Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82 560 KI. 21e,27/18 MKP' G01r 27/18 Twórcawynalazku: Ryszard Lipinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo-Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska) Uklad próbnika izolacji Przedmiotem wynalazku jest uklad próbnika izolacji przeznaczony do kontrolowania uziemienia korpusu narzedzia elektrycznego oraz do pomiaru opornosci jego izolacji i wytrzymalosci na przebicie.Znane sa uklady próbników izolacji, w których obwód probierczy zawiera zródlo napiecia probierczego stanowiace transformator lub generator impulsów prostokatnych. # Elektronowy próbnik wytrzymalosci dielektrycznej kabli energetycznych wedlug patentu 48731 zawiera generator impulsów prostokatnych do sterowania wzmacniacza mocy polaczonego z wyjsciem autotransformato¬ ra oraz generator wysokiej czestotliwosci i zasilacz, przy czym napiecie probiercze mierzy sie woltomierzem elektrostatycznym.Urzadzenie do badania urzadzen elektrycznych wedlug patentu 58417 zawiera transformator rieciowy wyposazony w dwa uzwojenia wtórne, z których jedno zamyka obwód sprawdzania ciaglosci przewodu zerujacego, a drugie zasila poprzez prostownik obwód sprawdzania ciaglosci przewodu roboczego, obwód sprawdzania stanu izolacji oraz obwód stycznika roboczego, z którym równolegle polaczony jest uklad sygnalizacyjny.Znane jest takze urzadzenie wedlug patentu nr 62556 do zautomatyzowanej reguiacji napiecia probiercze¬ go podczas badania wytrzymalosci dielektrycznej, zawierajace transformator probierczy oraz autotransformator regulowany poprzez wielostopniowa, dwukierunkowa skrzynke przekladniowa, przy czym obwód pomiarowy zawiera woltomierz wskazówkowy.Uklad próbnika izolacji wedlug wynalazku zawiera transformator sieciowy o dwóch uzwojeniach, które zasilaja obwód probierczy i obwód sterujacy napieciem wyprostowanym. Obwód probierczy zawiera szeregowe polaczenie narzedzia badanego, wlaczonego w gniazdo probiercze poprzez styki przekaznika sterujacego uklad megomierza ze stabilizatorem na neonówce, przy czym napiecie probiercze sygnalizowane jest lampa kontrolna.Obwód sterujacy zawiera dwie galezie równolegle, z których jedna stanowi szeregowe polaczenie uzwojenia przekaznika probierczego, opornika i styków przekaznika sterujacego, a druga galaz stanowi uzwojenie przekaznika sterujacego wlaczane koncówka kontrolna i syki przekaznika probierczego, zaboczniko- wane opornikiem nastawnym i kondensatorem.2 82 560 Czas przykladania napiecia probierczego na gniazdo probiercze ustala stala czasu elementów bocznikuja¬ cych uzwojenie przekaznika sterujacego.Zaleta ukladu próbnika wedlug wynalazku jest jego pewnosc dzialania, prostota obslugi oraz mozliwosc kontrolowania prawidlowosci dzialania poszczególnych obwodów próbniki Przedmiot wynalazku zostal przedstawiony wprzykladzie wykonania na rysunku. Uklad wedlug wynalaz¬ ku) sklada se z transformatora TRj o dwóch uzwojeniach wtórnych, uzwojenia wysokonapieciowego Z3 oraz uzwojenia niskonapieciowego Z2, polaczonych szeregowo, przy czym punkt wspólny obu uzwojen jest polaczony z uziemieniem ukladu. Do uzwojenia wysokonapieciowego dolaczony jest prostownik jednopolów- kowy, zawierajacy diode Dx, kondensator Cj oraz opornik R^ Wyjscie stanowi dzielnik napiecia utworzony z oporników R2 i R3. Biegun uziemiajacy galezi równoleglej dzielnika jest dolaczony poprzez styki S2 i S3 przekaznika probierczego PR2 oraz poprzez gniazdo probiercze Glr które sluzy do wlaczania wtyku sieciowego badanego narzedzia. Laczówki sieciowe gniazda probierczego Gj sa zwarte a bolec uziemiajacy jest polaczony z biegunem uziemiajacym ukladu.Równolegle do opornika R3 dolaczony jest uklad megomierza ze stabilizatorem stanowiacym neonówke 13. Drugie uzwojenie wtórne Z2 transformatora stanowi pomocnicze zródlo zasilania przeznaczone do sterowania obwodu probierczego. Napiecie drugiego uzwojenia wtórnego Z2 jest prostowane ukladem prostowni¬ ka jednopolówkowego, skladajacym sie z diody D2 i kondensatora C2, do którego równolegle dolaczony jest przekaznik sterujacy PR2 zablokowany dioda D3, szeregowo polaczony z opornikiem R7 i stykiem sx przekaznika PRj. Równolegle do ukladu napiecia pomocniczego dolaczone jest poprzez styki Sj przekaznika probierczego PR2 uzwojenie przekaznika sterujacego PRi polaczone równolegle z opornikiem nastawnym R8 oraz z kondensatorem C3, przy czym galaz ta zakonczona jest wtykiem uziemiajacym G2 z koncówka kontrolna K przeznaczona do sprawdzania prawidlowosci uziemienia korpusu badanego narzedzia.Zwierajac koncówke kontrolna K z korpusem narzedzia zamyka sie obwód zasilania przekaznika sterujace¬ go PRi oraz obwód ladowania kondensatora C3 poprzez zyle uziemiajaca kabla zasilajacego badanego narzedzia.W wyniku tego przekaznik sterujacy PR i zadziala i zewrze styki sx, które nastepnie zamkna obwód przekaznika probierczego PR2# który z chwila zadzialania swoimi stykami Sj przerwie obrót zasilania przekaznika sterujacego PRj. Wówczas kondensator C3 rozladowuje sie i podtrzymuje dzialanie przekaznika sterujacego PR!, przy czym czas podtrzymania dzialania tego przekaznika zalezy od stalej czasu R8C3. Podczas dzialania obu przekazników sterujacego PRi i probierczego PR2 na gniazdo probiercze Gj podawane jest napiecie probiercze, przy czym megomierz M wskazuje opornosc izolacji uzwojenia narzedzia badanego w stosunku do bieguna uziemiajacego.Po rozladowaniu sie kondensatora C3 przez opornik R8 przekaznik sterujacy PRX zwolni a jego styki sx przerwa obwód zasilania przekaznika probierczego PR2, który w nastepstwie czego odlaczy napiecie probiercze z gniazda probierczego Gi. Czas przykladania napiecia probierczego na sprawdzane narzedzie zalezy tylko od wyboru stalej czasu R8C3. W ukladzie próbnika izolacji znajduje sie lampka sygnalizacyjna 1i wlaczona równolegle do uzwojenia Z2 transformatora TRL oraz lampka kontrolna 12 wlaczona w obwód napiecia pomocniczego poprzez styki Sx przekaznika probierczego PR2, przy czym lampka kontrolna 12 sygnalizuje czas wlaczenia napiecia probiercze¬ go na gniazdo probiercze G1.Ponadto uklad zawiera przycisk kontrolny PKi, którego jeden styk jest polaczony z biegunem uziemiaja¬ cym, a drugi styk polaczony jest poprzez opornik R9 z dzielnikiem napiecia probierczego oraz z megomierzem.Zwarcie przycisku kontrolnego PKx powoduje przylaczenie ukladu megomierza do napiecia probierczego, przy czym jego wychylenie nie zalezy od podzialu napiecia probierczego na oporniku R3 i na opornosci izolacji badanego narzedzia wlaczonego do gniazda probierczego Gi, lecz megomierz zostaje dolaczony bezposrednio do czesci napiecia probierczego. Wychylenie wskaznika na przyklaad na czerwona kreske jest sprawdzianem prawidlowosci dzialania i skalowania megomierza.Uklad megomierza zawiera stabilizator napiecia skladajacy sie z neonówki 13 oraz opornika R4, którego zadaniem jest zabezpieczenie miernika wychylowego megomierza przed wybiciem w przypadku na przyklad zwarcia izolacji badanego narzedzia. Zapalenie sie neonówki l3 sygnalizuje uszkodzenie izolacji badanego narzedzia i koniecznosc przekazania go do naprawy.Dzialanie ukladu próbnika izolacji jest nastepujace: po wlaczeniu ukladu do sieci napiecia zmiennego zapala sie lampka kontrolna l2. Przyciskiem kontrolnym PKx wlacza sie uklad megomierza ze stabilizatorem neonówkowym. Wychylenie megomierza do oznaczonego punktu skali sygnalizuje prawidlowosc podzialu napiecia probierczego. Po wlaczeniu wtyku sieciowego badanego narzedzia do gniazda probierczego Gi, zwiera sie koncówke kontrolna K wtyku uziemiajacego G2 z korpusem badanego narzedzia.Jesli zyla uziemiajaca kabla zasilajacego badane narzedzie jest prawidlowo podlaczona do wtyku i korpusu narzedzia, wówczas zadziala przekaznik sterujacy PRj, którego styk sx wlacza zasilanie przekaznika probiercze¬ go PR2- 582 560 3 Styki przekaznika probierczego PR2 wlaczaja napiecie probiercze na gniazdo probiercze G{ oraz na uklad megomierza. Jezeli opornosc izolacji badanego narzedzia jest prawidlowa wówczas wychylenie megomierza bedzie zawarte w granicach oznaczonego na przyklad kolorem zielonym pola przyrzadu wychylowego.Jezeli natomiast opornosc izolacji jest mniejsza od wartosci ustalonej normami, wówczas na uklad megomierza zostanie przylozone wieksze napiecie wskutek czego zadziala stabilizator zabezpieczajacy mego- mierz przed wybiciem, a wskazówka wskaznika wychylowego megomierza znajdzie sie na polu na przyklad czerwonym, odpowiadajacym opornosci izolacji bliskiej zeru. Zaswiecenie neonówki l3 stabilizatora jest jednoczesnie wskaznikiem niedostatecznej izolacji badanego narzedzia, które przekazuje sie do naprawy.Czas przykladania napiecia probierczego na gniazdo probiercze Gx z wlaczonym badanym narzedziem nie jest dowolny lecz ustalony norma. Regulacja czasu trwania próby izolacji okresla stala czasu R8C3 ladowania kondensatora podtrzymujacego dzialanie przekaznika sterujacego PRj, którego obwód zasilania zostaje przerwa¬ ny z chwila zadzialania przekaznika probierczego PR2 • Po rozladowaniu kondensatora C3, zwalnia przekaznik sterujacy PRL i swoimi stykami przerywa obwód zasilania przekaznika probierczego PR2, a jego styki Si i S2 odlaczaja napiecie probiercze z gniazda probierczego Gi- PL PL