PL8265B1 - Sposób wytwarzania odpornych na alkalja kwasnych barwników rzedu fenonaftosafraniny. - Google Patents

Description

Niebieskie barwniki kwasne rzedu feno- tów Nr Nr 97 118, 97 395, 97 396 i 103 687 naftosafraniny, odporne na dzialanie swia- przewaznie zapomoca dodatkowego sulfo- tla, otrzymane wedlug niemieckich paten- nowania, zabarwiaja wlókno zwierzece w •kapieli kwasów mineralnych w taki sposób, ze zabarwienie latwo znika oraz wyrówny- ivu|a niewystarczajaco* Niebieskie barwniki, dobrze wyrówny- wujace, rzedu fenonaftosafraniny, (sa wprawdzie znane przez niemiecki patent Nr 205 358, jak i przez francuski patent Nr 573 368, Lecz barwniki te sa mniejszej wy¬ trzymalosci na dzialanie alkaljów, co tern wiecej jest uderzajace, ze barwniki ostatnio wspomnianego patentu zawieraja sulfo gru¬ pe w ortopolozeniu do azotu pierscienia azyny, po której bylo mozna spodziewac sie jako skutku, odpornosci na alkalja.Spostrzezono nader niespodziewanie wazne pod wzgledem technicznym zjawi¬ sko, ze otrzymuje sie kwasne barwniki nie¬ bieskie az do zielonawo-niebieskich rzedu fenonaftosafraniny, zupelnie odporne na dzialanie alkaljów, dobrze wyrównywujace oraz bardzo odporne na dzialanie swiatla, jezeli barwniki odpowiednio do wzoru ni¬ zej umieszczonego zawieraja sulfo grupe w przyczepionej pochodnej p-fenylenodia- miny w orto (—16—) polozeniu do azotu safraniny, bez wzgledu na to, czy wtenczas dalsza sulfo grupa stoi do azotu azyny w orto (1) lub meta (2) polozeniu. Poza tem sulfo grupa znajdujaca sie w —16— polo¬ zeniu w ogólnosci powoduje polepszenie rozpuszczalnosci i odpornosci na pranie, jako tez znaczne przesuniecie odcienia ku kolorowi zielonawo-niebieskiemu.Nowe sulfo kwasy fenonaftosafraniny maja ogólny wzór SOoH (SO, H) / \ N\ P i R1 = wodorowi, al- N Rl kylowi, aralkylowi, ary- lowi, R ~ Rl - 2 — •Sposób wytwarzania ich polega na tcm, ze dwu lub trójsulfokwasy isorosinduliny wzoru SO,H w których jedna sulfo grupa stoi w 1 — lub 2 — polozeniu, druga w 6 — polozeniu i ewentualna trzecia sulfo grupa w dowol- nem polozeniu, kondensuje sie w obo¬ jetnych albo slabo alkalicznych osrodkach z takiemi sulfo-kwasami asymetrycznie N- alkylo- albo iV-acylo podstawionych p-fe- nylenodiaminów, ich produktami pokrew- nemi i podstawionemi (albo podobnemi p- aminofenolu pochodnemi), w których sulfo grupa znajduje sie w ortopolozeniu do grupy aminów pierwszorzednych.Równiez sposób sam nie byl do przewi¬ dzenia, gdyz nie zostaly dokonane zadne kondensarje podobnego rodzaju z sulfo kwasami ortoaminoarylowemi, znane zas dzialanie zapobiegajace reakcji silnie kwa¬ snego rodnika w ortopolozeniu do grupy aminów, nie pozwalalo spodziewac sie u- datnego eksperymentu. Podczas gdy przy stosowaniu pochodnych p-fenylenodiaminy otrzymuje sie barwniki niebieskie az do niebieskawo-zielonych o znakomicie czy¬ stym odcieniu i znakomitej odpornosci, po¬ wstaja przy stosowaniu odpowiednich po¬ chodnych p-aminofenolu czerwiensze od¬ cieniu koloru niebieskiego o podobnych wlasnosciach.Wymienione jako barwniki wyjsciowe isorosindulino-6-sulfokwasy moga byc wy¬ twarzane z sulfokwasów rzedu obojetnego koloru niebieskiego przez traktowanie siar¬ czynami wedlug niemieckiego patentu Nr 102 458 i dodatkowe utlenienie. Polozenia 4 i 8 do 15 moga byc podstawiane przez grupy alkylowe, alkyloksylowe, oksylówe, karboksylowe, acydyloaminowe i chlorow¬ cowe. — 3 —Przyklad L Celem wytwarzania barwników wzoru CHt.NH SO*H C2 H6 C2 Hi SO»H rozpuszcza sie 22 czesci fenylo- (3 -naftyl- aminu w 250 czesciach wrzacego alkoholu etylowego i nastepnie dodaje stezony wod¬ nisty rozczyn 24,5 czesci sulfokwasu dia- etylu-p-fenylenodiaminu (wytworzony z sulfokwasu p-nitrochlorobenzenu diaetylo- aminy i przez nastepne odtlenienie) w po¬ staci jego soli sodowej, W temperaturze wrzenia alkoholu, po uprzedniem dodaniu do rozczynu jeszcze 55 czesci kwasu octo¬ wego 80% -owego, dolewa sie kroplami sta¬ le mieszajac w ciagu mniej wiecej 45 minut wysoko stezony rozczyn 31 czesci dwuchro¬ mianu sodu. Nastepnie dodaje sie wode, oddestylowuje ewentualnie czesc alkoholu i plócze wydzielony w postaci miedzianych igiel 2-jednosulfonowy kwas diaetylisoro- sinduliny — woda, az do znikniecia chro¬ mu. Kwas ten jest rozpuszczalny o kolorze zielonawo-niebieskim w stezonym kwasie octowym.Barwnik przeprowadza sie z 90 czescia¬ mi technicznego lugu dwusiarczynowego, podlug niemieckiego patentu Nr 102 458 w latwo rozpuszczalny niebieskawo-zielony dwusulfonowy kwas diaetylisorosinduliny- 2.6. Barwi on welne na metny kolor zielo- nawo-niebieski i rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym w kolorze brunatno- fioletowym. Przez dodanie 15 czesci octanu sodu kondensuje sie przez kilkugodzinne gotowanie pod chlodnica zwrotna z 22 cze¬ sciami m-sulfonowego kwasu p-aminojed- nometylu-o-taluidyiny (wytwarziomego przez odtlenienie m-sulfokwasu anilinoazoj ed- nometylo-o-toluidyny), który uprzednio z iloscia sody, przewazajaca teoretyczna jej ilosc, nagrzany zostal jako rozczyn sla¬ bo alkaliczny. Barwnik, otrzymany po stra¬ ceniu sola, jako proszek krystaliczny, bar¬ wiacy na bronzowo, daje z kwasem siarko¬ wym zabarwienie zielone, podobne do ko¬ loru trawy i barwi wlókno zwierzece w ka¬ pieli kwasu siarkowego w czystych spokoj¬ nych kolorach niebieskich o znakomite; od¬ pornosci na dzialanie swiatla i alkaljów. - 4 —Przyklad II, Kwas dwusulfonowy fenonaftosafraniny budowy SOzH Co Hi 2"5 C*H% C2H1 otrzymuje sie, jezeli otrzymany analogicz¬ nie do przykladu V niemieckiego patentu Nr 97 396 i-jednosulfonowy kwas isorosin- duliny, wedlug sposobu niemieckiego pa¬ tentu Nr 102 458, przeprowadza sie w dwu¬ sulfonowy kwas /.6-diaetylisorosinduliny (w stezonym kwasie siarkowym barwa bru- natno-czerwona, zabarwienie na welnie: metny kolor niebieski), o ile miesza sie 54 czesci jego w rozczynie wodnym przez kil¬ ka godzin przy 90°—100°, dodajac 30 czesci octanu sodu i 25 czesci kwasu ami- nodwuetylometanilowego w postaci ich soli SOtH sodowej. Barwnik wydziela sie w miedzia¬ nych iglach krystalicznych, z wrzacego roz- czynu straca sie zapomoca soli masa zy¬ wiczna, farbujaca na bronzowo, która ostu¬ dzajac sie tezeje. Stezony kwas siarkowy barwnik ten zabarwia na kolor trawiasto- zielony. W kapieli kwasu siarkowego barwi op dobrze wyrównujaco w kolorze niebie¬ skim, znakomicie odpornym na dzialanie swiatla i alkaljów.Przyklad IIL Trójsulfonowy kwas fe- nonaftosafraniny budowy SORH C*Hz NH Co Hb C2 H5otrzymuje sie, jezeli 35,6 czesci kwasu-7- sulfonowego p-acetylamidofenylo-2-naftyl- aminy (wytworzonego z 7-sulfokwasu-2- naftolowego-p-fenylodiaminy z dwusiarczy- nem, poczem trudno rozpuszczalny kwas zamienia sie zapomoca acetylowania w latwiej rozpuszczalny) i 24,4 czesci kwasu amidodiaetylmetanilowego w postaci jego soli sodowych rozpuszcza w 1200 czesciach wody, dodaje 55 czesci kwasu octowego (80%) i w ciagu jednej godziny przy 80° dolewa kroplami wodnisty rozczyn 31 cze¬ sci dwuchromianu sodowego. Mieszanine te utrzymuje sie jeszcze przez pewien czas w tej temperaturze i straca nastepnie zapo¬ moca soli barwnik, który wydziela sie jako krysztaly miedziano-czerwone. Przez pló- kanie w solance uwalnia sie go od octanu chromowego i gotuje z 100 czesciami dwu- wychodzi sie z dwusulfonowego kwasu iso- rosinduliny przykladu IL 54 czesci i.6-dwu- sulfonowego kwasu diaetylisorosinduliny gotuje sie na chlodnicy zwrotnej przez dluzszy czas z 21 czesciami sulfonowego kwasu p-amino-o-kresolu w slabo alka¬ licznym sodowym rozczynie po dodaniu 20 siarczynu przez kilka godzin. Nastepnie okwasza sie we wrzacej temperaturze, wy¬ pedza S02 i przedmuchuje prad powie¬ trza przy 60°—80°. Celem stezenia gotuje sie wodny rozczyn 23 czesci m-kwasu sul¬ fonowego p-aminojednoetylu-o-toluidyny w teoretycznej ilosci sody z rozczynem scisle zobojetnionego trójsulfonowego kwasu iso- rosinduliny, az reakcja brunatno-zóltawa w stezonym kwasie siarkowym nie ustapila reakcji fioletowej. Barwnik krystalizuje sie po dodaniu soli kuchennej w pieknych kry¬ sztalach o polysku mosiadzu lub mie¬ dzi.Wlókna zwierzece barwia sie na piek¬ nie zielonawo-niebieskie odcienie, odporne na dzialanie alkaljów i swiatla.Przyklad IV. Celem budowy barwniilka czesci octanu sodu. Przy straceniu zapomo¬ ca soli wypada pieknie skrystalizowany barwnik, który w kwasie siarkowym rozpu¬ szcza sie na zielono i welne barwi na czer- wonawo-niebiesko. Posiadajac dobra zdol¬ nosc wyrównywania wykazuje barwnik ten S08 H N, CHS / Ca H5 N 'N' \/ \X \ C2 H5 / OH SO»Hw porównaniu z jego 77-sulfoisomerami u- lepszone wlasnosci odpornosci.Jezeli do kondensacji safraniny stosu¬ je sie sulfokwasy pochodnych p-fenyleno- diaminy asymetrycznie #-acylopodstawio- nej, to w celu osiagniecia dobrej odporno¬ sci nalezy odczepic grupe acylów po kon¬ densacji.[R i Rl= wodór, alkyl, aralkyl, aryl, /?= R1), w których jedna sulfogrupa stoi w po¬ lozeniu 1- lub 2, druga sulfogrupa w polo¬ zeniu 6 i ewentualna trzecia sulfogrupa w dowolnem polozeniu, kondensuje sie w obo¬ jetnych lub slabo alkalicznych osrodkach z takiemi kwasami sulfonowemi pochod¬ nych asymetrycznie #-alkylo lub #-acylo- p-fenylenodiaminy (przy nastepnem zmy- dleniu grupy acylaminów), ich produktami pokrewnemi i podstawionemi, w których PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania barwiacych równo, odpornych na alkalja kwasnych barwników rzedu fenonaftosafraniny, zna¬ mienny tern, ze isorosinduliny lub trójsul¬ fokwasy wzoru sulfogrupa stoi w polozeniu orto do pier¬ wotnej grupy aminów.

2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze zamiast fenylenodiamo- nów stosuje sie kwasy sulfonowe p-amino- fenolów, ich pochodne i produkty podsta¬ wione, w których jedna sulfogrupa stoi w polozeniu orto do grupy pierwszorzed¬ nych aminów. J. R. Geigy A.-G. Zastepca: Inz. M. Zoch, rzecznik patentowy. SORH SORH /(SOsH) R \tf / \ Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL