Pierwszenstwo: 21.03.1973 (P. 161401) Zgloszenie ogloszono: 02.09.1974 Opis patentowy opublikowano: 30.12.1975 82837 KI. 421,3/02 MKP' B01I3/02 CZYTELNIA Urzedu Patentowego p.;h';sj Bicc.7vpK?Eli'ej Lutowej Twórcywynalazku: Ignacy Zarzycki, Gunter Suchanek Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny Chemii Gospodarczej „Pollena", Gliwice (Polska) Pipeta Przedmiotem wynalazku jest szklana pipeta sluzaca w pracy laboratoryjnej do odmierzania i dozowa¬ nia scisle okreslonych ilosci cieczy, zwlaszcza ilosci bardzo malych.Znane pipety miarowe sa wykonane z rurki szklanej, maja dolna koncówke zwezona, pojemnik oraz górny odcinek rurki przeznaczony do zasysania. Pojemnik bywa cylindryczny, co pozwala na umieszczenie na nim skali proporcjonalnej do dlugosci, lub moze miec dowolny ksztalt, a wówczas jest naniesiona na pipecie tylko jedna kreska oznaczajaca okreslona pojemnosc.W celu nabrania cieczy do znanej pipety wysysa sie z niej powietrze. Najprostsze i najszybsze jest zasysanie ustami. W przypadku cieczy szkodliwych dla zdrowia lub dymiacych nalezy poslugiwac sie tak zwana gruszka gumowa lub wezem polaczonym ze strumienica ssaca. S\ to komplikacje, które przedluzaja zwykle manipulacje przy uzyciu pipety. Przy poslugiwaniu sie pipeta czesto zdarza sie jej przepelnienie i wprowadzenie cieczy do jamy usmej, do gruszki gumowej lub do weza. Im mniejsza jest pojemnosc pipety tym latwiej ja niechcacy przepelnic. Wspólczesne metody laboratoryjne wymagaja dozowania setnych, a nawet i tysiecznych czesci mililitra. Do takich celów stosuje sie pipety, których cala pojemnosc wynosi ulamek mililitra, a naniesiona podzialka wskazuje mikrolitry. Przy poslugiwaniu sie taka pipeta jest wrecz nieuniknione jej przepelnienie od czasu do czasu nawet przy najstaranniejszym zasysaniu ustami.Znane sa strzykawki lekarskie majace w szklanym cylindrze przesuwny tlok, jednakze nie sluza one do odmierzania lub dozowania cieczy.Znane sa odcinki rurki z tworzywa sztucznego mechanicznie podatnego oraz odpornego na dzialanie chemikalii, majace na zewnetrznej powierzchni pierscieniowe wciecia. Rurki takie w róznych odmianach w pola¬ czeniu z róznymi pokrywami sluza do zamykania flaszek, zwlaszcza malych flaszek z lekarstwami, zastepujac korki. Ich stosowanie do pipet jak równiez do strzykawek lekarskich nie jest znane.Wynalazek, którego celem jest przyrzad znacznie upraszczajacy odmierzanie i dozowanie cieczy, polega na opisanym ponizej polaczeniu cech konstrukcyjnych znanej pipety z pewnymi cechami konstrukcyjnymi znanej strzykawki lekarskiej oraz na zastosowaniu w nim znanej rurki z podatnego tworzywa sztucznego z pierscienio¬ wymi wcieciami na zewnetrznej powierzchni.2 82 837 Pipeta wedlug wynalazku jest wykonana z pojedynczej rurki szklanej lub z odcinków rurek o róznych srednicach polaczonych znana technika stapiania i dmuchania. Podobnie jak pipeta znana ma ona pojem~l;x z podzialka lub co najmniej jedna kreska odznaczajaca okreslona pojemnosc a w dole ma zwezor^ .....-^wke.Ponad pojemnikiem pipeta wedli.3 wynalazku ma odcinek cylindryczny o wiekszei *~'..L..a*;, a w nim umiesz¬ czony tlok przesuwany 73 pomoca tloczyska wystajacego na zewnatrz. (\'ie z~w:e;« ona elementów metalowych, które maj5; ^.r^ykawki lekarsKie. Jej tlok j^L :.;'.;:~? dzialanie chemikalii, np. z polietylenu, majacej na zewnetrznej powierzchni cylindrycznej pierscieniowe wciecia, nalozonej na tloczysko o postaci zamknietej rurki szklanej lub paleczki szklanej.To nowe polaczenie w jednym przedmiocie cech konstrukcyjnych, które same przez sie sa znane w róznych przedmiotach, stwarza szczególnie dogodny przyrzad laboratoryjny, którym jest pipeta wedlug wynalazku. Poslugiwanie sie pipeta wedlug wynalazku wyklucza potrzebe zasysania ustami, gdyz do zasysania sluzy tlok. Przy wlasciwym doborze pojemnosci skokowej tloka do pojemnosci pipety wykluczona jest mozliwosc przypadkowego przepelnienia pipety. Pipeta wedlug wynalazku opracowana w szczególnosci do dozowania najmniejszych ilosci cieczy okazala sie w praktyce uzyteczna równiez i w przypadkach stosowania wiekszych ilosci cieczy. Na przyklad pipety takie moga miec pojemnosc od ulamka mililitrado kilkudziesieciu mil i I itrów.Przyklad przedmiotu wynalazku stanowiacy pipete o pojemnosci 1 ml jest przedstawiony na rysunku w widoku bocznym. Dzieki przezroczystosci szkla przekrój osiowy bylby prawie ze identyczny z widokiem, który przedstawia rysunek. Pojemnik 1 jest rurka o malej srednicy i jest zaopatrzony wpodzialke, której od górnej kreski do dolnej odpowiada wylew cieczy o objetosci 1 ml, zas odleglosc miedzy poszczególnymi kreskami odpowiada 0,01 ml. Pojemnik przechodzi w dole w zwezona koncówke 2, a w górze pojemnik prze¬ chodzi w odcinek rurki o wiekszej srednicy stanowiacy cylinder 3 z tlokiem 4. Tlok 4 jest wykonany z poliety¬ lenu. Jest to odcinek rurki majacej zewnetrzne pierscieniowe wglebienia. Odcinek ten jest osadzony na rurce o zamknietych czyli zatopionych koncach, stanowiacej tloczysko 5. Wsuniecie tloka 4 na tloczysko 5 dzieki odpowiedniemu doborowi srednic wymagalo znacznie wiekszej sily niz sila potrzebna do przesuwania tloka 4 w cylindrze 3. Pojemnosc skokowa tloka 4 jost tak dobrana, aby odczynnik o stosunkowo duzym ciezarze wlasciwym jak np. stezony kwas siarkowy, mógl byc zassany jedynie nieco powyzej górnej kreski podzialki. PL PL