ ' NT N H3C0 CHjCH^-CO-N-H^ | H3CO CHjCHjCO-N^H-jC N CH2-N-0C-H2C-H2C 0CH3' 0 / \ L H 1 \ / A H3C0 0 O OCH, \ CH,-N-CO-CH^-CH,-P O OCH, L OCH 3j Wzór 11 HbCx /CH3 H3C-0-HC XCH2 HO-H2C-Nx ^N-CHaOH O Wzór 12 Cena 10 zl LZG Z-d Nr 2 zam. 1236/77 120 egz. A4 PL PL